Erdoğan-Putin görüşmeleri: Ne kararlar alındı, hangi konular konuşuldu?

erdogan putin Telif hakkı Getty Images

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Moskova'da bugün 2019'un ilk yüz yüze görüşmesini gerçekleştirdi. Bu görüşmeye de son dönemdeki birçok temasta olduğu gibi, Suriye'deki durum damgasını vurdu.

Putin, Erdoğan'ın son yıllarda en sık telefonla ve yüz yüze görüştüğü liderler arasında yer alıyor. BBC Türkçe'nin resmi açıklamalardan derlediği verilere göre, 15 Temmuz 2016'daki darbe girişiminden bu yana geçen yaklaşık 30 aylık süre içerisinde 18 kez yüz yüze; 38 kez de telefonda olmak üzere toplam 56 kez görüştü.

Bu görüşmelerin 26'sı ise 2018 yılı içerisinde gerçekleşti. Erdoğan ve Putin, 2018 yılı boyunca bir kısmı Türkiye'de, bir kısmı Rusya'da ve bazıları çeşitli zirveler için bulundukları başka ülkeler de olmak üzere yedi kez bir araya geldi. İki liderin çeşitli vesilelerle telefonda yaptığı görüşmelerin sayısı da 19.

Bu görüşmelerin ardından yapılan açıklamalarda, Suriye konusunun bu temaslarda çok büyük rol oynadığı görülüyor. 2018 yılında iki liderin görüştüğü diğer konular arasında enerji alanındaki işbirliği ve ABD'nin Orta Doğu politikaları da yer alıyor.

İki liderin temaslarında vardıkları uzlaşmalar sonucunda Suriye'de çok önemli gelişmelerin yaşandığı ve görüşme trafiğinin hızlandığı dönemlerin hemen arkasından somut bir kararın açıklandığı görülüyor.

2018 yılında da iki liderin görüşmesinin ardından Suriye ile ilgili atılan diğer somut adımlar arasında Zeytin Dalı Harekatı, başkent Şam'ın dışında bulunan Doğu Guta ve Duma'daki cihatçı örgüt mensuplarının silahlarıyla birlikte İdlib'e taşınması ve İdlib'de silahtan arındırılmış bölgenin kurularak, Suriye ordusunun operasyonunun ertelenmesi yer alıyor.

Çatışmasızlık bölgelerinin oluşturulması da Mayıs 2017'de görüşmenin ardından gelirken, son dönemdeki temasların da Soçi'de başlayan siyasi çözüm çabalarına yoğunlaştığı anlaşılıyor.

Kasım ve Aralık 2016'da yapılan yüz yüze ve telefon görüşmelerinin ardından Halep'teki silahlı grupların tahliyesiyle ilgili anlaşmanın ve Suriye genelinde ateşkes ilanının hayata geçirildiği dikkat çekiyor.

Telif hakkı AFP
Image caption Ağustos 2016'daki görüşme St Petersburg kentinde yapıldı

Derin krizden yoğun görüşme trafiğine

Türkiye, Kasım 2015'te Suriye'de operasyonlara katılan bir Rus jetini hava sahasını ihlal ettiği gerekçesiyle vurarak düşürmüştü. Bu gelişme üzerine Rusya, Türkiye'ye bir dizi ekonomik yaptırım uygulamaya başlamış ve ilişkiler tarihin en sıkıntılı dönemlerinden birine girmişti.

İki ülke arasındaki yakınlaşma süreci ise 2016 ortasında başladı. Ancak 15 Temmuz 2016'daki darbe girişimi sırasında Putin'in Erdoğan'ı arayarak hem destek hem de bilgi vermesi ilişkilerin normalleşmesinde önemli bir dönüm noktası oldu.

Darbe girişimiyle ilgili Erdoğan'a hem haber hem de destek veren liderlerin başında Putin'in gelmesinin ardından bu tarihten sonra iki lider çok yoğun bir görüşme trafiği yapmaya başladı.

Bu görüşme trafiğinde bir yandan uçak krizinin ardından iki ülke ilişkilerinin normalleşmesi yolunda ciddi adımlar atılırken, Suriye'deki iç savaşta önemli gelişmeler yaşandı ve iki ülkenin ekonomik ilişkileri gelişti.

Erdoğan ve Putin, uçak krizinin ardından ilk olarak 9 Ağustos 2016'da St. Petersburg'da bir araya geldi. Bu, hem Erdoğan'ın darbe girişimi sonrası yaptığı ilk dış ziyaret hem de iki lider arasında Kasım 2015'ten yana yapılan ilk görüşme oldu.

