Türkiye: Suudi Arabistan ve İran gerilimden çıksın

Telif hakkı DHA

Suudi Arabistan'ın Şii din adamı Şeyh Nimr el Nimr'i idam etmesinden sonra İran'la diplomatik ilişkileri kesmesine Riyad'ın müttefikleri Sudan, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden de destek gelirken Türkiye ise 'gerilimden çıkılması' çağrısında bulundu.

Başbakan Yardımcısı ve hükümet sözcüsü Numan Kurtulmuş, Bakanlar Kurulu toplantısı ardından yaptığı açıklamada Riyad ile Tahran'ın birbirlerine düşmanca davranmasının bölgeye zarar vereceğini söyledi.

Kurtulmuş, Suudi Arabistan ve İran'ın "bir an evvel gerilimden çıkmasını" istediklerini belirtip "Bölge zaten barut fıçısı halinde. Bu bölgenin daha büyük gerilimleri kaldıracak takati kalmamıştır" dedi.

TIKLAYIN: SUUDİ ARABİSTAN TİCARİ İLİŞKİLERİ DE KESTİ

Başbakan Yardımcısı, "Her iki taraf da teenni içinde hareket etmek durumundadır. Suudi Arabistan ve İran'ın birbirilerine karşı hasmane tutum içinde hareket etmesi her iki ülkeye de, bölgeye de zarar verir" diye konuştu.

Telif hakkı epa
Image caption İstanbul'daki Suudi Arabistan konsolosluğu önünde de Riyad karşıtı gösteri düzenlendi.

'Siyasi idam cezalarının bölge barışına katkısı olmayacağını' ifade eden Kurtulmuş İran'a da diplomatik temsilciliklerin korunma altına alınması çağırısında bulundu.

Suudi Arabistan da İran ile diplomatik bağları koparmanın ötesine geçerek, ticari ilişkileri de keseceğini ve hava trafiğine son vererek vatandaşlarının İran'a seyahat etmesini yasaklayacaklarını duyurdu.

Suudi Dışişleri Bakanı Adil el Cubeyr, buna karşılık İranlı hacıların Mekke ve Medine'yi ziyaret etmekte serbest olduğunu kaydetti.

Müttefiklerden Riyad'a destek

El Cubeyr, Reuters haber ajansına verdiği mülakatta ilişkilerin yeniden kurulabilmesi için İran'ın 'bir devrim' gibi davranmaktan vazgeçip 'normal bir ülke' olması ve uluslararası normlara saygı göstermesi gerektiğini söyledi.

İran'a yönelik tepkilere, Suudi Arabistan'ın müttefikleri Bahreyn, Sudan ve Birleşik Arap Emirlikleri de destek verdi.

Bahreyn diplomatik ilişkileri tamamen kesti ve diplomatlara Bahreyn'i terk etmeleri için 48 saat süre tanıdı.

Amerikan 5. filosunun üssü olan Bahreyn, Şii çoğunluğun Sünni kral ve çevresindeki Sünni elit tarafından yönetildiği bir ülke.

Bahreyn krallığı, ülkesinde 2011'deki "Arap Baharı"ndan beri süren protestolar ve düşük yoğunluklu çatışmalardan İran'ı sorumlu tutuyor.

İran büyükelçisini sınır dışı eden bir diğer ülke Sudan da, Tahran ve Meşhed'deki büyükelçilik ve konsolosluğunu kapatacaklarını açıkadı.

Birleşik Arap Emirlikleri de İran ile diplomatik ilişkisinin seviyesini düşürdüğünü, İran'daki bir kısım diplomatını da geri çekeceğini ama ticari ilişkilerini sürdüreceğini belirtti.

Telif hakkı AFP
Image caption Suudi Dışişleri Bakanı Adil el Cubeyr, İran'ı "mormal bir ülke gibi davranmaya" çağırdı.

Suudi Arabistan'ın Şii bir din adamını idam etmesi ardından yaşanan gerginlikte, Tahran'daki Suudi büyükelçiliği saldırıya uğramış, Riyad yönetimi bunun üzerine İranlı diplomatlara ülkeyi terk etmeleri için iki gün süre tanımıştı.

İran ise bugün yaptığı açıklamada Suudi Arabistan'ın Tahran büyükelçiliğini basanlardan 50 kişinin gözaltına alındığını kaydederek Riyad'ı "bölgede gerginlik ve çatışmaları tırmandırıcı bir politika izlemekle" suçladı.

