Mehmet Boynukalın: Ayasofya baş imamlığı görevini bırakan ilahiyatçı kimdir, hangi açıklamaları tepki çekmişti?

Prof. Dr. Mehmet Boynukalın

Kaynak, Getty Images

Fotoğraf altı yazısı,

Prof. Dr. Mehmet Boynukalın

24 Temmuz 2020'de yeniden cami statüsü alan Ayasofya'nın ilk baş imamı olarak görevlendirilen Prof. Dr. Mehmet Boynukalın'ın görevinden ayrıldığı açıklandı.

Boynukalın daha önce siyaset ve ekonomiyle ilgili açıklamaları ve yeni anayasada laikliğin yer almaması gibi çağrıları nedeniyle hem muhalefetin hem de iktidarın tepkisini çekmişti.

Boynukalın Twitter'dan yaptığı duyuruda, görevinden ayrılmasının bir nedeninin "akademik çalışmalarına daha fazla vakit ayırabilmek" olduğu, diğer bir nedenininse yaptığı açıklamalar nedeniyle ismi etrafında dönen tartışmalara imkan vermemek olduğunu belirtti.

Boynukalın "Aldığım kararın bir diğer sebebi ise, milli iradeye karşı pervasızca yayınlanan malum bildiriyle ilgili yorumlarda yalan yanlış kıyaslamalara gidilerek 'Ayasofya imamı konuşuyor da biz niye konuşmayalım' gibi hezeyanlara meydan vermemektir" ifadesini kullandı.

104 emekli amiralin imzası bulunan "Montrö bildirisi" sonrası sosyal medya ve basında bu tür yorumlar yapılmıştı.

Boynukalın dün gece de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Ayasofya'da çekilmiş fotoğrafıyla beraber #BaşkomutanErdoğan yazısını tweetlemişti.

Tepki çeken son açıklamaları neydi?

Boynukalın 8 Mart Dünya Kadınlar Günü'nde yaptığı paylaşım, ardından faiz hakkındaki yorumu ve iktidar dahil çeşitli gruplardan gelen tepkiler nedeniyle tartışmaların odağındaydı.

19 Mart Cuma gecesi Merkez Bankası Başkanı Naci Ağbal'ın görevden alınmasının ardından bir tweet paylaşan Boynukalın, "Faizin azaltılması ve sonunda tamamen kaldırılması hem İslam'ın hem de aklın gereğidir. Güçlü ekonomilerde faiz % 0-1 arasında. O sebeple faizcilerle mücadele etmek de İslam'ın bir emridir" dedi.

Bu paylaşımın sosyal medyada tepki çekmesinin ardından AKP Grup Başkanvekili Bülent Turan, Twitter hesabından Boykunalın'ı etiketleyerek, "Ayasofya'nın açılışı gibi tarihi bir meydan okumayı gölgede bırakacak bir tavırla sürekli polemiklerin içinde olmanız Ayasofya için bedel ödeyen herkesi üzmekte" paylaşımında bulundu.

Turan, "Bir siyasi değil, kardeşiniz olarak bu mecrada/usulle olmanızın kimseye faydası olmadığı kanaatindeyim" dedi.

Bu, Boynukalın'a AKP içinden gösterilen ikinci üst düzey tepki oldu. Daha önce de AKP'nin diğer grup başkanvekili Özlem Zengin, Boynukalın'ın kadın cinayetlerine dair paylaşımını yanlış bulduğunu söylemişti.

8 Mart'ta sosyal medya hesabından "Sürekli 'kadın cinayetleri' vurgusu, kadını erkeğe düşman etmeye çalışan bir sloganik medya propagandasıdır" paylaşımı yapan Boynukalın, "kadın veya erkek diye ayrım yapmadan masum bir insanı öldürenin cezası kısas yani ölüm olmalıdır; Kur'an'ın hükmü budur" ifadelerini de paylaştı.

Boynukalın, paylaşımlarına ertesi gün de devam etti ve İstanbul Sözleşmesi tartışmalarına da değindi:

"İstanbul sözleşmesinden sonra bir kesimin ifadesiyle "kadın cinayetleri" katbekat arttıysa bunun üzerine düşünmek gerekir. Demek ki dışarıdan alınan kanunlar bizim toplumumuzun bünyesine uymuyor… Bugün maalesef timsah gözyaşı dökülerek kadın ve "kadın cinayeti" kavramları istismar ediliyor. Bu konu bahane edilerek aile düzenimiz yok edilmek isteniyor. Erkek ve kadın birbirine düşman haline getirilerek evlilik kötüleniyor."