Putin ile Erdoğan'ın en yeniden en eskiye, Ağustos 2016'dan bu yana yaptıkları bazı görüşmeler ve bu görüşmelerde alınan kararlar şöyle:

23 Ocak 2019, Moskova - Görüşme 1 saat 50 dakika sürdü. Masadaki en önemli konular Türkiye açısından sınırın Suriye tarafında kurulacak olan güvenli bölge, Rusya açısından ise İdlib'deki durumdu.

Liderlerin bu görüşmesinden somut bir sonuç çıkmadı ancak işbirliğinin devamı yönünde niyet beyan ettiler. Putin, Suriye hükümeti ile Kürtler arasındaki görüşmelerin başlamasını istediklerini söyledi.

Putin, Fırat Nehri'nin doğusuna kurulması muhtemel güvenli bölgesi konusunda Türkiye'nin menfaatlerine saygı duyduklarını söyledi.

Erdoğan da Suriye'de "terör örgütlerine karşı ortak mücadelenin" altını çizdiklerini belirtti.

Putin, ABD askerlerinin Suriye'nin kuzeydoğusundan çekilmesinin olumlu bir adım olacağını belirtirken, Erdoğan ise ABD'nin çekilme sürecinde "terör örgütlerinin istismar edebileceği bir boşluğun doğmamasının" kritik önemde olduğunu söyledi.

1 Aralık 2018, Buenos Aires - İki liderin, 2018 yılındaki yedinci ve son görüşmesi G20 Zirvesi'nin düzenlendiği Arjantin'in başkenti Buenos Aires'te oldu.

Görüşme yaklaşık 1 saat sürdü.

Erdoğan burada "hayati konularda" görüşme fırsatı bulduklarını söyledi.

Putin, G20 Zirvesi'nin ardından düzenlediği basın toplantısında Erdoğan ile neden bu kadar sık görüştüğüne dair bir soruya, "Suriye'deki durumun çözümü için görüşmek ve konuşmak için her türlü imkanı kullanıyoruz. Anayasa komitesinin oluşturulmasını kastediyorum. Çalışma çok hassas ve büyük sabır gerektiriyor. Gerçekten bunu hayata geçiriyoruz ve bunu gerçekleştiriyoruz. Çok dikkatli ilerliyoruz" dedi.

19 Kasım 2018, İstanbul - İki liderin son görüşmelerinden birkaç hafta sonra başbaşa görüşmek için tercih ettikleri yer yine İstanbul oldu.

Putin, TürkAkım Projesi Deniz Bölümünün Tamamlanması Töreni için Türkiye'ye geldi, ardından da Erdoğan'la bir araya geldi.

Bu görüşmenin ana gündem maddesini enerji işbirliği oluşturdu.

Erdoğan, törende yaptığı konuşmada boru hattının 2019'da yapılacak testlerin ardından faaliyete geçmeye hazır olacağını söyledi.

Putin de proje kapsamında bin 800 kilometre boru hattı döşendiğini ve doğalgazın Türkiye üzerinden transit olarak Doğu ve Güney Avrupa'ya taşınacağını ifade ederek, bunun Türkiye'yi önemli bir doğalgaz merkezi haline getireceğini vurguladı.

Boru hattının yıllık kapasitesi 31,5 milyar metreküp.

Telif hakkı EPA

27 Ekim 2018, İstanbul - Erdoğan ve Putin'in bir sonraki görüşme için tercih ettikleri adres de İstanbul oldu.

Fransa ve Almanya'nın katıldığı dörtlü Suriye zirvesi öncesinde iki lider bir araya geldi.

Erdoğan ve Putin'in görüşmesi yaklaşık 45 dakika sürdü.

Görüşmenin ana gündem maddesini İdlib'de varılan mutabakatın sahadaki yansımaları oluşturdu.

17 Eylül 2018, Soçi - İki liderin Suriye konusunda bugüne kadar yaptıkları en önemli görüşmelerden biri gerçekleşti.

Erdoğan, İdlib'deki durumu görüşmek üzere Putin ile Soçi'de bir araya geldi.

Bu görüşmede iki lider İdlib'de bir silahlardan arındırılmış bölge kurulması konusunda anlaşmaya varırken, Suriye hükümeti de askeri operasyonu erteleme kararı aldı. Bu mutabakat uyarınca, 15 Ekim tarihine kadar silahlı muhalif örgütler ile Suriye ordusu arasındaki temas hattında 15-20 kilometre genişliğinde silahtan arındırılmış bir bölge kuruldu ve silahlı örgütler ağır silahlarını çekti.

