Yerel seçimler hakkında bilinmesi gerekenler

Seçim pusulası Telif hakkı Getty Images

Türkiye'de yerel seçimler 30 büyükşehir belediyesi, 51 il belediyesi, 922 ilçe, 32 bin 105 mahalle ve 18 bin 306 köyde yapılacak.

Sandıklar çoğu ilde 17:00'ye kadar açık olacak.

Yerel seçimlerle ilgili bilinmesi gerekenleri derledik.

Sandıklar ne zaman açılıyor, ne zaman kapanıyor?

Seçmenlerin oy kullanabileceği saatler yaşadıkları illere göre değişiyor.

Çoğu ilde 08:00 - 17:00 arası oy kullanılacak.

İç Anadolu, Karadeniz, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde bulunan bazı illerde ise sandık açılış ve kapanış saatleri bundan birer saat önce.

07:00 - 16:00 arası oy kullanılacak iller şöyle:

Adıyaman, Ağrı, Artvin, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Antep, Giresun, Gümüşhane, Hakkari, Kars, Malatya, Maraş, Mardin, Muş, Ordu, Rize, Siirt, Sivas, Trabzon, Dersim, Urfa, Van, Bayburt, Batman, Şırnak, Ardahan, Iğdır ve Kilis.

Nerede oy kullanılacak?

Seçmenlerin oy kullanacakları sandıkları öğrenmesinin üç ayrı yolu var.

Bunlardan biri, Yüksek Seçim Kurulu'nun sitesinde yer alan Nerede Oy Kullanacağım sayfası.

Bu adreste T.C. kimlik numarası, nüfusa kayıtlı olunan il ve eski nüfus cüzdanlarında nüfus sıra numarası, çipli nüfus cüzdanlarında ise seri numarası bilgisini girerek oy verilecek sandığı öğrenmek mümkün.

Bu sayfanın dışında e-devlet portalından ve YSK'nın Seçmen Sorgulama iOS ve Android mobil uygulamalarından da sorgulama yapmak mümkün.

Telif hakkı Getty Images

Seçimde kaç pusula olacak?

Büyükşehirlerde seçmenler Büyükşehir Belediye Başkanı, İlçe Belediye Başkanı, Belediye Meclisi Üyeliği, Muhtarlık ve İhtiyar Heyeti için oy kullanacak. Büyükşehir olmayan illerde İl Genel Meclisi Üyeliği, İlçe Belediye Başkanı, Belediye Meclisi Üyeliği, Muhtarlık ve İhtiyar Heyeti için oy verilecek.

Köylerde yaşayanlarsa İl Genel Meclisi Üyeliği ve Muhtarlık ve İhtiyar Heyeti için oy verecek.

Oy pusulaları İl Genel Meclisi Üyeliği için turuncu, İlçe Belediye Başkanlığı için mavi, Belediye Meclisi Üyeliği için sarı, Büyükşehir Belediye Başkanlığı için de beyaz renkli olacak.

Seçmenler bu oy pusulalarını aynı renkli zarflara koyarak sandığa atacak.

Köy ve mahallelerde muhtar ve ihtiyar heyeti seçimi için de muhtar tarafından beyaz kağıda hazırlanan, üzerinde muhtar ve ihtiyar heyeti üyelerinin isimlerinin birlikte yazdığı pusulalar bulunuyor. Seçmenler istedikleri adayın oy pusulasını alıp mor renkli zarfla sandığa atacak.

Kaç seçmen oy kullanacak?

Yüksek Seçim Kurulu (YSK) verilerinden derlenen bilgiye göre, Türkiye genelinde 57 milyon seçmen, 194 bin 390 sandıkta oy kullanacak.

İlk defa sandığa gidecek 18 yaşını dolduran seçmen sayısı da 1 milyon 156 bin.

