Rusya ile gerilim sonrası Ukrayna Parlamentosu sıkıyönetimi onayladı

Ukrayna Parlamentosu Telif hakkı Reuters
Image caption Ukrayna Parlamentosu

Ukrayna Parlamentosu, ülkenin Rusya ile sınırı olan bölgelerinde 30 gün sıkıyönetim ilan edilmesini öngören kararı onayladı.

Sıkıyönetimin Çarşamba günü yürürlüğe girmesi ve 30 gün devam etmesi öngörülüyor.

Ukrayna Devlet Başkan Petro Poroşenko, daha erken saatlerde televizyondan halka yaptığı konuşmada imzaladığı kararnamenin Ukrayna'da Çarşamba günü yerel saatle sabah 09:00'da sıkıyönetim ilan edilmesini öngördüğünü söyledi.

Poroşenko, sıkıyönetimin, 31 Aralık'ta başlayacak seçim kampanyasını etkilememesi için 30 günlük bir süreyle sınırlı tutulmasını istediğini belirtti.

Bu açıklamanın ardından olağanüstü toplanan Ukrayna Parlamentosu, akşam saatlerinde kararı onayladı.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ve NATO Büyükelçileri de olağanüstü oturumlarda toplandı.

ABD'nin BM Büyükelçisi Nikki Haley, Rusya'nın Ukrayna'ya ait 3 gemiye el koymasını, "bu ülkenin egemenliğinin zalimce ihlali" olarak nitelendirdi. Haley, Konsey oturumunda yaptığı konuşmada, gemilerin Kırım yakınlarındaki Kerch Boğazı'ndan geçmesinin engellenmesinin, uluslararası hukukun da ihlali anlamına geldiğini ve kınanması gerektiğini söyledi.

NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg de Rusya'ya, derhal alıkoyduğu gemileri Ukrayna'ya iade etme, gemilerin mürettebatını da serbest bırakma çağrısı yaptı. Jens Stoltenberg, "NATO üyesi tüm ülkeler, Ukrayna'nın toprak bütünlüğüne ve egemenliğine tam destek vermektedir" dedi.

Karşılıklı suçlamalar

Rusya'nın Ukrayna donanmasına ait üç gemiye el koyması Kiev yönetimini öfkelendirmişti. Ukrayna'ya ait iki gambot (silahlı küçük tekne) ve bir römorkorun ele geçirilmesi nedeniyle iki ülke birbirini suçluyor.

Kiev yönetimi, Ukraynalı 6 mürettabatın yaralandığını, 23 mürettebatın da Rusya tarafından alıkonulduğunu açıkladı.

Ukrayna Devlet Başkanı Petro Poroşenko, Rusya'nın uluslararası hukuku açıkça ihlal ettiğini söyledi.

Kremlin Sözcüsü, Rusya'nın uluslararası hukuka uygun bir şekilde karasularını korduğunu belirtti.

Avrupa Birliği Konseyi Başkanı Donald Tusk ise Rusya'yı güç kullanımı nedeniyle kınadı.

Telif hakkı Getty Images
Image caption Rus Donanması'na ait gemiler, Rus karasularına girdikleri gerekçesiyle Ukrayna Donanması'na ait gemilerin yolunu kesti.

'Savaş ilanı değil'

Ukrayna lideri Poroşenko, sıkıyönetimin savaş ilanı anlamına gelmeyeceğini söyledi.

Ancak uzmanlar, bu durumda ülkede sokak gösterilerinin sınırlandırılacağını, medya üzerinde baskının artacağını, Ukraynalılardan gönüllü olarak savunma sanayinde çalışmalarının isteneceğini belirtiyor.

Sıkıyönetim ilanı halinde Ukrayna'da önümüzdeki yıl yapılacak başkanlık seçimleri ve genel seçimler de ertelenebilir. Bu nedenle de bazı milletvekillerinin sıkıyönetime karşı çıkabileceği belirtiliyor.

