Seçim sonuçları: AKP neden İstanbul ve Ankara'da itiraz etti, YSK'ya itiraz süreci nasıl işleyecek?

İlçe seçim kurullarına itiraz başvuruları salı günü yapılacak Telif hakkı AFP

Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP), resmi olmayan sonuçlara göre seçimi kaybettiği İstanbul ve Ankara'da geçersiz oyların incelenmesi için Yüksek Seçim Kurulu'na (YSK) başvurdu. AKP'li yetkililer iki kentte "usulsüzlükler tespit ettiğini" söylüyor.

AKP İstanbul İl Başkanı Bayram Şenocak, kentte 39 ilçede itiraz başvurusu yaptıklarını açıkladı. AKP Ankara İl Başkanı Hakan Han Özcan da "3 bin 217 sandıkta usulsüzlüklere itiraz ettik, 25 ilçede büyükşehir oylarının tümüne itiraz ettik" dedi.

İstanbul'da bazı ilçelerde oylar yeniden sayılacak.

AKP Genel Sekreteri Fatih Şahin, AKP İstanbul İl Başkanı Bayram Şenocak ve Cumhur İttifakı'nın AKP'li İstanbul Büyükşehir Belediye Başkan Adayı Binali Yıldırım'ın açıklamalarına göre, iktidar partisi "sandıklarda iki farklı usulsüzlük tespit etti."

Birincisi, geçersiz oylar.

31 bin 186 sandıktan çıkan resmi olmayan sonuçlarına göre Millet İttifakı'nın CHP'li İstanbul Büyükşehir Belediye Başkan Adayı Ekrem İmamoğlu, 4 milyon 170 bin 116, Binali Yıldırım ise 4 milyon 145 bin 708 oy aldı. Aradaki oy farkı 24 bin 408.

300 binin üzerinde geçersiz oy olduğunu söyleyen AKP, geçersiz oyların yeniden incelenmesini talep edecek.

'Partimiz bir haksızlıkla karşı karşıya'

AKP İstanbul İl Başkanı Bayram Şenocak, "309 bin geçersiz oyla karşı karşıyayız. Bunun bir bölümü İstanbul'da kazandığımız 25 ilçeye ait. Burada partimiz bir haksızlıkla karşı karşıyadır" dedi.

AKP Ankara İl Başkanı Hakan Han Özcan da, Ankara için "Yaptığımız tespitler neticesinde, 108 bin 680 oyun geçersiz sayıldığını, elimizdeki ıslak imzalı sonuç tutanaklarının büyük bölümünde geçersiz oyların normalden fazla olduğunu, hangi sebeple geçersiz kabul edildiğinin belli olmadığını tespit ettik" dedi.

Özcan, itiraz edecekleri geçersiz oylar için şu örneği verdi:

"Bilhassa zarfın içine, örneğin muhtarlık seçimlerinde iki tane muhtar adayına oy pusulası konulmuş. Lakin diğer pusulalarda herhangi bir tahribat veya iptal gerekçesi olmamasına rağmen iki pusula muhtar adayı çıktı diye bütün oyların hepsini iptal etmişler."

2014'teki yerel seçimlerde İstanbul'daki geçersiz oy sayısı 422 bin 667, Ankara'daki geçersiz oy sayısı ise 124 bin 156'ydı.

Telif hakkı Getty Images
Image caption 31 Mart'ta Türkiye genelinde 52 milyon 608 bin 398 seçmen, 194 bin 42 sandıkta oy kullandı

Geçersiz oylara sandık kurulları oy çokluğuyla karar veriyor

Seçim günü sandık başkanları, itiraz edilen ya da itiraza gerek kalmadan geçersiz sayılan zarfları bir kenara ayırıyor.

YSK'nın açıklamasına göre sandık kurulu, tüm zarfları kontrol ettikten sonra kenara ayrılan zarfların geçerli veya geçersiz olduğuna oy çokluğuyla karar veriyor.