Ayrıca Suriye hükümeti için büyük önem taşıyan ve İdlib eyaletinden geçen Halep-Lazkiye ve Halep-Hama otoyollarının açılmasına da karar verildi.

Telif hakkı Reuters

7 Eylül 2018, Tahran - Liderlerin teması, Ağustos ayında da telefonda yoğun şekilde devam etti.

Bu temaslar, Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilerde Pastör Andrew Brunson'ın tutukluluğunun devamı nedeniyle uygulanan yaptırımların yarattığı krizin zirveye ulaştığı ve liranın da tüm zamanların en düşük düzeylerinde seyrettiği bir dönemde yapıldı.

Bu dönemde iki taraftan da birbirleri arasındaki ticarette milli para birimlerinin kullanılmasına yönelik çalışmaların sürdüğü yönünde açıklamalar geldi.

Suriye konusunda ise ana gündem maddesini Suriye ordusunun İdlib'i büyük çoğunluğunu cihatçı örgütlerin oluşturduğu silahlı grupların elinden geri almak üzere yapmayı planladığı askeri operasyon oluşturmaya başladı.

Bu kapsamda 7 Eylül'de İran'ın başkenti Tahran'da Erdoğan, Putin ve Ruhani arasında yılın üçüncü zirvesi gerçekleştirildi. Bu zirve kapsamında Erdoğan hem Putin hem de Ruhani ile baş başa görüşmeler yaptı.

Ancak bu zirvenin en ilginç noktasını tamamının televizyondan canlı yayınlanmış olması oluşturdu. Canlı yayınlanan zirvede Erdoğan ile Putin arasında "ateşkes" tartışması yaşandı.

Erdoğan, Suriye ordusunun olası operasyonunu engellemek için ateşkes ilan edilmesinin Tahran zirvesinin en önemli adımlarından biri olacağını söyledi. Ancak Putin, masada cihatçı örgütlerin temsilcilerinin olmadığını belirterek, kimsenin onlar adına konuşmaması gerektiğinin altını çizdi. Ateşkes önerisi zirve bildirgesinde yer almadı.

26 Temmuz 2018, Johannesburg - Erdoğan ve Putin, Güney Afrika'da düzenlenen BRICS Zirvesi kapsamında bir araya geldi.

Erdoğan, burada yaptığı açıklamada Rusya ile aralarındaki dayanışmanın "birilerini gerçekten kıskandırdığını" söyledi.

İki lider, yüz yüze görüşmelerine dört ay gibi bir süre ara vermiş olsalar da bu dönem içerisinde çok sayıda telefon görüşmesi gerçekleştirdi.

Nisan-Temmuz 2018 arasında gerçekleşen sekiz telefon görüşmesinin ana gündem maddesini Suriye oluşturdu.

Erdoğan ve Putin, Nisan ve Mayıs ayında yaptıkları telefon görüşmelerinde, Suriye ordusunun o dönem başkent Şam yakınlarında silahlı örgütlerin elinde bulunan son yerler olan Doğu Guta ve Duma'daki durumuyla ilgili yoğun temaslarda bulundu.

Nisan ayı sonunda Doğu Guta ve Duma, Suriye ordusu tarafından geri alındı ve varılan anlaşma uyarınca buradaki çoğu cihatçı örgütlere mensup savaşçıların İdlib'e yerleşmesine izin verildi.

Ayrıca, o dönemde ABD, İngiltere ve Fransa'nın Suriye ordusuna yönelik hava operasyonu da görüşmelerde gündeme geldi. Erdoğan, bu hamleyi doğru bulduğunu söylerken, Putin ise eleştirmişti.

Mayıs ayıyla birlikte iki liderin temaslarında ABD'nin Orta Doğu politikalarının öne çıktığı görülüyor.

Bu dönemdeki telefon görüşmelerinde ele alınan konular arasında ABD'nin İsrail Büyükelçiliği'ni Kudüs'e taşımasıyla ilgili bölgede tansiyonun artması ve Başkan Donald Trump'ın İran ile yapılan nükleer anlaşmadan geri çekilme kararı yer alıyor.

Ayrıca enerji alanındaki işbirliği de temaslarda ele alınan bir diğer konu oldu.