İstanbul'da 10 milyon 560 bin 963 seçmen, 39 ilçede kurulacak 31 bin 124 sandıkta oylarını kullanacak. 2014 yerel seçim verilerine göre İstanbul'da seçmen sayısı 9 milyon 997 bin 24 kişiydi.

Ankara'daki seçen sayısı da 3 milyon 922 bin 163.

Nasıl oy kullanılacak?

Seçmenlerin oy kullanmaya giderken yanlarında kimlik, ehliyet veya pasaportlarını götürmesi gerekiyor.

Seçmen kağıtlarını sandığa götürmek ise gerekli değil.

Kullanılan oyun geçerli sayılması için "Evet" veya "tercih" yazılı mührün ilgili alana basılması ve pusulaların zarflara koyularak sandığa atılması gerekiyor.

Pusulada partiler hangi sırada?

YSK'nın 27 Ocak tarihinde çektiği kuraya göre yerel seçimlerde kullanılacak oy pusulalarında partilerin sırası şöyle:

Partilerin oy pusulasındaki kura sonucuyla belirlenen yerleri
1 Saadet Partisi (pusulanın en solunda)
2 Bağımsız Türkiye Partisi
3 Türkiye Komünist Partisi
4 Vatan Partisi
5 Büyük Birlik Partisi
6 Hür Dava Partisi
7 Cumhuriyet Halk Partisi
8 Adalet ve Kalkınma Partisi
9 Demokrat Parti
10 Milliyetçi Hareket Partisi
11 İYİ Parti
12 Halkların Demokratik Partisi
13 Demokratik Sol Parti (pusulanın en sağında)

Seçim ittifakları?

16 Nisan 2017'deki referandumla kabul edilen anayasa değişikliği genel seçimlerde ittifak yapmaya olanak sağladı ama yerel seçimlerde benzer bir ittifak sistemi bulunmuyor.

Bu yüzden AKP-MHP'den oluşan Cumhur İttifakı ile CHP-İYİ Parti'den oluşan Millet İttifakı genel seçimdekinden daha farklı işledi.

Partiler kendi aralarında yaptıkları pazarlıklarla belli il ve ilçelerde ortak aday çıkarmaya karar verdi.

AKP ve MHP 51 ilde ittifak yaptı. 30 büyükşehirin 27'sinde AKP; Mersin, Adana ve Manisa'da ise MHP adayları ittifak adına yarışıyor.

Büyükşehirlerde ittifaklar ve aday gösterdikleri partiler

Kaynak: Partilerin açıklamaları

Türk basınında yer alan haberlere göre büyükşehirler dışında anlaşma sağlanan 21 ilin 17'sinde AKP, 4'ünde MHP adaylarıyla seçime gidilecek.

CHP ve İYİ Parti 23'ü büyükşehir, toplam 50 ilde ittifak yapma kararı aldı.

Büyükşehir olmayan illerde ittifaklar ve aday gösterdikleri partiler

Kaynak: Partilerin açıklamaları

Uzlaşılan 23 büyükşehirden 13'ünde CHP, 10'unda ise İYİ Parti'nin adayları ile seçime gidiyor.

İttifakların tüm illerdeki aday sayıları ve gösterdikleri partiler

Kaynak: Partilerin açıklamaları

CHP ve İYİ Parti, 23 büyükşehir dışında 27 ilde daha işbirliğine gitti. Bunlardan 16'sında CHP, 11'inde ise İYİ Parti aday gösterdi.

Bu ittifakların dışında kalan partilerden Büyük Birlik Partisi (BBP), 30 büyükşehirde Cumhur İttifakı'nı destekleyeceğini açıkladı.

Hür Dava Partisi de ekonomik nedenlerden ötürü seçime girmemeye karar verdiklerini duyurmuştu.

