Çin'de yeni 'terörle mücadele' yasalarının hedefi Uygurlar mı?

Telif hakkı AFP
Image caption 26 Aralık günü Pekin'in merkezinde önlem alan silahlı polisler

Çin, büyüyen tehditlere karşı gerekli olduğunu söylediği yeni terörle mücadele yasalarını parlamentodan geçirdi.

Yeni yasa güçlü yetkilerle donatılmış bir merkezi terörle mücadele kurumu ve buna bağlı özel güvenlik gücü öngörüyor.

Yasaları, fazlasıyla kapsamlı ve muğlak olduğundan her türlü muhalefeti ve etnik-dini karşı çıkışı bastırmak için kullanılabileceğini söyleyerek eleştirenler var.

Çin, son yıllarda kamusal alanlarda gerçekleştirilen bir dizi saldırıdan Müslüman Uygur toplumundan ayrılıkçıları sorumlu tutuyor.

TIKLAYIN: Uygur Türkleri IŞİD'e katılıyor mu?

Batılı hükümetler geçen hafta Pekin'deki vatandaşlarını Sanlitun mahallesinde ciddi bir muhtemel tehdit istihbaratı alındığını söyleyerek uyarmışlardı.

Telif hakkı Reuters
Image caption Sanlitun mahallesinde geçen hafta geniş güvenlik önlemleri alınmıştı

Yeni yasa ile oluşturulan yeni merkezi terörle mücadele kurumu, yapılan açıklamaya göre "Terör faaliyetlerini ve teröristleri belirlemek ve ülke çapında terörle mücadeleyi koordine etmekten" sorumlu olacak.

Çin'in gerekçeleri

Çin resmi medyası 2014 yılında 29 kişinin hayatını kaybettiği Kunming tren istasyonundaki bıçaklı saldırının yasanın geçirilmesini hızlandıran faktör olduğunu yazıyor.

Bu saldırıyı Şincan'da örgütlü bir Uygur ayrılıkçı örgütünden oldukları söylenen dört bıçaklı kişi gerçekleştirmişti.

Image caption Kunming tren istasyonu saldırısında 29 kişi hayatını kaybetmişti

Çin hükümeti aldığı sert önlemlerin belli bir etnik azınlığın bastırılmasını değil, tıpkı Batılı ülkelerde olduğu gibi "terörle mücadeleyi" hedeflediğini vurgulamaya büyük özen gösteriyor.

Yeni yasalar özel yazışma ve konuşmaların izlenmesi-dinlenmesini de kolaylaştırıyor. Ama hükümet yine Batı ülkelerinde olduğu gibi bunun özgürlüklerin ihlali anlamına gelmeyeceğini söylüyor.

Çin yönetimi Uygurlarla ilgili önlemlerin etnik ve kültürel bir grubu değil bu toplum içindeki "terör yanlılarını" hedef aldığını söyleyegeldi.

Bu konuda Pekin hükümeti Uygurlar konusunda insan hakları ihlallari endişelerini dile getiren Batılı ülkeleri de ikiyüzlülük ve kendilerine başka, Çin'e başka standartlar uygulamakla suçluyor.

Öte yandan Şincan bölgesinde yabancıların girişine ağır kısıtlamalar konulduğundan, bölgeden gelen haberlerin bağımsız kaynaklarca doğrulanması da mümkün olamıyor.

'Terör bahane'

İnsan hakları grupları yasaların fazlasıyla geniş kapsamlı olduğunu, her türlü muhalif faaliyeti ve etnik-dini temelli hareketi kapsayabileceğini söylüyorlar.

Uluslararası Af Örgütü Amnesty International Mart ayında bu yasalar hazırlanırken yayımladığı değerlendirmede,hükümeti eleştiren ya da kendi dini inançlarının gereklerini yerine getiren insanların terörizmle suçlanmasını engelleyecek hiç bir maddeye yer verilmediğini söylemişti.

Örgüt ayrıca yasayla oluşturulan merkezi terörle mücadele kurumuna verilen yetkilerin genişliğinin uluslararası standartların çok ötesine geçtiğini yazmıştı.

Önde gelen Çinli muhaliflerden Hu Jia bugün yeni yasayla ilgili tweet mesajında, "Bu yasa terörizmle mücadele bahanesiyle her türlü protestoya özellikle sokak gösterilerine, toplu hareketlere saldırmak için kullanılacak. Tarif edilen 'olağanüstü hâl' durumlarıyla yurttaşların ve toplulukların hareketleri çok büyük ölçüde izlenebilecek, kısıtlanabilecek" dedi.

İlgili haberler