ሊዛ ሻው፡ ብክታበት ኮቪድ-19 ብዝሰዓበ ጸገማት ጥዕና ህይወታ ዝሓለፈ ጋዜጠኛ ቢቢሲ

ሊዛ ሻው ቢቢሲ ሬድዮ ኒውካስል

ምንጪ ስእሊ, Family handout

መግለጺ ስእሊ,

ሊዛ ሻው ክሳዕ ዕለተ ሞታ ኣብ ቢቢሲ ሬድዮ ኒውካስል ጋዜጠኛ እያ ነይራ

ጋዜጠኛ ቢቢሲ ሬድዮ ኒውካስል፡ ብሰንኪ ክታበት ኮቪድ-19፡ ኣስትራዜነካ ብዝሰዓበ ጸገማት ህይወታ ከም ዝሓለፈ ኣብ ኣስከሬን ዝተገብረ መርመራታት ኣረጋጊጹ።

ኣብ መበል 44 ዓመታ ኣብ ወርሒ ግንቦት ህይወታ ዝሓለፈ ሊዛ ሻው፡ ነቲ ክታበት ድሕሪ ምውሳዳ ድሕሪ ሓደ ሰሙን እያ ከቢድ ሕማም ርእሲ ተሰሚዕዋ።

መርማሪት ኣስከሬን ኒውካስል፡ ካረን ዲክስ ከም እትሕብሮ ሊዛ ኣብ ሓንጎላ ዘጋጠመ ምርጋእ ናይ ደም እዩ ሞት ኣስዒቡላ።

እቲ ኩነታት ምስ ክታበት ኦክስፎርድ ኣስትራዜነካ ዝተኣሳሳሰርን ሳሕቲ ዘጋጥምን ምዃኑ መግለጺ ከም ዝተዋሃቦ ንጠንቂ እቲ ሞት ዝምርምር ጉጅለ ገሊጹ።

እታ መርማሪት ኣስከሬን "ሊዛ ብሰንኪ ክታበት ኮቪድ ዝኾነ ኣስትራዜነካ ብዘስዓቦ ሕልኽላኻት እያ ሞይታ" ኢላ።

ሊዛ ምሉእ ጥዕና እኳ እንተነበራ፡ እቲ ሞታ ሳሕቲ ብሰንኪ ክታበት ዝስዕብ ኣብ ስርዓተ ዑደት ደም ዘጋጠሞ ምርጋእ ናይ ደም ዝደረኾ ምዃኑ ተዛሪባ።

እቲ ኩነታት ሰራውር ደው ክሓብጥን ኣብ ሓንጎል ምፍሳስ ደም ዘስዕብን እዩ።

'ብርቱዕ ሕማም ርእሲ'

ሓደ ቆልዓ ዘለዋ ሊዛ ቀዳመይ ክታበት ኮቪድ፡ ሚያዝያ 29 እያ ወሲዳ።

ንመዓልትታት ዝቐጸለ ሕማም ርእሲ ምስ ኣጋጠማ፡ ግንቦት 13 ብኣምቡላንስ ናብ ዩኒቨርስቲ ሆስፒታል ኖርዝ ደርሃም ተወሲዳ።

ሕክምናዊ ክንክን ዝገብረላ ዝነበረ ዶክተር ጆን ሆምስ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ሊዛ ኣብ ግንባራን ብድሕሪ የዒንታን ኣዝዩ ብርቱዕ ሕማም ርእሲ ከም ዝነበራ ትሕብር ምንባራ ገሊጹ።

በቲ ዝተገብረላ መርመራ፡ ኣብ ሓንጎላ ምርጋእ ደም ብምርካቡ ናብ ስፔሻሊስት ስነ-መትኒ ሆስፒታል ሮያል ቪክቶርያ ኒውካስል'ያ ተመሓላሊፋ።