Sandık kurulu, son seçimde ilçede en fazla oyu alan 5 partinin her birinden birer temsilciyi içeriyor.

Kurul tarafından geçersiz olduğuna karar verilen zarflarla ilgili farklı fikirde olan sandık kurulu üyesi, muhalefet şerhini tutanak defterine yazıyor.

İstanbul ve Ankara'daki geçersiz oyların kaçında AKP ya da MHP üyelerinin muhalefet şerhi bulunduğu açıklanmadı.

BBC Türkçe'ye konuşan AKP İstanbul İl Başkanlığı Basın Danışmanı Hüseyin Türkoğlu, "Bu sayı tespit edildi mi?" sorumuza şu yanıtı verdi:

"Geçersiz oyların kaçında muhalefet şerhi bulunduğu ile kaçında AK Parti'ye veya CHP'ye oy verildiği gibi bilgiler, itirazın sonrasında yapılacak çalışmada ortaya çıkacak."

Binali Yıldırım da konuyla ilgili olarak "319 bin 500 iptal oy var. Aradaki fark 25 bin. Yani iptal oylar aradaki farkın 10 katından fazla gözüküyor. Bu önemli bir detay. Bunun dışında tabii yapılan bazı usulsüzlükler, yanlışlar, hatalı girişler var" demişti.

AKP'nin itiraz ettiği 'birleştirme tutanakları'nı ilçe seçim kurulları düzenliyor

AKP'nin "Tespit ettik" dediği ikinci usulsüzlük ise Yıldırım'ın da ifade ettiği, "sandıklarda sayılan ve tutanaklara işlenen oylar ilçe seçim kurullarında toplanarak kayda geçirilirken, AKP'nin büyükşehir belediye başkan adaylarının aldığı oyların farklı adaylar adına kaydedilmiş olması."

Telif hakkı AFP

Tutanakların birleştirilmesi süreci nasıl işliyor?

Sandıklarda her bir adayın aldığı oy sayısı sandık başkanı ve kurulu tarafından tutanağa geçiriliyor.

Tüm oylar sayıldıktan sonra sandık başkanı, tutanakları ilçe seçim kuruluna götürüyor.

Burada tüm sandıklardan gelen tutanakları birleştirme ve tek bir tutanakla tespit etme işlemini ilçe seçim kurulları yapıyor.

Son olarak ilçe seçim kurulu başkanı ve en az iki üyesinden oluşan bir ekip tarafından il seçim kuruluna götürülüyor. Bu tutanakların birer kopyası siyasi partilere ve bağımsız adaylara aynı anda teslim ediliyor.

Seçim kanununa göre ilçe seçim kurulunda yapılan sayım, döküm ve birleştirme (tüm sandıkların tutanaklarının bir araya getirilerek tek bir tutanak tutulması) sırasında adaylar ya da siyasi parti müşahitleri işlemleri takip edebiliyor. Bu esnada tasnif ve birleştirme açık olarak yapılıyor.

AKP Genel Başkan Yardımcısı ve Seçim İşleri Başkanı Ali İhsan Yavuz, İstanbul'da tespit ettiklerini söylediği durumu şöyle açıkladı:

"Sandık sonuç tutanağıyla oy sayım döküm çizelgelerinin karşılaştırılmasında, sandık başkanı ve kurul üyeleri tarafından imza altına alınıyor. Sandık sonuç tutanağına aktarılıyor, partililere veriliyor ve bir örneği ilçe seçim kuruluna veriliyor. Tam oraya aktarılırken kaydırmalar yapılmış. 309 sandıkta 17 bin küsur oy bizim adayımıza yazılacağına başka partinin adayına kaydırılmıştır."

Telif hakkı Getty Images

'Bazen hatalar olabiliyor'

AKP'nin "Usulsüzlük tespit ettik" ve "Oylar başka partinin adayına kaydırılmıştır" dediği tutanakları birleştirme ve aktarma aşaması, doğrudan ilçe seçim kurullarının sorumluluğu altında.