Bu açıklamalar sosyal medyada tepki çekti.

Özlem Zengin tepki gösterdi

Asıl tartışma ise 12 Mart Cuma günü Haber Global'de bir programa katılan AKP Grup Başkanvekili Özlem Zengin'in bu paylaşımlara verdiği yanıtın ardından başladı.

Programın sunucusunun Boynukalın'ın ifadelerini okuması ve "Siz ne düşünüyorsunuz bu tweet ile alakalı?" diye sorması üzerine Zengin, "Yanlış buluyorum" yanıtını verdi:

"Bu iki açıdan yanlış. Birincisi Ayasofya Cami İmamı böyle bir konuda tweet atmamalı bence. En azından o gün yapmasın onu. Ben başta o tweet'i atmasını doğru bulmuyorum. Kadın cinayetleri meselesini konuşuyor olmak da erkeklerle kadınlar arasında bir karşıtlık oluşturmuyor bence... Kadın meselesini sürekli marazlı, negatif konuşmanın bize fayda getirmediğini düşünüyorum. Ben bu kadın-erkek meselesine dair özellikle dini de referans yaparak katı, sert açıklamalar yapmayı problemli görüyorum. Bize fayda vermiyor, tam tersine incitiyor. Kadınları da incitiyor, bu problem üzerine çalışanların yükünü artırıyor ve daha önemlisi bu açıklamalar siyasetin yükünü artırıyor. Zaten siyaset ağır bir iş. O yüzden herkes kendi işini yapmalı diye düşünüyorum. Ayasofya'da yapılan konuşmalar kadın, erkek herkesi kuşatan konuşmalar olmalı."

Kaynak, DHA

Fotoğraf altı yazısı,

AKP milletvekili Özlem Zengin

Programın yayımlanmasından bir gün sonra Boynukalın bu kez "Tesettürü Allah'ın emri bilip bunu uygulayan kardeşlerimiz, siz bu davranışınızla İslam'ın bir şiarını/sembolünü yaşatıyorsunuz ve bizim için çok değerlisiniz; ancak Allah'ın dini bir bütündür ve biz erkeğiyle, kadınıyla dinin, Kur'an'ın hepsine iman etmekle yükümlüyüz." paylaşımında bulundu.

Ardından "Bir araştırmacı ve akademisyen olarak otuz yıldır İslam'ı incelemem beni bu sonuca götürdü. İşim bunu insanlara anlatmak. Herkes işini yapsın." ifadelerini paylaştı ve bu paylaşımlarında kimseyi hedef almadığını, "Sen imamsın, namazını kıldır, başka bir şey söylemeye hakkın yok, zihniyetine karşı olduğunu" ifade etti.

Kimi yazarlar da eleştirdi

Dolaylı da olsa karşılıklı yaşanan bu tartışmayla ilgili olarak AKP'li isimler yorum yapmaktan kaçındı.

Bazı gazeteciler ise Boynukalın'ı eleştirdi.

Habertürk gazetesi yazarı Fatih Altaylı, 16 Mart'taki yazısında Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş'ın koronavirüse yakalandığı için hastaneye yatması sebebiyle "İmam Boynukalın'ın, artık çok açık biçimde Diyanet İşleri Fiili Başkanı" olduğunu yazdı.

Altaylı yazısında, "Üstelik de bu görevi yasal olarak değil fiili olarak yaptığı için de en uç fikirlerde dolaşmayı, Anayasa'ya aykırı fikirler öne sürüp, taleplerde bulunmayı, siyasetin alanına girmeyi kendinde hak görmektedir." ifadelerine yer verdi.

"Siyaset, ayar vermesin"

Ancak AKP'yi destekleyen yazılarıyla tanınan bazı yazarlar Boynukalın'a destek verdi. Bazı isimler de sosyal medyadan Özlem Zengin'i sert bir dille eleştirdi. Bu eleştiriler karşısında AKP'den Zengin'e destek çıkan herhangi bir açıklama gelmedi.

Örneğin Yeni Şafak yazarı Yusuf Kaplan, sosyal medya hesabından "Siyaset, Ayasofya Camii başimamı ve fıkıh profesörü Mehmet Boynukalın Hoca'ya ayar vermeye kalkışırsa, her şeyin ayarı bozulur." paylaşımı yaptı.

