Tayland'da çatışmaların tarafları ne istiyor?

Tayland ordusu
Image caption Çatışmanın Tayland ordusunda da bir bölünme yarattığı söyleniyor

Tayland'da bir tarafında, Kızıl Gömlekli kır yoksulları ile devrik başbakan Taksin Şinavatra'nın ittifakı, öte yanda ise kentsoylu orta sınıf, ordu ve hükümetin ittifakı arasında kıran kırana bir iktidar mücadelesi yaşanıyor.

İki hükümeti deviren Sarı Gömleklilerin gösterileri ardından, Kızıl Gömlekliler iki yıldır Bangkok sokaklarını hükümete istifa çağrıları yaparak arşınlıyor.

Kırmızı Gömlekliler

Gözlemciler, çoğunlukla Tayland'ın yoksullarından oluşan Kızıl Gömlekliler'in, 2006 yılında askeri bir darbe ile devrilen eski başbakan Taksin Şinavatra'ı desteklediklerini belirtiyor.

Taksin, 2006 yılında iktidardan indirildiğinde, başbakanlık görevini beş yıl sürdürmüştü.

Kırsal kesimdeki yoksullar arasında popüler olan Taksin, bu kesimlere sağlık güvencesi ve eğitim için fon ayırmıştı.

Darbeden 18 ay sonra seçim yapıldığında, Taksin yurtdışında sürgünde olmasına rağmen, devrik başbakana destek azalmamıştı.

Tayland'ın kuzey ve kuzey batısındaki seçmenler, Taksin'in müttefiklerini iktidara taşımışlardı.

Image caption Kızıl Gömlekliler iki yıldır protesto gösterisi yapıyor

Ancak, Taksin yanlılarının seçtiği hükümet, bir dizi mahkeme kararı ve protesto gösterisi ile karşı karşıya kalmış sonunda da iktidardan indirilmişti.

Bunun üzerine kendilerini Kızıl Gömlekliler olarak adlandıran ve resmi adı Diktatörlüğe karşı Birleşik Demokrasi Cephesi olan muhalif blok 2009 yılı Mart ayından itibaren sokak gösterilerine başladı.

Hareketin üyelerini genellikle Bangkok'un dışında yaşayan tarım işçileri oluşturuyor.

Fakat hareketin kadroları arasında öğrenciler ve Taksin yanlısı hükümetin kentli ve askeri elit tarafından kontrolü elinde bulundurmak için devrildiğini düşünen eylemciler de var.

Kızıl Gömleklilere göre, Taksin'in müttefiklerine karşı verilen mahkeme kararı da yanlı.

Erken genel seçime gidilmesini isteyen göstericilerin hepsinin Taksin yanlısı olmadığı belirtiliyor.

Göstericiler eylemleriyle, Nisan ayında, Güney Doğu Asya Ülkeleri Birliği'nin Tayland'ın Pattaya kentinde yapılması planlanan toplantısının iptal edilmesini sağlamışlardı.

Kızıl Gömlekliler yine Nisan ayı içerisinde, Bangkok'un tarihi ve ticari bölgelerini işgal etmiş, Parlamentoyu basmış ve milletvekillerini kaçmaya zorlamıştı.

Muhalefet yanlısı olan ve yetkililerce yayını durdurulan bir televizyon binasını da işgal ederek yayınları kısa bir süre yeniden başlatmışlardı.

11 Nisan'da ise gösterilere kan bulaşmış, 17 sivil ve dört askerin hayatını kaybettiği çatışmalar yaşanmıştı.

Kızıl Gömlekliler Parlamento feshedilmediği sürece başkenti terk etmeyeceğini söylüyor.

Sarı Gömlekliler

Image caption Sarı Gömlekliler, gösterileriyle iki hükümeti devirdi

Sarı Gömleklilerin siyasetinin odak noktasında yine Taksin Şinavatra yer alıyor.

2006 yılında Taksin Şinavatra'ın devrildiği askeri darbeye giden yolda düzenlenen sokak gösterileri bu grup tarafından düzenlendi.

İki yıl sonra, Taksin yanlısı ittifakın iktidara gelmesinden sonra da Sarı Gömlekliler yaygın sokak gösterileri yaparak hükümeti indirdi.

Demokrasi İçin Halk İttifakı adını taşıyan Sarı Gömleklilerin üyeleri, kraliyet yanlıları, iş adamları ve kentsoylu orta sınıflardan oluşuyor.

Medya devi Sondhi Limthongkul ve Kraliyet çevrelerine yakın bir emekli General Chamlong Srimuang tarafından yönlendirilen Sarı Gömlekliler, Taksin'i yolsuzluk ve görevi kötüye kullanmakla suçluyor.

Taksin'in Kral Bumipol'e de yeterince bağlı olmadığını savunan Sarı Gömlekliler, Kralın rengi olduğu için sarı giyiniyor.

Tayland ordusu 2006 yılında Sarı Gömleklilerin başkent Bangkok'u felç eden gösterileri ardından Taksin'in hükümetini devirmişti.

2008 yılında da, Taksin'in müttefiki hükümete karşı protesto gösterileri düzenleyen Sarı Gömlekliler, son olarak 2008 Kasım ayında başkentin iki havaalanını hizmete kapatmış ve ülke ekonomisinde önemli yer tutan turizm endüstrisine bir hafta boyunca durma darbe vurmuşlardı.

Protestolarla eş zamanlı olarak Tayland yüksek mahkemesi de iktidar partisini kapatmıştı.

Sarı Gömlekliler son olarak, hükümeti Kızıl Gömleklileri kentten başkentten çıkaramaması durumunda karşı protesto gösterileri düzenlemekle tehdit etti.