İlçe seçim kurullarında iki devlet memuru, 4 de siyasi parti temsilcisi bulunuyor, ilçenin en yüksek dereceli hâkim başkanlık ediyor.

Yani hem ilçe seçim kurulundaki, hem de dilerse müşahit olarak siyasi partililer, bu süreçte hazır bulunuyor.

AKP İstanbul İl Başkanlığı Basın Danışmanı Hüseyin Türkoğlu, bu konuyla ilgili sorularımıza şu yanıtı verdi:

"Bazen aktarma ya da yazım sürecinde hatalar olabiliyor, gözden kaçabiliyor. Sorumluluğa dair bir şey söyleyemeyiz, itirazların sonrasında incelemeler yapılacak."

Şenocak ise, salı günü başvuru yaptıktan sonra düzenlediği basın toplantısında "Burada bu işi hangi memurlar neye dayanarak yapıyorsa, bunlar üzerinde gerekli hukuki noktada ne yapılması gerekiyorsa, yakın olarak takip edeceğiz ve uygulayacağız. İlçe seçim kurullarını bu süreci yönetme noktasında daha gayretli olmaya bir kez daha davet etmiş olayım" dedi.

AKP Genel Sekreteri ve Ankara milletvekili Fatih Şahin, Ankara'da 25 ilçede de birleştirme tutanaklarında maddi hata olduğunu söyledi. İstanbul'da da aynı tespiti yaptıkları bilgisini verdi:

"Örneğin A partisinin 25, B partisinin 125 oyu var. Bunlar yer değiştirilmiş."

YSK'ya başvuru öncesi ilçe ve il seçim kurullarına gidilecek

Fatih Şahin, başvuru süreciyle ilgili olarak "İlçe seçim kurulları, il seçim kurulu ve daha sonra YSK nezdinde hukuki süreci bütün hukukçu arkadaşlarla birlikte takip edeceğiz" dedi.

Süreç nasıl işliyor?

İlçe seçim kurullarının birleştirme tutanaklarına ve geçersiz oylara yönelik olarak yapılacak olan itirazın süresi Salı günü saat 15.00'te doldu.

AKP, Ankara ve İstanbul'un tüm ilçelerinde doğrudan ilçe seçim kurullarına itiraz başvurusu yaptı.

İlçe seçim kurulu, itirazı, kanuna göre iki gün içinde yani Perşembe günü mesai bitimine kadar karara bağlamak zorunda.

İlçe seçim kurulunun kararının ardından, itirazın reddine karar verirse iptali için ertesi gün, yani Cuma günü il seçim kurullarına başvurulacak.

İl seçim kurullarının da karar vermek için iki günü var.

İl seçim kurulunda da karar kesinleşmezse YSK süreci başlıyor. Siyasi partiler 3 gün içinde YSK'ya başvurmak zorunda.

YSK'nın da 3 gün içinde vereceği karar kesin olacak, kararla ilgili başka bir mercie başvurulamayacak.

7 asil, 4 yedek üyeden oluşan YSK'nın üyelerinin 6'sı Yargıtay, 5'i Danıştay tarafından seçiliyor. Ayrıca son seçimde en yüksek oyu almış 4 siyasi parti ve/veya TBMM'de grubu bulunan siyasi partilerin, oy kullanma hakkı bulunmayan ama bazı toplantılara girme hakkı olan YSK temsilcileri var.

Bayram Şenocak da İstanbul'da yapılacak itiraz sürecini anlatırken "10 milyon 560 bin 603 seçmenin olduğu İstanbul'da elbette bindelik oranda sonucun belirlenecek olması, tespit ettiğimiz usulsüzlükleri daha da önemli hale getirmektedir. Tüm itiraz süreçleri tamamlandıktan sonra elbette asıl olan YSK'nın kararıdır" dedi.