ኣምሓራ፡ ብሰንኪ ኲናት ዝተመዛበላ ኣደታትን ህጻናትን ሰሜን ወሎ

ስደት ኣብ ወሎ

ምንጪ ስእሊ, Getty Images

ኣብ ክልል ትግራይ ተጀሚሩ ናብ ክልላት ዓፋርን ኣምሓራን ዝተዛመተ ኲናት ብምኢቲ ሽሕ ዝቑጸሩ ሰባት ካብ ከባቢኦም ክፈናቐሉ ገይሩ እዩ፡፡ ዞባ ሰሜን ወሎ ድማ ካብቶም ብዙሓት ሰባት ተመዛቢሎም ከበቢታት ተጠቃሲ እዩ፡፡

እቶም ኣብ ከባቢኦም ዝተረፉ ድማ ንጥምየት፣ ዝፈላለዩ ጸገማት ጥዕናን ድሕነትን ከምዝተቓልዑ እዩ ዝግለጽ ኣሎ፡፡

ኮይኑ ግና ኣብቲ ከባቢ ኣገልግሎት ስልክን ኢንተርነትን ስለዝተቛረጸ እቲ ዘሎ ኩነታት ምፍላጥ ኣጸጋሚ እዩ።

መብዛሕተኦም እቶም ተፈናቐልቲ ኣብ ደቡብ ወሎ፡ ከተማ ደሴን ከባቢኡን ዝርከቡ ኮይኖም ኣብታ ከተማ ዝርከቡ 14 ኣብያተ ትምህርትን መዕቆቢታትን ነቶም ስደተኛታት የተኣናግዱ ኣለዉ፡፡

እቶም ስደተኛታት ብዙሓት ህጻናት፣ ሓራሳትን ነፍሰ ጾራትን ዝርከቡዎም እዮም፡፡

ሓላፊት ጥዕና ዞባ ሰሜን ወሎ ወ/ሮ ሰላማዊት ኣያሌው ንቢቢሲ ከምዝሓበረቶ፡ ኣብቶም መዕቆቢ ስደተኛታት ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ጥራሕ 118 ኣደታት ወሊደን እየን፡፡

ካብተን ኣብዚ ወርሒ ዝወለዳ ኣደታት ካብ ከተማ ሃራ ተፈናቒላ ዝመጸት ወ/ሮ ኣያል ሰማው ሓንቲ እያ፡፡ ኣብታ ተወሊዳ ዝዓበየትላ ከተማ ሓዳር መስሪታ ሰለስተ ቆልዕ ከምዝወለደት እትገልጽ ወ/ሮ ኣያል፡ ማእከላይ ዝበሃል ናብራ ይመርሕ ነይረ ትብል፡፡ ራብዓይ ውላዳ ኣብዚ ክራማት ክትቅበል ድማ ዘድልይዋ ነገራት እናማለአት ነይራ፡፡

ክትወልድ ሰሙናት ምስተረፋ ግና ዘይሓሰበቶ ነገር ኣጋጢሙ፤ እቲ እትነብረሉ ከባቢ ሃንደበት ዓውደ ኲናት ኮይኑ፡፡ ክልቲኦም ደቃ ኣተሓዛዚላ፤ ወዲ ክልተ ዓመት ውሉዳ ሓዚላን ኣብ ከብዳ ዕሸል ኣቐሚጣን ገዝኣን ንብረታን ገዲፋ ነብሳ ክተድሕን ናብ ስደት ነቒላ፡፡

መጓዓዝያ እንትርከብ ካብ 20 ኪሜ ንዘይነውሕ መንገዲ ክሳብ 1 ሽሕ ብር እናኸፈለት ዝተረፈ ድማ ብእግራ ምስ ደቃ ኣብ ከተማ ደሴ በጺሓ፡፡ ኣብ ኢዳ ዝነበረ ገንዘብ ስለዝተወደአ ግን ኣብ ሆቴል ወይ ገዛ ተኻርያ ክትጸንሕ ኣይከኣለትን፤ ናብቲ መዓስከር ምእታው ድማ ብሕታዊ ኣመራጺኣ ነይሩ፡፡

ወ/ሮ ኣያል ቅዳሜ ገበያ ተባሂሉ ኣብ ዝጽዋዕ መዓስከር ምስኣተወት ኣብ ሻምናይ መዓልቲ ሕርሲ ተታሒዛ፡፡ ኣብቲ ከባቢ ናብ ዝርከብ ጣብያ ጥዕና ተወሲዳ ድማ ብሰላም ተገላጊላ፡፡

ኮይኑ ግና ንበይና ተፈልያ ነብሳ እትጽግነሉ ዕድል ኣይረኸበትን፤ ናብታ መዓስከር ተመሊሳ 30 ሰባት ኣብ ዘለዉዎ ክፍሊ ምንባር ካብ እትቕጽል 15 መዓልቲታት ሓሊፍዋ፡፡

‘‘ዝገደደ ኣይምጻእ!’’ እትብል ወ/ሮ ኣያል ከቢድ ሻቕሎት ከምዘለዎም ግን ኣይሓበአትን፡፡

‘‘እኹል ምግቢ ስለዘይረክብን ምስ 30 ሰባት እናተዳፋእኩ ስለዝነብርን፡ ናተይን ናይ ደቀይን ጥዕና ኣሻቒሉኒ ኣሎ፡፡ ዝህቡና ረድኤት እኹል ኣይኮነን፡፡ ክሳብ ሕዚ በዓልቤተይ ካብተን ዝነበራና ቅርሺ እናገዘአ እዩ ዝምግበኒ ነይሩ፡፡ ሐዚ ግን እቲ ዝነበረና ገንዘብ ስለዝተወደአ ኣብ ጸገም ደኾን ይወድቕ ዝብል ስግኣት ኣለኒ’’ ትብል፡፡

