Euro 1960: Sovyetleri zafere taşıyan dev kaleci

Telif hakkı Getty

Siyasi kargaşa ve ülkelerin turnuvadan çekilmelerinin gölgesinde yapılan ilk Avrupa Şampiyonası'nda zafere ulaşan kaleci Lev Yaşin liderliğindeki Sovyetler Birliği oldu.

Ardından gelen turnuvalarla hiçbir benzerlik taşımayan ilk Avrupa Şampiyonası'nın mirası ise, uluslararası spor takvimindeki yerini sağlamlaştırması oldu.

Fransa Futbol Federasyonu yetkililerinden Henri Delaunay, Avrupa kıtasında bir futbol turnuvası düzenleme fikrini 1927 yılında ortaya atmıştı. Ancak bu fikrin yaşama geçirilmesi için gereken ciddi destek 1954 yılında UEFA'nın kurulmasıyla sağlanabildi.

1954'ün dünya şampiyonu Almanya ilgilenmediğini söylemiş, Avrupa futbolunun önde gelen güçlerinden İtalya da kibarca reddetmişti.

İngiltere de katılmaya istekli değildi.

Bir noktada gereken 16 ülke sayısına ulaşılamayacağından endişe edilmişti. Ancak son dakikada yapılan başvurularla turnuva Avrupa Uluslar Kupası adı altında düzenlenebildi.

Statü gereği 16 takım kendi aralarında deplasmanlı eleme maçları oynayacak, son dörde kalanlar da Fransa'da karşı karşıya geleceklerdi.

Faşist Franco dönemini yaşamakta olan İspanya'da rejim, iç savaş sırasında komünistlere destek veren Sovyetler Birliği'ne takımını göndermeyi reddedince turnuvadan da çekilmiş oldu.

Fransa'nın evsahipliğinde düzenlenen turnuva temmuz ayının başlarında Yugoslavya, Çekoslavakya, Sovyetler Birliği ve Fransa'nın katılımıyla gerçekleştirildi.

Sovyetler'in giydiği siyah forma nedeniyle ''Kara Örümcek'' ve ''Kara Ahtapot'' lakaplarıyla tanınan kalecisi ise turnuvanın yıldızıydı.

Lev Yaşin, final maçı boyunca sahaya hakim olan Yugoslavlara karşı sergilediği performansıyla 90 dakikada Yugoslav takımının gol sayısının birde kalmasında büyük rol oynamış, uzatmaya giden maçta Viktor Pnedelnik'in golü Sovyetler'i, ilk ve tek şampiyonluklarına taşımıştı.

1960 yazına gelindiğinde Yaşin, Avrupa futbolunda önemli bir kaleci haline gelmiş, dört yıl öncesinde de Melbourne'deki olimpiyat oyunlarında altın madalya kazanmıştı.

Yaşin'e gelene kadar file bekçileri daha çok ceza sahasını terketmeyen ve kale çizgisi kalecileri olarak ün kazanmışlardı.

Yaşin ise hem yer tutuşu hem de oyuna katılımıyla bu anlayışı değiştirirken kendisini aralarında İngiltere milli takımının efsane kalecilerinden Gordon Banks'ın da bulunduğu çok sayıda kaleci için model haline getirdi.

Banks, dev fiziki yapısına karşın çevikliğine dikkat çektiği Yaşin için ''Mükemmeldi, gördüğüm en iyi kalecilerden biriydi. Tereddütsüz bir şekilde kalecilik için kendisinden sonraki bir kuşağı etkilediğini söyleyebilirim'' diyor.

1960 yazına gelindiğinde Banks de üst düzey kaleciler arasında sayılıyordu, ancak Yaşin'in kendisi için de bir ilham kaynağı olduğunu söylüyor.

İngiltere milli takımı da 1960'ların güçlü futbol ülkeleri arasında öne çıkmıştı.

Banks ve takım arkadaşlarının kıta düzeyinde mücadeleye katılmaları için sekiz yıl daha geçmesi gerekecekti.

Sir Alf Ramsey yönetiminde 1966'da evsahipliği yaptıkları Dünya Kupası finallerini kazanmışlardı, 1968'de İtalya'da düzenlenen Avrupa Şampiyonası finallerinde yarı finale kadar yükseldiler. Ancak Yugoslavya'yla oynadıkları maçın sonlarında doğru yedikleri golle üçüncülük maçına çıkmakla yetindiler. Bu da İngilizlerin Avrupa Şampiyonası'nda elde ettiği en iyi derece olarak kalmaya devam etti.

1960 finallerinin yıldızı Yaşin ise Uluslararası Futbol Tarihi ve İstatistikleri Kurumu tarafından 20. yüzyılın en iyi kalecisi ilan edildi.

''Yuri Gagarin'i uzayda dolaşırken izlemekten daha keyifli olan tek şey güzel bir penaltı kurtarmaktır'' açıklaması popüler futbol kültürünün bir parçası haline gelen Yaşin'in kariyeri boyunca 150'den fazla penaltı kurtardığı tahmin ediliyor.

FİFA her dünya kupasının en iyi kalecisini 1990'da hayatını kaybeden Rus kaleci adına koyduğu Yaşin ödülüne değer görüyor.

İlgili haberler