Dışişleri Bakanlığı Türkiye'nin F-35 programından çıkarılmasının 'adil olmadığını' söyledi, NATO da 'Kaygı verici' dedi

F35 Telif hakkı PA

ABD Savunma Bakanlığı Pentagon, Türkiye'nin Rusya'dan S-400 savunma sistemini satın almasından dolayı ortak F-35 savaş jeti programına katılımını askıya aldığını açıkladı.

Türk Dışişleri Bakanlığı kararın 'adil olmadığını' söylerken, NATO da Türkiye'nin F-35 sisteminden çıkarılmasının 'kaygı verici' olduğunu söyledi.

Yapılan basın toplantısında bu kararı ABD Savunma Bakanlığı'nın Satın Alma ve İdame İşlerinden sorumlu Müsteşar Yardımcısı Ellen Lord açıkladı.

Lord, alınan bu kararın 'geri döndürülemez' olmadığını söyleyerek Ankara'nın S-400 konusundaki pozisyonunu değiştirmesi takdirinde programa katılımının tekrar değerlendirilebileceği işaretini verdi.

Dışişleri Bakanlığı ise yaptığı yazılı açıklamada, "Bu tek taraflı adım müttefiklik ruhuyla bağdaşmadığı gibi hiçbir meşru gerekçeye de dayanmamaktadır" ifadesini kullandı. Açıklamanın geri kalanı şu şekilde:

"F35 programının ana ortaklarından olan Türkiye'nin programın dışında bırakılması adil olmadığı gibi, S-400 sisteminin F-35'leri zaafa uğratacağı iddiası da geçersizdir. Bu konuda NATO'nun da katılacağı bir çalışma grubu kurulması teklifimizin karşılıksız bırakılması ABD tarafındaki önyargının ve meseleyi iyi niyetle kendi boyutları içinde çözme iradesinin eksikliğinin en bariz göstergesidir.

"ABD Türkiye'nin dostluğuna verdiği önemi sadece söylemle değil, eylemle ve özellikle de terör örgütleri DEAŞ, PKK/PYD/YPG ve FETÖ ile mücadelede göstermelidir.

"Sayın Cumhurbaşkanımız ile Başkan Trump arasında Osaka'da gerçekleştirilen G-20 Zirvesi sırasında yapılan görüşmede ortaya konan anlayışa her düzeyde sadık kalınması bu bakımdan büyük önem taşımaktadır.

"ABD'yi stratejik ilişkilerimizde onarılmaz yaralar açacak bu hatadan geri dönmeye davet ediyoruz."

Telif hakkı PENTAGON

NATO: Türkiye'nin F-35 programından çıkarılması kaygı verici

NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, Colorado'daki Aspen Enstitüsü Güvenlik Forumu'nda yaptığı konuşmada Türkiye'nin F-35 programından çıkarılmasının 'kaygı verici olduğunu' söyledi.

Telif hakkı Reuters
Image caption NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg

S-400'lerin Nato'nun ortak hava ve füze savunma sisteminin parçası olamayacağını ifade eden Stoltenberg, Türkiye'nin elindeki mevcut uçak ve radar sistemlerinin NATO'nun kendi sisteminin parçası olmaya devam edebileceğini kaydetti.

Stotenberg'in Türkiye ile ABD arasında gerilim yaratan S-400 ve F-35lerle ilgili yaptığı açıklama şöyle:

"Türkiye'nin NATO'ya katkısı ve NATO'nun Türkiye ile işbirliği, F-35'lerden çok daha derin ve kapsamlıdır. S-400 meselesini küçümsemiyorum, ancak bir NATO müttefiki olarak Türkiye S-400'lerden çok daha fazlasıdır."

"Ne tür savunma sistemlerini alacaklarına her bir ülke kendisi karar verir. Fakat NATO için önemli olan şey sistemlerin uyumlu çalışıp çalışmamasıdır."

"Rus S-400 hava savunma sistemini NATO hava savunma ve füze sistemine entegre etmek mümkün değil, biliyorsunuz sistem radar görüntülerinin, ortak hava devriye sistemlerinin paylaşılmasıyla ilgili. Türkiye'nin böyle bir talebi olmadı."

"Ancak geldiğimiz noktadan dolayı kaygı duyuyorum çünkü Türkiye artık F-35 programının bir parçası olmayacak."

Stoltenberg, Türkiye'nin NATO'dan çıkarılması gibi bir tartışmanın olup olmadığı sorusuna"Türkiye önemli bir NATO müttefikidir ve hiçbir müttefik böyle bir konuyu gündeme getirmedi çünkü görüyoruz ki hepimiz bir diğerine bağımlıyız" yanıtını verdi.

Stoltenberg, BBC'ye verdiği mülakatta da S-400 krizi için "iki önemli müttefikin müdahil olduğu ciddi bir fikir ayrılığı, ciddi bir sorun" dedi ve Türkiye'nin NATO üyesi olarak önemine vurgu yaptı. Stoltenberg, NATO'nun fikir ayrılığının giderilmesi çabaları desteklediğini söyledi.