Sabah gazetesi yazarı Hilal Kaplan da, Özlem Zengin'e destek vermek için köşe yazısında, "Artık siyasetçilere bile ayar vermeye kalkışan bu hadsiz imama karşı sonuna kadar AK Parti Grup Başkanvekili Özlem Zengin'in yanındayım!" ifadelerine yer veren Habertürk yazarı Kübra Par'ı eleştirdi:

"Kübra Par, Özlem Zengin'in sözlerini kendisine kalkan yaparak Boynukalın'a 'Hadsiz imam' diyerek susturulmasını talep etmiş. İslam âlimleri, toplumsal her meselede konuşabilirler. Bu, onların hakkı veya ayrıcalığı değil, bizzat vazifeleridir. Esas had bilmezlik, toplumsal bir meselede söz söylediler diye memuriyet kanununu sallayıp sansür çağrısı yapmaktır."

Tüm bu tartışmaların ardından Boynukalın, AKP'lilerin Özlem Zengin'e destek olmadığını haberleştiren OdaTV'nin haberini sosyal medya hesabından paylaştı ve "Hakkımda söyledikleri yanlış olsa da Özlem Hanım bizim kardeşimizdir" dedi.

Mehmet Boynukalın kimdir?

Bu aslında sosyal medyayı çok aktif şekilde kullanan Boynukalın'ın tartışmalara yol açan ilk paylaşımı değildi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın yeni anayasa çalışmalarına başlandığını duyurmasının ardından laikliğin anayasadan çıkarılması gerektiğini de yine sosyal medya üzerinden yazan Boynukalın için açılan soruşturma da var.

Ancak bu kez bir AKP'liden gelen yanıt, tartışmaların büyümesine sebep oldu.

Boynukalın'ın, Ayasofya cami statüsü aldıktan sonra ve Müslümanların ibadetine açılmadan hemen önce, 23 Temmuz 2020'de baş imam olarak atandığı, Diyanet İşleri Ali Erbaş tarafından açıklandı:

"Üç imam ve beş müezzin arkadaşımızı Ayasofya Camii'ne atıyoruz. Bugün Ayasofya Camiimize bir profesör hocamızı imam olarak atıyoruz. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İslam Hukuku Anabilim Dalı hocalarından, Kurra Hafız, ilmiyle pek çok insanımıza doyurucu bilgiler veren Prof. Dr. Mehmet Boynukalın hocamız."

1971 doğumlu Boynukalın, 1992 yılında Mısır'daki Sünni İslami eğitim veren El Ezher Üniversitesi'nden mezun oldu. Ardından yüksek lisans ve doktorasını 1999'da Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nde tamamladı.

Boynukalın, 2011'e kadar Türkiye Diyanet Vakfı İslam Araştırmaları Merkezi'nde (İSAM) İslam hukuku dalında araştırma uzmanı ve İslam ansiklopedisi ilim heyeti üyesi olarak çalıştı.

2011'de İstanbul Şehir Üniversitesi'ne giren Boynukalın, 2018'de bu üniversitedeyken profesörlük unvanı aldı. Haziran 2020'de, İstanbul Şehir Üniversitesi resmen kapatılana kadar da burada kaldı. Ahmet Davutoğlu'nun kurucuları arasında olduğu üniversitenin kapatılması, "Adalet ve Kalkınma Partisi hükümeti, kendisine muhalefet bayrağını açan ve yeni bir parti kuran Davutoğlu'nu cezalandırmak için üniversitenin üzerine mi gidiyor?" sorularına yol açmıştı.

Arapça dini kitap çevirileri de yapan, dört çocuk babası Boynukalın, 2020'ye kadar Şehir Üniversitesi'nde kaldı. Kuruluşunda beri yer aldığı ve camisinde de imamlık yaptığı üniversitenin kapatılmasının ardından Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İslam Hukuku Anabilim Dalı'nda öğretim üyesi olarak görev yapmaya başladı.

Mehmet Boynukalın, aynı zamanda eski AKP milletvekili Abdurrahim Boynukalın'ın da amcası. Sosyal medya üzerinden "Amcamın ilmine, duruşuna güveniyorum. Kendisiyle de gurur duyuyorum. Benim geldiğim/gelebileceğim hiçbir makam-mevki mübarek Ayasofya'nın imam hatipliğinden daha büyük bir onur vesilesi olamaz." açıklaması yapan Abdurrahim Boynukalın, 7 Haziran-1 Kasım 2015 arası milletvekilliği yaptığı partide daha önce, Davutoğlu'nun Başbakan ve AKP Genel Başkanı olduğu dönemde Gençlik Kolları Başkanı'ydı. Bugün AKP'nin Birleşik Krallık temsilcisi.

Mehmet Boynukalın'ın babası Rıfat Boynukalın da Necmettin Erbakan'la birlikte Milli Nizam Partisi'nin kurucularındandı.