Yerel seçime girmeyen Azadî Hareketi, Demokratik Bölgeler Partisi (DBP), Devrimci Demokratik Kürt Derneği (DDKD), İnsan ve Özgürlük Partisi, Kürdistan Komünist Partisi, Platforma Demokratên Kurd (PDK) ve Kürdistan Demokrat Partisi-Türkiye (PDK-T) de seçimde HDP'yi destekleyeceklerini açıkladı.

Tunceli'de de Maocu çizgideki Sosyalist Meclisler Federasyonu adayları Türkiye Komünist Partisi'nden seçime giriyor; EMEP, ESP ve Partizan ise HDP'yi destekliyor.

Önceki sonuçlar nasıldı?

Türkiye'de bir önceki yerel seçim 30 Mart 2014'te yapılmıştı.

AKP yüzde 42, CHP yüzde 26, MHP yüzde 17 oy almıştı.

2014 yerel seçiminde oy oranları

Belediye Meclis Üyeliği oyları (yüzde)

Kaynak: YSK

O dönem yeni kurulmuş olan HDP, Kürt illerinde BDP, diğer kentlerde ise HDP adıyla seçime girmiş, BDP yüzde 4, HDP ise yüzde 2 almıştı.

2014'te kazanılan büyükşehir belediyeleri

Kaynak: YSK

Resmi sonuçlara göre 30 büyükşehirden 18'ini AKP, 6'sını CHP, 3'ünü MHP, 2'sini BDP kazanmıştı.

Mardin'de ise seçimin galibi bağımsız aday Ahmet Türk olmuştu.

İlçe belediye başkanları hangi partiden oldu?

AKP 2014'te diğer tüm partilerin toplamından daha fazla ilçe belediyesi kazandı

Kaynak: YSK

Kaç kadın belediye başkanı seçilmişti?

2014'te biri büyükşehir dört ilde kadınlar belediye başkanı seçildi

Not: BDP tüm belediye başkanlıklarında eşbaşkanlık uygulasa da bunun herhangi bir yasal karşılığı bulunmuyor. BDP'den resmi aday gösterilen kadınlardan yalnızca ikisi seçimi kazanabildi.
Kaynak: YSK

2014 yerel seçiminde kadınlar yalnızca 4 belediye başkanlığını kazanabildi. Kadın başkanların ikisi BDP'den, birer tanesi de CHP ve AKP'den seçildi.

BDP ve sonrasında HDP tüm belediyelerinde eş başkanlık uyguluyor. Fakat bu Türkiye'de yasal karşılığı olan bir uygulama değil. Seçimlerde adaylardan sadece biri resmen aday gösterilebiliyor.

İlçe belediye başkanlıklarında kadınların oranı

Not: BDP tüm belediye başkanlıklarında eşbaşkanlık uygulasa da bunun herhangi bir yasal karşılığı bulunmuyor. BDP'den resmi aday gösterilen kadınlardan yalnızca ikisi seçimi kazanabildi.
Kaynak: YSK

Kadınların ilçe başkanlıklarındaki temsiliyeti de belediye başkanlıklarına benzer bir oranda.

879 erkek ilçe belediye başkanına karşı yalnızca 33 kadın seçilebildi.

Kadın büyükşehir, il ve ilçe başkanlarının yarısından fazlası BDP'den seçildi

Kaynak: YSK

Kadın il, ilçe ve büyükşehir belediye başkanlarının partilerine bakıldığında, büyük bir kısmının BDP'den seçildiği görülüyor.

Bu dört partinin dışında hiçbir parti büyükşehir, il, ilçe ve hatta belde belediye başkanlığı seviyesinde kadın başkan çıkarmadı.

Saadet Partisi, DP, BBP, DSP, ÖDP, TKP, HEPAR, LDP ve Millet Partisi ilçe veya belde seviyelerinde başkanlıklar kazansa da bunların tümünü erkekler oluşturdu.

Sonuçlar ne zaman açıklanacak?

Seçim yasakları 24:00'de sona erecek. Ancak kesin olmayan sonuçların yasak kalkmadan önce belli olması bekleniyor.