ካብ ወረዳ ሃብሩ ዝተፈናቐለት ኣለምጸሃይ መኮነን እውን ናይ መጀመርታ ውላዳ ኣብ መዓስከር ስደተኛታት እያ ተገላጊላ፡፡ ኣብ ወልዲያ ዩኒቨርሲቲ መርሳ ካምፓስ እትሰርሕ ዝነበረት ኣለምጸሃይ በዓል ቤታ እውን ሰራሕተኛ መንግስቲ ስለዝነበረ ጽቡቕ ዝበሃል ናብራ ይመርሕ ነይረ ትብል፡፡

እቲ ኲናት ናብ ጫፍ ከተማ መርሳ እንትጽጋዕ ክትወልድ መዓልቲታት ጥራሕ ተሪፉዋ ነይሩ፡፡ እቲ ኵናት ነዊሕ ዝጸንሕ ስለዘይመሰላ ግና ካብቶም ዘዳለወቶም ነገራት እኳ እንተይሓዘት ጥዕና ምስዘይጸገባ ኣዲኣ ናብ ከተማ ደሴ ሃዲመን፡፡

ደሴ ምስ በጸሐት ኣብ ሳልሳይ መዓልታ ሕርሲ ተታሒዛ፡ ፈላማይ ወዳ ድማ ተገላጊላ፡፡

‘‘ነዚ ክሓስብ ከለኹ ንብዓተይ እዩ ዝመጽእ፤ ናይ መጀመርታይ ብምዃኑ ብጽቡቕ ኩነታት ክወልድን ክተኣናገድን ብዙሕ ነገር ኣዳልየ ነይረ፡፡ ኮይኑ ግና ዋላ ሓንቲ እኳ እንተይተጠቐምኩሉ ኣብ ኢድ ሰባት ወዲቐ ’’ ክትብል ተዛሪባ፡፡

‘‘እኹል ምግቢ ስለዘይረክብ ጡበይ ጸባ ኣይፍልፍልን፤ ወደይ እውን እናበኸየ ይጉዳእ ኣሎ፡፡ ኣብዚ እዋን ኣብ ገዛይ ስለዘየለኹ ዝተረኸበ ካብ ምብላዕ ወጻእ ኣማራጺ የለን፡፡ዘለና ተስፋ ናብ ገዛና ምምላስ ጥራሕ እዩ፡፡’’

እየሩስ ታደሰ ድማ ምስ ወዲ 8 ዓመት ወዳ ካብ ወልድያ ተፈናቒላ መጺኣ፤ ናይ 9 ወርሒ ጥንስቲ ኮይና ንምውላድ ካብ ሓሙሽተ ዘይበልጽ መዓቲታት እዩ ዝተርፋ፡፡

ኣብ ቤት ትምህርቲ ዳውዶ ኣብ ዝተደኮነ ጊዝያዊ መዓስከር እትነብር እዛ ኣዶ፡ ዝሕግዛን ዝንከባኸባን ሰብ ከምዘየለ ትገልጽ፡፡

ፈላማይ ወዳ ብመጥባሕቲ እያ ወሊዳቶ፡፡ ጸቕጢ ደም ስለዘለዋ ድማ እቲ ካልኣይ እውን ብመጥባሕቲ ከምእትወልዶ ተነጊርዋ እዩ፡፡

ኣብቲ ዘላትሉ ክፍሊ ምስ 37 ሰባት እትነብር ዘላ እየሩስ፤ ብሰላም ወሊዳ ናብታ ዘለታ ክፍሊ ካብ ምምላስ ወጻእ ካልእ ኣማራጺ የብላን፡፡

‘‘ምንም ዝተዳለወ ነገር የለን፤ ስቕ ኢልና ብገምሪ ኢና ንነብር፡፡ ተመሳሳሊ ምግቢ ኢና ንምገብ፤ ምስ ዝሓመሙ፣ ምስ ህጻናት፣ ምስ ኣረጋውያን፣ ምስ ኩሉ ኢና እንብር፡፡ እዚ ንባዕሉ ሓደ ስግኣት እዩ’’ ትብል፡፡

ሓላፊት መምርሒ ጥዕና ዞባ ሰሜን ወሎ ወ/ሮ ሰላማዊት ኣያሌው ‘‘ወርሓዊ ብማእከላይ ልዕሊ 6 ሽሕ ኣደታት ኣብቲ ዞባ ኣብ ዝርከቡ ማእከላት ጥዕና ይወልዳ ነይረን፤ ሐዚ ኣብቶም መዓስከራት ካብ ዝወለዳ 118 ኣዴታት ወጻእ እተን ካልኦት ኣብ ከመይ ዝበለ ኩነታት ከምዘለዋ ኣይፍለጥን’’ ክትብል ንቢቢሲ ተዛሪባ፡፡

ካብተን ኣዴታት ብተወሳኺ ኣብቲ ዞባ ዝተፈላለዩ መድሓኒታት ዝወስዱ ዝነበሩ ሰባት ኣገልግሎት ሕክምና ስለዝተቛረጸ ‘‘ኣብዚ እዋን ብህይወት ኣለዉ ንምባል ንጽገም ኢና’’ ኢላ፡፡

ኣብቲ ዞባ ልዕሊ 18 ሽሕ ሕሙማት ሽኮር፣ ልዕሊ 20 ሽሕ ተጠቀምቲ መድሃኒት ጸረ ኤችኣይቪን 1145 ተሓከምቲ ቲቢ ከምዝነበሩን እውን እታ ሓላፊት ጠቒሳ፡፡