4 Ocak İngiltere basın özeti

Telif hakkı BBC World Service

İngiltere basınında bugün, IŞİD'in İngiltere'yi tehdit eden videosu ve Suudi Arabistan ile İran arasındaki gerilime ilişkin haberler ve analizler öne çıkıyor.

Guardian gazetesine konuşan İngiltere Dışişleri Bakanlığı'ndan bir sözcü, IŞİD'in bu videoyu, dikkatleri "Irak'taki askeri kayıpları ve kontrolü altındaki halkı idare etmekteki başarısızlığından dağıtmak için" yayınladığını söylüyor.

Kültürler arası çatışma uzmanı Charlie Winter da "IŞİD, Ramadi'deki büyük kaybından sonra tekrar girişimde bulunmaya çalışıyor" diyor.

Winter, infazı gerçekleştiren militanın kimliğinin açıklanmamasının medyayı meşgul edeceğine dikkat çekip bunun da IŞİD'in haber bültenlerinde yeniden öne çıkmasına neden olacağını belirtiyor.

IŞİD'in videoda bir çocuğu kullanmasını da şaşırtıcı bulmayan Winter, IŞİD'in casus olduğu iddia edilenlerin öldürülmesinde genellikle çocukları kullandığını söylüyor.

Haberde yer alan bilgilere göre Suriye ve Irak'a giden İngiltere vatandaşlarının sayısı 800 civarında. Bu kişilerden yaklaşık 400'ü İngiltere'ye döndü. 50 ila 100 arasında İngiliz IŞİD militanı da savaşırken öldü. Bu verilere göre yaklaşık 300 İngiliz IŞİD militanı hala faal.

Guardian gazetesinde, IŞİD'in videosuna dair deneyimli muhabiri Martin Chulov da bir analiz kaleme almış.

Analizde, İngiliz güvenlik güçlerinin 'Cihatçı John' olarak bilinen Muhammed Emwazi'nin görüntülerinin çıkmasından 18 ay sonra Irak ve Suriye'ye giden İngiltere vatandaşlarının listesini çıkardığı, yeni videodaki militanın da kimliğinin büyük olasılıkla kısa sürede tespit edileceği yazıyor.

The Daily Telegraph gazetesi de IŞİD'in videosunu baş sayfa manşetinden veriyor.

Gazetenin Orta Doğu Editörü Richard Spencer imzalı haberinde şu yorum yapılıyor: "Video görünüşte İngiltere'yi hedef alıyor ve Batı'ya, hala korku ve dehşet salabildiğini kanıtlamak için IŞİD'in alışılmış 'şok taktiklerini' kullanıyor." Yazar, aynı zamanda videonun kontrolündeki topraklarda yaşayanlara sadakatsizliğin ve muhalif olmanın tehlikeleri açısından uyarı amaçlı olduğunu belirtiyor.

The Times gazetesi haberinde, ses analistinin görüşlerine yer veriyor.

İsmini vermeyen uzmana göre, IŞİD'in videosunda casus olduğu iddia edilenleri öldüren kişi güney İngiltere doğumlu, Güneydoğu Asya kökenli biri olabilir.

Suudi Arabistan-İran gerilimi

İngiltere gazetelerinde öne çıkan bir diğer konu da Suudi Arabistan ile İran arasındaki diplomatik gerilim.

Financial Times gazetesinde yer alan haberde "Suudi Arabistan'ın İran'la soğuk savaşı tehlikeli bir safhaya giriyor" yorumu yapılıyor.

Financial Times'a konuşan Oxford Üniversitesi'nden Toby Matthiesen'e göre Şeyh Nimr'in idam edilmesi kararı Suudi Arabistan'ın iç politikasına yönelik bir adımıydı.

Matthiesen, Riyad'ın Suudi halkı arasında IŞİD'e sempati gösteren radikal Sünni grupları veya İran karşıtı mezhepsel politikaları benimseyen grupların desteğini almak için Şeyh Nimr'in idam edilmiş olabileceği görüşünde. Matthiesen ayrıca, idamların Suudi Arabistan'ın muhalefete de hoşgörü göstermeyeceğine işaret ettiğini söylüyor.

Gazete, mali duruma da dikkat çekip haberi şöyle sürdürüyor:

"Kamu harcamaları ve cömert sosyal güvenlik ödenekleri aracılığıyla yıllar boyu sosyal barışı satın aldıktan sonra, petrol fiyatlarındaki düşüş Riyad'ı harcamaları kesmeye ve enerji fiyatlarını artırmaya zorladı."