Ukrayna'da en son, Rusya Kırım'ı 2014'te ilhak ettiğinde sıkıyönetim ilan edilmişti. Ukrayna Savunma Bakanlığı tüm askeri birliklerin alarm konumunda olduğunu açıkladı.

Telif hakkı Reuters
Image caption Büyükelçilik binasının önünde 150 kadar protestocu toplandı.

Kırım Körfezi'nde yaşananlar sonrası ise protestocular Pazar akşamı Ukrayna'nın başkent Kiev'deki Rusya Büyükelçiliği'nin önünde toplandı.

Rusya Büyükelçiliği önünde toplanan 150 kadar kişiden bazıları molotof kokteylleri attı.

Büyükelçiliğe ait en az bir araç ateşe verildi.

Eylemcilerden Oleksiy Ryabov, Reuters haber ajansına yaptığı açıklamada "Bugün Rusların yaptıklarını, ordumuza ateş açmalarını protesto için burada toplandık. Çok kızgınız. Bu ülkeyle diplomatik ilişkileri çok uzun süre önce kesmeliydik." dedi.

Kriz nasıl gelişti?

Pazar sabahı, Ukrayna'ya ait Berdyansk ve Nikopol gambotlarıyla, Yana Kapa römorkoru Karadeniz'deki liman kenti Odessa'dan Azak Denizi'ndeki Mariupol'a gitmek üzere yola çıktı.

Ukrayna'ya göre, Ruslar römorkora çarparak gemileri durdurmaya çalıştı. Ukrayna gemileri daha sonra Kerch Boğazı'na doğru yollarına devam etti ancak tanker tarafından yolları kesildi.

Rusya bölgeye iki avcı uçağı ve iki helikopter yolladı.

Kremlin'e göre, Ukrayna gemileri yasadışı bir şekilde Rus karasularına girdi ve bölgede güvenlik nedeniyle deniz trafiği durdu.

Rusya Federal Güvenlik Servisi (FSB), devriye teknelerinden birinin Ukrayna Donanması'na ait gemileri ele geçirmek için güç kullandığını kabul etti. FSB, olayda sadece üç denizcinin yaralandığını açıkladı.

Ukrayna yetkilileri ise gemilerin Mariupol'a gönderileceğini daha önceden Ruslara bildirdiklerini söylüyor.

Telif hakkı Reuters
Image caption Köprünün altına konulan tekne Azov Denizi'ndeki tüm deniz trafiğine engel oldu.

Uluslararası tepkiler ne?

Avrupa Birliği (AB) Rusya'ya, "Kerch Boğazı'ndan geçiş özgürlüğünü sağlaması" çağrısında bulundu ve "tüm tarafların çok itidalli davranmasını" istedi.

NATO ise "Ukrayna'nın egemenliğini ve karasularını kullanma hakları da dahil toprak bütünlüğünü tamamen desteklediğini" belirtirken, Rusya'nın Azak Denizi'ndeki Ukrayna limanlarına sorunsuz erişimi sağlaması gerektiğini" bildirdi.

Olayın arka planı ne?

Sığ Azak Denizi, Kırım'ın doğusunda ve Rusya yanlısı ayrılıkçılar tarafından ele geçirilen Ukrayna topraklarının güneyinde.

Kuzey kıyılarındaki iki Ukrayna limanı Berdyansk ve Mariupol, buğday ve çelik ihracıyla, kömür ithali açısından önemli.

2003'te Rusya ve Ukrayna arasında yapılan anlaşma, iki ülkenin gemilerinin de özgürce bölgede seyredebilmesini öngörüyor.

Ancak Rusya geçtiğimiz günlerde Ukrayna limanlarına giren ve çıkan gemileri aramaya başladı.

AB ise ay başında bu konuda önlemler alınacağı uyarısı yapmıştı.

İlgili Konular

İlgili haberler