Mali: Tuaregler intikam korkusuyla yaşıyor

Son güncelleme: 4 ŞUBAT 2013 - TSİ 15:40

Fransız birlikleri Mali'nin kuzeyine girince cihatçılar buradan uzaklaştı. Onların bölgede denetimi ele geçirmesi ise göçer bir toplum olan Tuareglerin ayrılıkçı hareketine katılmalarıyla olmuştu.

Tuareglerin çoğu şimdi misilleme korkusuyla yaşıyor.

Mali'de çok sayıda farklı etnik grup var ve bu gruplar ya da geleneksel kastlar arasında özel ilişkileri ve bağları ifade eden bir "kuzenlik" sistemi sözkonusu.

Mali'deki gruplar arasındaki uyumlu ilişkinin bir parçası olan bu kuzenlik sistemi, karşılıklı fayda ve birbirinin toprağına saygıya dayanıyor.

Bu sistem içindeki gruplar birbirine sonsuza dek yardım bağlarıyla bağlıdır; fakat birbiriyle evlenemezler.

Örneğin Nijer Nehri kıyılarında balık avlayan Bozolar ile güneye doğru yüksek yaylalarda avcılık ve çiftçilikle uğraşan Dogonlar arasında böyle bir bağ bulunuyor.

Dogonlar aynı zamanda doğuda çiftçilk ve ticaretle uğraşan Songhaylarla da kuzen.

Mango ve karite ağaçlarının böldüğü sonsuz sarı otlaklarda hayvancılıkla uğraşan Fulaniler ise kuşaklar boyu demircilik yapan ailelerle kuzenlik içinde.

Hayvanclıkla uğraşanlar mal alıp hayvanlarını satacakları tüccarlara ihtiyaç duyuyor. Demircilere ise herkesin ihtiyacı var.

'Kuzensiz' halk

Mali'de kuzeni olmayan tek halk, açık tenli göçer toplum Tuaregler.

Tuaregler Mali'nin değişik bölgelerine dağılmış durumdalar.

Tuareglerin milletvekilleri ve bakanları da var. Fakat 1990'ların başlarında hükümete karşı ayaklanan ayrılıkçı Tuaregler geçen yıl da yeni bir ayaklanma başlattılar. Mali'deki bugünkü krizi tetikleyen bu ayaklanmada daha sonra birçok millete mensup cihatçı militanlar etkin hale geldi.

Batılılar genellikle Tuaregleri romantik bulurlar. Kum tepelerinin bu gizemli develi adamlarının başları geleneksel mavi türbanla örtülüdür ve geleneksel olmayan güneş gözlükleri takarlar.

Ne var ki Mali'de politika çatışmaları içerir; sınırlı kaynaklar için romantik olmayan bir mücadele sözkonusudur.

Tuaregler art arda gelen kuraklıktan çektiği gibi diğer halklar da kuraklıktan çekti. Ve çoğu insan, haklı ya da haksız olarak, Tuareglerin sesi daha fazla çıktığı için kaynaklardan da daha fazla yararlandığı görüşünde.

Bugün ayaklanma Fransız müdahelesiyle bastırılmışken Tuaregler de sıkıntılı bir döneme girdi.

Ayaklanmayı desteklesin ya da desteklemesin, ki çoğunun destek vermediği söyleniyor, Tuaregler bugün misillemeden korkuyor.

Öylesine korkuyorlar ki Mali'nin bazı bölgelerinde tümüyle ortadan kayboldular; ya komşu ülkelere kaçtılar ya da saklanıyorlar.

Milisler eğitim görüyor

Ülkede tuz ticareti geleneksel olarak Tuareglerlerin kontrolündedir.

Sahra'nın derinliklerindeki tuz yataklarından çıkarılan tuz kalıpları, deve kervanlarıyla Timbuktu'ya, oradan da oyma kayıklarla Mali'nin Venedik'i olarak anılan Mopti'ye getirilir.

Ama bugün Mopti'de tuz kalıplarının yanında Tuaregleri değil, tarihsel olarak onların kölesi olan Bellaları, siyahi Afrikalıları görüyorum.

Tuareglerin nereye gittiğini sorunca, gün beyaz Malili olma günü değil diyorlar. Ten rengi nedeniyle Tuaregler tutuklanabilir, hatta öldürülebilirmiş.

Birkaç dakikalık mesafede yüzlerce delikanlı koşup şarkı söylüyor.

Ganda Izo deniyor onlara, yani Toprağın Çocukları, çoğu kuzeyden gelen siyahi sığınmacılardan oluşan milisler. Yurtlarına dönmeden önce eğitim görüyorlar. Asilerle işbirliği yapanları kovmak için Mali ordusuna yardım etmek amacıyla.

Kimin ne yaptığını iyi biliyoruz diyorlar; kimin yağmaladığını, kimin çaldığını, sigara ve içki içenlere kimin İslami ceza uyguladığını ve kimin tecavüz ettiğini.

Mali hükümeti ve milis liderleri Timbuktu'da ya da diğer kuzey kentlerinde herhangi bir misillemenin ya da etnik hesaplaşmanın söz konusu olmadığını söylüyor.

Yetkililer bunların olmaması için çaba harcıyor olabilir. Ama tek tek milisler intikamdan söz ediyor. Ve milisleri eğiten bir ordu mensubu, bütün Tuareglerin devlet düşmanı olduğunu söylüyor.

Bugün Mali'de kuzensiz halk olacak gün değil.

Bağlantılar

İlgili Konular

BBC © 2014 BBC dış bağlantılardaki sitelerin içeriğinden sorumlu tutulamaz

Bu sayfayı en iyi şekilde görüntülemek için stil sayfalarını gösteren güncel bir internet tarayıcısı (CSS) gerekmektedir. Var olan tarayıcınızla sayfayı görüntüleyebilir, ancak görsel açıdan tüm olanaklardan yararlanamayabilirsiniz. Tarayıcı yazılımınızı güncellemeyi ya da CSS olanağını etkinleştirmeyi düşünebilirsiniz.