Gazetenin görüşlerine yer verdiği analist James Spencer da "Bu, hayatın mali olarak çok güç olacağına dair, Şiilere yönelik de isyan etmemeleri konusunda kısmen bir uyarı" diyor.

Times gazetesi de başyazısını Suudi-İran ilişkilerine ayırmış.

Yazıda, Şeyh Nimr'in idamı, Sünni-Şii ayrılığını ateşleyen "gereksiz" bir adım olarak yorumlanıyor.

Times, Sünni-Şii ayrılığının Suriye'de müzakere umutlarını umutsuzluğa sürüklediğini, Orta Doğu'da istikrarı tehdit ettiğini ve çok farklı cephelerdeki mezhepsel aşınmaya yönelik savaşta batının her müdahalesinin de sorgulanmasına neden olduğunu belirtiyor.

Gerilime ilişkin en kötü senaryonun İran'ın nükleer silahlarıyla ilgili anlaşmadan vazgeçmesi olabileceği yorumunda bulunan gazete Suudi Kralı Selman'ın bu riskleri selefinin açtığı reform yolundan giderek ve mezhepsel gerilimleri alevlendirmek yerine dindirerek sınırlandırabileceğini yazıyor.

Başyazı şöyle noktalanıyor: "Bir müttefiki olarak İngiltere Riyad'a, rejimin istikrarını koruyacak, reformlar yapması için yardım etmeli. Suudi Arabistan'da bir devrim, petrol fiyatlarının artışına neden olur ve bütün bölge istikrarsızlaşır. Bir alternatif bulmak, Kral Selman kadar bizim de çıkarımıza."

Independent gazetesi de Suudi Arabistan-İran ilişkilerine başyazısında yer veriyor.

"Suudileri kurtarmak" başlıklı yazıda, "Rejimi her ne kadar itici olursa olsun, Suudi Arabistan'ın çöküşü çok daha kötü olabilir. Reformlara yardım etmek için elimizden ne geliyorsa yapmalıyız" deniyor.

Times gazetesi Sur'da

Times gazetesinde, Hannah Lucinda Smith imzalı, Diyarbakır'ın Sur ilçesi mahreçli haberde Türkiye'nin güneydoğusundaki durum aktarılıyor.

Gazete, Sur'da İhsan Seviktek'in 10 gündür kardeşi Mesut Seviktek'in cenazesini sokaktan alamadığını belirtiyor.

Bölgedeki durumuna ilişkin haberin bir kısmı şöyle:

"Suriye ve Irak'ta Kürt davasının canlanması, Türkiye'de yazın terör saldırıları olması ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın artan hâkimiyeti, 2013 yılına kadar sona erdiği düşünülen çatışmayı yeniden ateşledi."

Cizre ve Silopi'deki sivil ölümlerine de yer verilen haberde "Kürtlerin özerklik talebi 1990lardaki son ayaklanmalardan bu yana değişmedi ancak o zamanlarda mücadele dağlarda, kırsaldaydı. Şimdi şehirlerin kalbindeki siviller çapraz ateşte" deniyor.

Haberde yer alan ifadelerin bir kısmı şöyle:

"Hükümet, geçen ay 55'i Sur'da 261 militanın öldüğünü söylüyor. Kürt aktivistler en az 97 kadın ve çocuğun öldüğünü söylüyor. HDP milletvekili Çağlar Demirel 'Mücadeleye katılanlar o bölgenin insanları. Halk, kendi kendilerini yönetmek istediklerini ilan ediyor' diyor. Demirel, HDP'nin PKK veya gençlik yapılanmasıyla bağlantısı olmadığında ısrar ediyor. Fakat parti ofisindeki Abdullah Öcalan fotoğrafları farklı bir hikaye anlatıyor ve güvenlik güçleri Haziran ayından bu yana binlerce HDP üyesini gözaltına aldı."

Sur'da sokağa çıkma yasağının 30 Aralık'ta kısmen kaldırıldığın hatırlatan gazete haftalar önce kapanan restoranların, dükkanların sahiplerinin de kontrol etmek için geri döndüğünü yazıyor.

Gazeteye konuşan kebap restoranı sahibi Murat Erdin "Bu ay 15 bin lira kaybettim. Çalışanlarımdan 15'i gelemiyor çünkü sokağa çıkma yasağının olduğu yerlerde yaşıyorlar" diyor.

Sur'un turistik ve tarihi yapısına dikkat çekilen haberde barikatların kenara itildiği fakat kaldırılmadığı belirtilirken sokaklarda yalnızca silahlı polislerin olduğu, ara sokaklarda da çatışmaların devam ettiği ifade ediliyor.