İran büyükelçisini sınırdışı eden bir diğer ülke olan Sudan da, Tahran ve Meşhed'deki büyükelçilik ve konsolosluğunu kapatacağını açıkladı.

Birleşik Arap Emirlikleri ise İran ile diplomatik ilişkisinin seviyesini düşürdüğünü, İran'daki bir kısım diplomatını da geri çekeceğini ama ticari ilişkilerin süreceğini bildirdi.

Son gerginliğin ardındaki idam

Suudi Arabistan ve müttefiklerinin İran'a yönelik diplomatik hamlesinin ardındaki son kriz, Şii din adamı Şeyh Nimr El Nimr'in Cumartesi günü idamıyla alevlendi.

Suudi Arabistan, 46 Sünni el Kaide zanlısıyla birlikte Şii lider Nimr'i de "terörizmle" suçlayarak idam etmişti.

TIKLAYIN: İDAM EDİLEN Şİİ ŞEYH NİMR EL NİMR KİMDİR?

Telif hakkı Reuters
Image caption Bahreyn'de çoğunluktaki Şiiler, Suudi Arabistan'ı protesto eden gösteriler düzenlemişti.

Bunun üzerine İran'ın dini lideri Ayetullah Hamaney, "barışçı bir lideri idam eden Suudi yönetiminin ilahi intikamla yüz yüze geleceğini" belirten sert bir açıklama yaptı.

Bir grup gösterici de Tahran'daki Suudi büyükelçilik binasını kısmen yaktı.

Suudi Arabistan ise dün Tahran'ı "bölgeye terörist hücreleri yerleştirmek ve silah dağıtmakla" suçladı ve diplomatik ilişkileri kestiklerini duyurdu.

Sünnilerin çoğunlukta olduğu Suudi Arabistan ile Şii İran, bölgede sürekli bir nüfuz çatışması yaşıyor.

Bunun en yakın örnekleri ise halen Yemen ve Suriye'de devam eden savaşlar.

Şii liderin idamı yalnızca Suudi Arabistan'da değil, tüm Ortadoğu'daki Şiiler arasında huzursuzluk yaratırken, intikam saldırıları kaygısını da artırdı.

Iraklı Şiiler gergin

Şii bir din adamını idam eden Suudi Arabistan bugün Irak'ta başkent Bağdat ve güneydeki Şii şehirlerinde binlerce kişinin katıldığı gösterilerle de protesto edildi.

Bağdat'ta idam edilen din adamı Nimr'in resimlerini taşıyan göstericiler, Suudi Arabistan'ın yakında yeniden açtığı büyükelçiliğinin de bulunduğu korunaklı Yeşil Bölge'ye doğru yürüyüp güvenlik barikatlarını aşmaya çalıştılar.

Telif hakkı AP
Image caption Irak'ta bazı göstericiler Suudi liderlerin resimlerini yaktı.

Suudi Arabistan 1990 yılında Irak'ın Kuveyt'i işgali ardından kapattığı Bağdat büyükelçiliğini geçen hafta yeniden açmıştı.

Benzer gösteriler güneyde nüfusu ağırlıkla Şii olan Basra, Necef ve Kerbela gibi şehirlerde de yapıldı.

Kerbela'daki göstericiler "Şeyh Nimr'i öldürmek sonunuzu getirecek" diye bağırdılar.

Basra'da göstericiler Şii politikacıların bir kaç gündür dillendirdiği Suudi ürünlerini boykot çağrısını seslendirdiler.

Irak'ta bugün iki Sünni camisi bombalandı, bir imam öldürüldü.

İran'ın tepkisi

Bugün bir açıklama yapan İran dışişleri bakanlığı Suudi Arabistan'ın bölgede gerginlik ve çatışmaları tırmandırma politikasını sürdürdüğünü söyledi.

Telif hakkı EPA
Image caption İran'daki protestolardan bir kare.

Bakanlık sözcüsü Hüseyin Cabir Ensari, "Suudi Arabistan krizler ve çatışmaları körüklemeyi sadece çıkarlarına uygun görmüyor, aynı zamanda, iç sorunlarını dışarı ihraç ederek varlığını sürdürmeye çalışıyor. " diye konuştu.

İran hükümetinin Suudi Arabistan'ın Tahran büyükelçiliği baskını konusunda izlediği tutumu da savunan Ensari 50 kişinin gözaltına alındığını söyledi ve "Kamuoyundaki büyük infiali kontrol etme konusunda yükümlülüklerimizi yerine getirdik" dedi.

İlgili haberler