Soçi'de Suriye zirvesi - Rusya, Türkiye ve İran'dan ortak mesaj: 'Heyet Tahrir Şam terör örgütüyle etkin şekilde mücadele edilecek'

Cumhurbaşkanı Ruhani, Rusya Devlet Başkanı Putin ve Cumhurbaşkanı Erdoğan üçlü zirvede bir araya geldi. Telif hakkı EPA
Image caption Cumhurbaşkanı Ruhani, Rusya Devlet Başkanı Putin ve Cumhurbaşkanı Erdoğan üçlü zirvede bir araya geldi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Rusya Devlet Başkanı Putin ve İran Cumhurbaşkanı Ruhani, Suriye gündemiyle Rusya'nın Soçi kentinde bir araya geldi. Zirve sonunda yayımlanan ortak bildirinin İdlib ile ilgili kısmında, "terör örgütü" olduğu vurgulanan Heyet Tahrir Şam (HTŞ) ile mücadeleye özel atıf yapıldı.

Bildiride İdlib'e ilişkin şu ifadeler yer aldı:

"(Liderler) 'Heyet Tahrir Şam' terör örgütünün bölge üzerindeki kontrolünü artırma girişimlerini reddederek bundan duydukları ciddi kaygıyı ifade etmişler; bu girişimlerle etkin şekilde mücadele etmenin yanısıra İdlip Gerginliği Azaltma Bölgesindeki ihlallerin, 17 Eylül 2018 tarihli İdlip Gerginliği Azaltma Bölgesindeki Durumun İstikrarlaştırılmasına İlişkin Muhtıra dahil, bölgeye ilişkin anlaşmaların tüm unsurlarıyla hayata geçirilmesiyle azaltılmasını teminen somut adımlar atmak hususunda mutabık kalmışlardır.

"Ayrıca, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından terörist olarak tanımlanan DEAŞ, Nusra Cephesi ile El Kaide veya DEAŞ ve diğer terör örgütleriyle bağlantılı tüm diğer bireyler, gruplar, teşebbüsler ve oluşumların tamamen ortadan kaldırılması amacıyla aralarındaki işbirliğini sürdürme kararlılıklarını teyid etmişlerdir."

El Kaide'den koptuklarını söyleyen grupların oluşturduğu HTŞ; Türkiye, Rusya ve İran'ın yanı sıra birçok Avrupa ülkesi tarafından "terör örgütü" olarak kabul ediliyor.

Soçi'deki zirve sonrası yayımlanan ortak bildiride Suriye'nin "egemenliği, birliği ve toprak bütünlüğünün" korunacağı da belirtildi.

ABD'nin Suriye'den birliklerini çekme kararının hayata geçirilmesinin de, ülkede istikrar ve güvenliği bu ilkeler doğrultusunda güçlendirmeye hizmet edecek bir adım olacağı vurgulandı.

Putin: Militanların saldırgan eylemleri cezasız kalmayacak

Üç lideri zirve sonrası ortak basın toplantısı da düzenledi.

Liderler İdlib'de istikrarın sağlanması için "ek adımlar atılması" gerektiği konusunda uzlaştı.

Rusya Devlet Başkanı Putin, İdlib'de "militanların saldırgan eylemlerinin cezasız kalmayacağını" söyledi.

İdlib'deki askerden arındırılmış bölgelerin geçici bir çözüm olduğunu ifade eden Putin, bölgede çözümün "Suriye'nin toprak bütünlüğünün korunmasıyla" sağlanacağını belirtti.

Ruhani: Teröristlerin temizlenmesi gerekiyor

İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani de ülkesi, Türkiye ve Rusya arasındaki işbirliğinin Suriye'nin istikrarı için önemli olduğunu vurguladı.

Ruhani, İdlib'e ilişkin olarak "Teröristlerin temizlenmesi gerekiyor. İdlib'de anlaşmaya varılması için çabalarımızı iki kart artırmalıyız" dedi ve ekledi:

"Suriye, İdlib de dahil olmak üzere, kendi yasal hükümeti tarafından yönetilmeli."

Erdoğan: Çözüm umudu hiç bu kadar filizlenmedi

Cumhurbaşkanı Erdoğan da "İdlib'deki terör örgütlerine karşı tavırlı durmaya mecburuz. Cerablus'ta, Afrin'de ciddi mücadeleler verildi. Bu, Fırat'ın Doğusu ve batısı için de geçerli" dedi.

Erdoğan ayrıca Suriye'de siyasi çözüm konusunda şu yorumu yaptı:

"Çözüm umudu hiç bu kadar filizlenmedi."

ABD'nin Suriye'den askerlerini çekme kararına da değinen Erdoğan, çekilme takviminin belirsiz olduğunu ancak Amerikan askerlerinin Nisan ya da Mayıs ayında Suriye'den çekilmesine yönelik "konuşmalar gerçekleştiğini" söyledi.

Liderler Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın daveti doğrultusunda bir sonraki üçlü Suriye zirvesini Türkiye'de yapma kararı aldı.

Telif hakkı AFP
Image caption Ruhani, Putin ve Erdoğan

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova, Putin ve Erdoğan'ın Soçi'deki ikili görüşmesi öncesi yaptığı açıklamada, Türkiye'nin Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad'ın rızası olmadan ülke içinde güvenli bölge oluşturamayacağını söylemişti.

Zaharova, "Egemen bir ülkenin, özellikle Suriye'nin kendi toprakları içinde, üçüncü bir ülkenin yetkisiyle hareket edecek bir askeri birliğin varlığına, doğrudan Şam tarafından karar verilmelidir. Bu bizim temel duruşumuzdur" demişti.

Türkiye, bir kısmı ABD askeri birliklerinin kontrolünde olan Suriye'nin kuzeyinde, sınıra yakın bölgelerde güvenli bölgeler kurulmasını ve Suriyeli Kürt birliklerin sınır bölgelerinden uzaklaştırılmasını istiyor.

Erdoğan: YPG gitmezse Suriye'nin toprak bütünlüğü sağlanamaz'

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Putin ile ikili görüşmesi öncesi yaptığı açıklamada, "YPG/PYD (Halk Savunma Birlikleri / Kürt Demokratik Birlik Partisi) Fırat'ın doğusundan temizlenmeden Suriye'nin toprak bütünlüğü sağlanamaz" dedi.

Erdoğan, Rusya ile eşgüdüm halinde hareket etmeyi arzu ediyoruz. İdlib'de Rusya'dan beklentimiz, varmış olduğumuz anlayışa devam edilmesi" diye konuştu.

Putin ise bu konuda "Türkiye ile birlikte Suriye'de taraflar arasındaki diyaloga yeni bir ivme kazandıracağımıza eminim. Suriye'deki hedeflere aktif, kapsamlı çalışmalara ve uzlaşıyla ulaşabiliriz, Türkiye ile yürütülen çalışmalar sayesinde Suriye'de önemli mesafe kat ettik" ifadelerini kullandı.

Rus lider, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile 23 Ocak günü Moskova'da yaptığı görüşmede, Türkiye ile Suriye arasında 21 sene önce imzalanan Adana Mutabakatı'nı gündeme getirmişti.

Suriye yönetiminin PKK ve uzantılarının kendi topraklarını kullanarak Türkiye'ye tehdit oluşturmasını önlemeyi amaçlayan prorokol, 2011'den bu yana fiilen uygulanamıyor.

Erdoğan ise Ocak ayında isim vermeden ABD'ye seslenmiş ve "tampon bölge sözü yerine getirilmezse, bu bölgeleri Türkiye'nin oluşturacağını" söylemişti.