Telif hakkı DHA

3 Nisan 2018, Ankara - Liderler, Mersin'de yapılacak Akkuyu Nükleer Santrali'nin temel atma töreninde bir araya geldi.

Bu, Putin'in bir kez daha devlet başkanı seçilmesinin ardından sonra yaptığı ilk yurt dışı seyahat oldu.

Erdoğan törende yaptığı konuşmada, Türkiye ile Rusya arasında bir "işbirliği ruhu" olduğunu söyledi. Putin de Erdoğan'a "değerli dostum" olarak hitap etti.

İki liderin başbaşa görüşmesinden ise S-400'lerle ilgili önemli bir karar çıktı. Putin, ortak basın toplantısında, Türkiye'nin S-400 füze savunma sisteminin teslim süresinin kısaltılması yönündeki talebini kabul ettiklerini söyledi.

11 Aralık 2017, Ankara - Putin, önce Suriye'de Devlet Başkanı Beşar Esad, sonra da Mısır'da Cumhurbaşkanı Abdülfettah Sisi ile görüştü ve akşam saatlerinde Ankara'da Erdoğan ile bir araya geldi.

Putin, Suriye'deki durumun ele alındığını ve ülke topraklarının "neredeyse tamamının teröristlerden kurtarıldığını" söyledi.

Rusya lideri, "Suriye Ulusal Kongresi'nin önümüzdeki yılın başında görüşmesini konuştuk. Katılımcıları, Suriye'nin devlet yapısını, yeni anayasayı ve BM denetiminde seçimlerin yapılmasını görüştük" dedi ve çatışmasızlık bölgeleri konusunda çabalarından dolayı Erdoğan'a bir kez daha teşekkür etti.

Erdoğan da ikinci bir Soçi Zirvesi'nin toplanacağını belirterek, "Astana garantörleri olarak Cenevre'deki sürece katkı sağlayacağız" diye konuştu.

22 Kasım 2017, Soçi - İki lider bu kez baş başa görüşme değil, Suriye'deki çözüm çabalarının ele alındığı ve İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani'nin de hazır bulunduğu üçlü bir zirve için bir araya geldi.

Putin, Erdoğan ve Putin, Suriye'de çözüm çabaları için bir yol haritası niteliğinde olan ortak bir bildiri yayınladı.

Liderler, Suriye'de siyasi bir çözüme ulaşılması için "yakın gelecekte" Suriye Ulusal Diyalog Kongresi'nin toplanması konusunda uzlaşmaya vardı. Ayrıca Suriye halkının desteğini alacak bir anayasa ve Birleşmiş Milletler (BM) gözetiminde adil seçimlerin yapılmasına da destek verildi.

Türkiye, bu kongreye "PKK'nın uzantısı" olarak nitelendirdiği ve "terör örgütü" olarak tanımladığı Demokratik Birlik Partisi (PYD) ve silahlı kanadı Halk Savunma Birlikleri'nin (YPG) katılmasına karşı olduğunu açıkladı.

Rusya da Türkiye'nin itirazlarının not edildiğini bildirdi.

13 Kasım 2017, Soçi - Görüşme 2 saat 10 dakika sürdü. Görüşmenin ardından Putin, ilişkilerin kriz öncesi düzeyine döndüğünü ilan etti. Erdoğan da savunma alanındaki işbirliğini artırmaya dönük adımlar atılacağını söyledi.

Putin ayrıca, bu görüşmeden kısa bir süre önce ziyaret ettiği Tahran'da Ruhani ile yaptığı temaslar hakkında Erdoğan'a bilgi verdi.

Suriye konusunda ayrıca Putin, "Astana sürecinin garantörleri olan Rusya, Türkiye ve iran arasındaki çalışmalar başarıyla devam ediyor" dedi.

28 Eylül 2017, Ankara - Bu döneme kadar iki ülke ilişkilerinde Suriye ve ekonomik ilişkilerin ağırlıkta olduğu görülürken Eylül ayıyla birlikte savunma alanında da işbirliğine yönelik işaretler güçlenmeye başladı.

Bu görüşmeden iki hafta önce, 12 Eylül'de Türkiye, Rusya'dan S-400 hava savunma sisteminin satın alınması için anlaşmanın imzalandığını ve kapora yatırıldığını açıkladı.

İki liderin görüşmesi için bu kez Putin, Erdoğan'ın daveti üzerine Ankara'ya geldi. İki liderin görüşmesinde ağırlıklı olarak Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin bağımsızlık referandumu ve Suriye konuları ele alındı.

Erdoğan, Irak ve Suriye'nin toprak bütünlüğünün korunması konusunda Putin ile mutabık kaldıklarını söyledi.

