ABD'nin nükleer anlaşmadan çekilmesinden bir yıl sonra İran uranyum zenginleştirme oranını artırdı

İran Cumhurbaşkanı Ruhani Telif hakkı EPA

İran Pazartesi günü, nükleer anlaşmayla belirlenen uranyum zenginleştirme oranındaki sınırı aştı. Geçen yıl anlaşmadan çekilen ABD'nin Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton, İran'ın anlaşmayı ihlâl ettiğini, bunun da dünya barışına bir tehdit olduğunu söyledi. Fransa, gerilimi düşürmek için Tahran'a bir heyet gönderiyor.

Tahran, anlaşmaya imza atan Avrupa ülkelerinin (İngiltere, Fransa, Almanya) ABD'nin anlaşmadan çekilmesi ve yaptırımları yeniden yürürlüğe koyması sonrası bunu dengeleyecek bir adım atmamakla eleştirdi ve 'sabrını kaybettiğini, daha fazla karşılığın da verileceğini' duyurdu.

Avrupa Birliği sözcülerinden Maja Kocijancic, birliğin son gelişmelerden ciddi anlamda kaygı duyduğunu, İran'ı eski oranlara geri dönmeye ve anlaşmaya uymaya çağırdığını söyledi.

Fransa, gerilimi düşürmek için Tahran'a bir heyet gönderiyor.

İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ile yaklaşık bir saat süren bir telefon konuşması yapan Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, "tüm taraflar arasında diyaloğun yeniden başlaması için şartları incelemek istediğini" söyledi.

Macron, ardından da Trump'la bir telefon görüşmesi yaptı.

Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, Başkan Trump'ın Fransız mevkidaşı Macron'la "İran'ın nükleer silah edinmemesi ve Orta Doğu'yu istikrarsızlaştırma adımlarına son vermesi" konusunu görüştüğü bildirildi.

Tahran'dan 'oran bir süre daha artırılmayabilir' mesajı

Telif hakkı Getty Images

İran'ın yarı resmi ISNA haber ajansına göre, İran Atom Enerjisi Kurumu Sözcüsü Behrouz Kamalvandi, anlaşmada yüzde 3,67 olarak belirlenen sınırın aşıldığını ve yüzde 4,5 oranında zenginleştirme yapıldığını duyurdu.

'Oranın bir süre daha bu seviyede tutulabileceğinin' işaretini verdi.

Nükleer silah başlığı için yüzde 90 oranında zenginleştirilmiş uranyum gerekiyor.

Birleşmiş Milletler'in izleme örgütü Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu da, İran'ın anlaşmada belirtilen sınırı aştığını doğruladı.

Avrupa Birliği, son gelişmelerden 'kaygı duyduğunu' bildirdi ve İran'a, anlaşmayı ihlâl edecek adımlardan kaçınması çağrısı yaptı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Abbas Mousavi ise, 'gerilimi artıracak bir adım atılmaması gerektiği' açıklaması yaptı ve ekledi:

"Avrupalılar belli bazı tuhaf davranışlarda bulunursa, bundan sonra atılacak tüm adımları bir kenara bırakır ve alınacak son önlemi devreye sokarız."

'Alınacak son önlem' derken neyi kastetiğini ise açıklamadı.

İran Cumhurbaşkanı Ruhani, daha önce yaptığı bir açıklamada İran'ın anlaşmadan tamamen çekilebileceğini söylemişti.

İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif ise, anlaşmanın Avrupalı taraflarının üzerine düşmesi yapması durumunda İran'ın geri adım atacağı, 2015'teki anlaşmadan daha iyi bir anlaşmanın olmadığı konusundaki ısrarını sürdürdü.

Pompeo: İran daha fazla yaptırımla karşılaşabilir

Anlaşmanın diğer tarafları Çin ve Rusya, İran'ın zenginleştirilmiş uranyum miktarını artırmasından ABD'yi sorumlu tutuyor ve anlaşmadan çekilmesinin bir sonucu olduğunu söylüyor.

ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ise, Pazar günü attığı Tweet'te, İran'ın daha fazla izolasyon ve yaptırımla karşı karşıya kalabileceği konusunda uyarıda bulundu.

Pompeo'ya, Pazartesi günü ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton da katıldı. Ülkesi anlaşmadan çekilen Bolton, İran'ın 'anlaşmaya uymadığını' ve bunun dünya barışına bir tehdit olduğunu söyledi:

"Nükleer silah programından vazgeçene ve Orta Doğu'daki sert tutumunu sona erdirene kadar İran rejimi üzerindeki baskıyı artırmaya devam edeceğiz. Tahran'ın son dönemde yaptığı uranyum saklama kapasitesini artırması ve zenginleştirme oranlarını yükseltmesi, nükleer anlaşmada verdiği sözlerin doğrudan ihlâli anlamına geliyor. Bu da, anlaşmanın koruması gereken uluslararası barış ve güvenliğe çok büyük bir tehdit oluşturuyor."