'Geri döndürme süreci'

ABD Savunma Bakanlığı'nın Satın Alma ve İdame İşlerinden sorumlu Müsteşar Yardımcısı Ellen Lord, basın açıklamasında ayrıca F-35 eğitimi için ABD'de bulunan pilotların Türkiye'ye geri dönme süreci içinde olduğunu aktardı.

Türkiye'nin bu programdan çıkarılmasından dolayı 9 milyar dolarlık bir maddi kayba uğramasının beklendiği açıklanırken F-35 programında bir aksama yaşanmasının öngörülmediği vurgulandı.

Türkiye'nin tedarik zincirinden çıkarılmasının ABD'ye maliyetinin ise 500-600 milyon dolar civarında olacağı aktarıldı.

Türkiye ile yapılması planlanan askeri tatbikatların ise devam edeceği belirtildi.

Telif hakkı Getty Images
Image caption F-35 üretici şirketi Lockheed Martin, Türkiye'nin aldığı ilk iki F-35 savaş uçağı için geçen yıl ABD'nin Teksas eyaletinde bir tören düzenlemişti

Beyaz Saray yazılı açıklama yaptı

Beyaz Saray'dan Pentagon'un basın toplantısı öncesinde yapılan yazılı açıklamada, "Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemini satın alması F-35 programına dahil olmasını imkansız hale getirdi" ifadesi kullanılmıştı.

Beyaz Saray'ın basın biriminin yaptığı yazılı açıklamada, "F-35, Rus istihbaratının gelişmiş kapasitesini öğrenmek için kullanacağı bir platform ile beraber varolamaz" denilerek Türkiye'ye Amerikan hava savunma sistemi Patriot'ın alınması için çok sayıda teklifin götürüldüğü aktarıldı.

Açıklamada ayrıca Türkiye'nin 65 yıldır güvenilir bir müttefik ve NATO üyesi olduğu belirtilerek, "S-400'ün NATO üyelerinin birbirine Rus sistemlerinden uzak durmak için verdiği sözü çiğnenmesi anlamına geldiği" belirtildi.

Bu durumun Türkiye'nin, "NATO sistemi içinde çalışabilmesi için zararlı sonuçlar doğuracağı" ifade edildi.

Açıklamada ayrıca Türkiye'nin ABD'nin önemli bir müttefiki olduğu ve ortaklıklarının sadece F-35 kapsamında olmadığı, iki ülkenin birlikte yapacacağı işbirliklerinin ileride devam edeceği vurgulandı.

Amerikan savunma sektörüyle ilgili bir haber sitesi olan Defense One'dan küresel ekonomi muhabiri Marcus Weisgerber, bu açıklamanın Türkiye'nin "ortak F-35 programından atılması" anlamına geldiği yorumunda bulunmuştu.

Telif hakkı AFP
Image caption S-400'lerin sevkiyatı geçen hafta Cuma günü başladı

Sevkiyat geçen Cuma başladı

Aylardır Türkiye'nin gündeminde olan Rus yapımı S-400 hava savunma sisteminin teslimatına geçen hafta Cuma günü başlanmıştı.

Milli Savunma Bakanlığı Cuma günü, ilk parçaların Türkiye'ye ulaştığını açıkladı. Sevkiyat sonraki günlerde de devam etti.

ABD, uzun zamandır S-400 hava savunma sisteminin satın alınması takdirinde Türkiye'ye yaptırım uygulayabileceğini söylüyordu.

Söz konusu yaptırımların 2017'de yürürlüğe sokulan 'ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası' (CAATSA) kapsamında gündeme gelmesi bekleniyor.

Bu konuda ilk adımlardan birini ABD Savunma Bakanlığı Pentagon atmış, S-400'ler nedeniyle Türkiye'nin F-35 programına katılımını ve Türk pilotların eğitimini askıya almıştı.

Haziran ayında Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar'a hitaben bir mektup kaleme alan ABD'nin eski savunma bakanı vekili Patrick Shanahan ise "S-400'lerin teslim edilmesi durumunda ABD Kongresi Türkiye'ye yönelik yaptırımlar uygulamakta kararlı" demişti.

Telif hakkı Getty Images

Trump: S-400 almasına rağmen Türkiye ile ilişkilerimiz iyi

S-400 sevkiyatının başlamasının ardından konuyla ilgili bu hafta içinde yaptığı ilk açıklamasında ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye ile ilişkilerin S-400'lere rağmen iyi olduğunu söyledi.

Beyaz Saray'daki Kabine Toplantısı'nda konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Trump, Türkiye'nin S-400 hava savunma sistemini aldığı için ABD'nin Türkiye'ye F-35 savaş uçağı satmayacağını belirtti.

Trump, eski ABD başkanı Barack Obama döneminde Türkiye'ye Patriot savunma sisteminin satılmaması dolayısıyla önceki yönetimi eleştirdi.

ABD Savunma Bakanı Vekili Mark Esper ise Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın alması konusunda, "Bizi hayal kırıklığına uğrattı" dedi.

Trump'ın Savunma Bakanlığı'na aday gösterdiği Esper, Türkiye'nin ya S-400 hava savunma sistemini ya da F-35 savaş uçaklarını alabileceğini söyledi; "İkisine birden sahip olamaz" dedi.