Putin de Suriye'deki çözüm çabalarına yaptığı katkılardan dolayı Erdoğan'a teşekkür etti ve Mayıs ayında üzerinde uzlaşmaya varılan çatışmasızlık bölgesi girişimi hayata geçirilerek "önemli bir başarıya imza atıldığını" söyledi.

Putin ayrıca, Suriye'de çözüm için siyasi şartların artık oluştuğunu da sözlerine ekledi.

8 Temmuz 2017, Hamburg - İki lider, Almanya'nın Hamburg kentinde düzenlenen G20 Zirvesi sırasında bir araya geldi. Görüşme yaklaşık bir saat sürdü.

Erdoğan, "Suriye, Irak, bununla ilgili bölgedeki beklentiler çok yüksek. Ben görülmemizi bu bakımdan da önemiyorum" dedi.

Putin de Türkiye'nin rolü sayesinde Suriye'deki durumun daha da iyiye gittiğini ve "terörle mücadelede önemli bir mesafe" katedildiğini söyledi.

3 Mayıs 2017, Soçi - Erdoğan, Putin'in daveti üzerine Rusya'nın Soçi kentine gitti. Görüşmenin ardından vize ve domates ihracatı haricinde tüm kısıtlamaların kaldırıldığı açıklandı.

Putin, bu görüşmeyle "normalleşme sürecinin" tamamlandığını ve ilişkilerin iyileşmeye başladığını söyledi.

Ancak bu toplantıda esas Suriye ile ilgili kritik bir karar alındı. Putin ve Erdoğan, başta İdlib olmak üzere Suriye'de çatışmasızlık bölgelerinin kurulması konusunda mutabık kaldı.

Putin ve Erdoğan, ilerleyen aylarda hayata geçirilecek olan dört çatışmasızlık bölgesiyle ilgili ilk görüşmeyi de Soçi'de harita üstünde gerçekleştirmiş oldu.

10 Mart 2017, Moskova - Toplantı 2 saat 40 dakika sürdü. Görüşmede ağırlıklı olarak ekonomi alanındaki işbirliği konusu ele alındı.

Görüşmenin ardından Rusya'nın başta inşaat olmak üzere Türk şirketlere uygulanan kısıtlamaların kaldırılması ve çalışanlara vize yasağına son verilmesi kararı aldığı açıklandı.

Görüşmenin bir diğer önemli gündem maddesi de Suriye oldu.

Putin, görüşmenin ardından yaptığı açıklamada, Suriye'deki ateşkesin genel anlamda "Rusya, Türkiye ve İran sayesinde muhafaza edildiğini" söyledi ve Erdoğan'a yaptığı katkılardan dolayı teşekkür etti.

Telif hakkı Getty Images
Image caption G20 zirvesinin aile fotosunda iki lider yan yana durdu

10 Ekim 2016, İstanbul - Putin, 23'üncü Dünya Uluslararası Enerji Kongresi'ne katılmak üzere İstanbul'a geldi. Putin ile Erdoğan, İstanbul'da 1 saat 40 dakika süren bir görüşme yaptı. Bu görüşmenin ardından bir dizi anlaşmaya imza atıldı.

Rusya, Türkiye'den ihraç ettiği domates hariç tüm tarım ürünlerindeki kısıtlamaları kaldırırken, iki ülke ortak yatırım fonu kurma kararı aldı.

Enerji bakanları, iki hattan oluşacak olan ve toplam 31,5 milyar metreküp kapasiteye sahip olması planlanan Türk Akımı doğalgaz boru hattı projesinin anlaşmasını imzaladı.

Ayrıca, Akkuyu Nükleer Santral projesiyle ilgili çalışmaların devam edilmesi konusunda liderler görüş birliğine varıldı.

Putin, o dönemde Suriye hükümeti ile silahlı gruplar arasında sert çatışmaların yaşandığı Halep'ten silahlı grupların çıkarılması konusunda Erdoğan'la birlikte çalışacaklarını söyledi. Erdoğan da Halep'te akan kanın durmasını istediklerini belirtti.

3 Eylül 2016, Hangcou - İki lider, G20 Zirvesi'ne katılmak üzere bulundukları Çin'de bir araya geldi. İki saat süren bu buluşma, St Petersburg'daki görüşmenin bir devamı niteliğinde oldu.

Yapılan açıklamalara göre, iki lider, siyasi, ekonomik ve enerji alanında bundan sonrasına dair atılabilecek adımları ele aldı.