እቲ ምርጋእ ሳሕቲ ዘጋጥም ምዃኑ እዩ ዝግለጽ። ዛጊት ኣብ ብሪጣንያ ካብ ዝተውሃበ 24.8 ሚልዮን ቀዳማይ፡ 23.9 ሚልዮን ድማ ካልኣይ ክታበት ኣስትራዜነካ 417 ምርጋእ ደም ከጋጥም እንከሎ፡ 72 ሞት ከም ዘስዓበ ጸብጻባት ይገልጹ።

ሊዛ ኣብቲ ሆስፒታል ንዝተወሰነ መዓልትታት ሃለዋታ ትፈልጥን በቲ ዝወሃባ ዝነበረ ሕክምና ጽቡቕ ውጽኢት ተርኢ ምንባራን ክኢላ መድንዘዚ እቲ ሆስፒታል ዶክተር ክሪስቶፈር ጆንሰን ሓቢሩ።

'ከምኡ ደጊምካ ግበር'

ግንቦት 16 ምሸት ግና ሊዛ እቲ ሕማም ርእሲ ኣዘዩ ከም ዝበርትዓን ምዝራብ ከም ዘጸገማን ገሊጻ።

ውጽኢት መርመራ፡ ኣብ ሓንጎላ መድመይቲ ከም ዝነበራ ኣረጋገጸ፤ ኩነታት ጥዕናኣ እናንቆልቆለ ምስ ከደ ነቲ ኣብ ርእሳ ዝነበረ ጽበት ጸቕጥን ንምጉዳል ገለ ክፋል ሽክና ርእሳ ከም ዝእለ ተገብረ።

ብዙሕ መጥባሕትታትን ሕክምናን እኳ እንተተገበረላ ኩነታታ እናበኣሰ ብምኻዱ ግንቦት 21 ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈልያ።

ሊዛ እቲ ዝምከር ሕክምና ብኣገባብ ከም ዝተገበረላ ዝገልጽ ዶክተር ጆንሰን፡ ተመሳሳሊ ጸገም ዘጋጠሞ ሰብ ጽባሕ እንተዝመጸና ልክእ እቲ ንእኣ ዝገበርናላ ሕክምና ኢና ክንደግም ኢሉ።

'ኣዝዩ ሳሕቲ ዘጋጥም'

ኣብ ኣስከሬን ሊዛ መርመራታት ዘካየደ ክኢላ ስነ-መትኒ ዶክተር ቱሞ ፖልቪኮስኪ፡ ሊዛ እቲ ጸገም ቅድሚ ምግጣሙ ዝኾነ ናይ ጥዕና ጸገማት ዘይነበራ ድልድልቲ ምንባራ ኣብ ግምት ብምእታው ብምርጋእ ናይ ደምን ኣብ ሓንጎላ ብዘጋጠመ ምፍሳስ ደምን ህይወታ ምሕላፉ "ዘስደምም" እዩ ኢሉ።

እቲ ሞታ ብርግጽ ብክታበት ዝሰዓበ'ውን ከም ዝመስል ተዛሪቡ።

እቲ ኩነት "ኣዝዩ ሳሕቲ ዘጋጥም" ምዃኑ እትገልጽ ካረን'ውን ምስ ርኽበት ዶክተር ፖልቪኮስኪ ከም እትሰማማዕ ትገልጽ።

ስድራቤት ሊዛ እቲ ርኽበት ነቲ ዝጸንሖም ጓሂ ዘጋድድ ምዃኑ ሓቢሮም።

ሓላፊት ትካል ምቁጽጻር መድሃኒትን ፍርያት ክንክን ጥዕናን ዶክተር ኣሊሰን ኬቭ፡ ንርኽበት እቲ ናይ ኣስከሬን መርመራ "ደጊሙ ክርእዮ" ምዃኑ ኣፍሊጣ።

"ጥቕምታት ክታበት ኮቪድ-19፡ ኣስትራዜነካ ንዝበዝሑ ሰባት ካብ ጉድኣቱ ጥቕምታቱ ይዛይድ" ኢላ።

ንሳ ወሲኻ "ስለዚ ሰባት ክታበቶም ክወስዱን ንካልኣይ ክታበት ኣብ ዝጽውዑሉ ድማ ክርከቡ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ" ኢላ።