Bu görüşmeden birkaç gün sonra, Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın, Erdoğan'ın Çin'den ayrılmadan önce Putin ile bir kez daha görüştüğünü açıkladı.

9 Ağustos 2016, St Petersburg - İki liderin buluşması, Türkiye'nin Kasım 2015'te hava sahasını ihlal ettiği gerekçesiyle bir Rus savaş uçağını vurarak düşürmesiyle başlayan krizin ardından yapılan ilk yüz yüze görüşme ve Erdoğan'ın 15 Temmuz darbe girişiminin ardından yurt dışına yaptığı ilk ziyaret oldu.

Erdoğan, krizin ardından iki ülke arasında yaz aylarında başlayan yakınlaşma sonucunda bu görüşmenin esasen Eylül ayındaki G20 Zirvesi için planlandığını ancak 15 Temmuz 2016'daki darbe girişimi nedeniyle öne çekildiğini açıkladı. Putin de ilişkileri kriz öncesi düzeyine getirmek konusunda mutabık kaldıklarını söyledi.

Bu görüşmeyle birlikte ticaret, yatırım ve enerji alanlarında bir dizi somut adım atılmaya başlandı. Görüşmenin ardından Rusya'nın Türkiye'ye uyguladığı tur satış yasağı kaldırılırken, charter uçuşlar da yeniden başladı

Ayrıca, Suriye'de krizin çözümüne ilişkin görüş ayrılıklarını giderilmesi ve mutabakat sağlanması amacıyla sürecin iki ülke dışişleri bakanlıkları ve istihbarat birimlerinin katılımıyla yürütülmesine karar verildi.

Telif hakkı Getty Images

Putin ile Erdoğan arasında son 30 ayda yapılan telefon görüşmeleri ise şöyle:

Görüşme Tarihi Resmi Açıklamalara Göre Görüşmenin Konusu
5 Ekim 2016 İkili ilişkiler ve Suriye
18 Ekim 2016 Suriye ve Irak'taki gelişmeler
25 Kasım 2016 Halep
26 Kasım 2016 Halep
30 Kasım 2016 Halep
18 Aralık 2016 Halep
20 Aralık 2016 Rusya Büyükelçisi Karlov suikastı
24 Aralık 2016 Karlov suikastı ve Halep
25 Aralık 2016 Karlov suikastı ve Halep
29 Aralık 2016 Halep, Suriye'de ateşkes ve Astana görüşmeleri
12 Ocak 2017 Suriye
9 Şubat 2017 El Bab'da Rusya'nın hava operasyonunda Türk askerlerinin hayatını kaybetmesi
13 Nisan 2017 Suriye
23 Haziran 2017 Türk Akımı'na ilk borunun döşenmesi
30 Haziran 2017 Astana görüşmeleri ve G20 zirvesi
25 Eylül 2017 IKBY bağımsızlık referandumu
28 Ekim 2017 Suriye
7 Aralık 2017 ABD'nin Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıması
22 Aralık 2017 Kudüs ve Doğu Guta
11 Ocak 2018 Suriye, Akkuyu ve TürkAkım projeleri
23 Ocak 2018 Zeytin Dalı Harekatı
31 Ocak 2018 Zeytin Dalı Harekatı ve İdlib
8 Şubat 2018 Afrin ve İdlib
11 Şubat 2018 Moskova'da düşen uçakla ilgili taziye
19 Şubat 2018 Suriye
6 Mart 2018 Suriye ordusunun Doğu Guta operasyonu
19 Mart 2018 Yeniden seçilmesinden dolayı Putin'i tebrik
27 Mart 2018 Rusya'daki bir AVM'de çıkan yangından dolayı taziye
9 Nisan 2018 Doğu Guta ve Duma
12 Nisan 2018 Suriye
14 Nisan 2018 ABD, İngiltere ve Fransa'nın Suriye ordusuna hava operasyonu
10 Mayıs 2018 ABD'nin İran nükleer anlaşmasından çekilme kararı
16 Mayıs 2018 ABD'nin İsrail Büyükelçiliği'ni Kudüs'e taşıması
30 Mayıs 2018 Suriye, Akkuyu ve TürkAkım projeleri
24 Haziran 2018 Yeniden seçilmesinden dolayı Erdoğan'ı tebrik
14 Temmuz 2018 Suriye ve enerji alanındaki işbirliği
10 Ağustos 2018 Ekonomik, ticari, savunma ve enerji alanındaki işbirliği
28 Kasım 2018 Kerç Boğazı'nda artan gerilim

İlgili Konular