Got a TV Licence?

You need one to watch live TV on any channel or device, and BBC programmes on iPlayer. It’s the law.

Find out more
I don’t have a TV Licence.

Canlı anlatım

Yazan İrem Köker ve Onur Erem

time_stated_uk

  1. Dünyayı sarsan günü 100. yıldönümünde anbean aktardık.

    Canlı anlatımımızı burada noktalıyoruz.

  2. Devrimin ardından neler yaşandı?

    Devrim sonrasında ülkenin yönetimi İşçi, Asker ve Köylü Temsilcileri Sovyeti’ne geçti. Sovyetin yayınladığı ilk kararnameler barış ve toprak üzerineydi. Barış kararnamesiyle Birinci Dünya Savaşı’ndan çekilmenin temeli atılırken toprak kararnamesiyle özel mülkiyet sonlandırıldı ve toprak halkın kontrolüne bırakıldı.

    Sovyet Çiftçileri
    Image caption: Sovyet çiftçileri

    Sovyetin oluşturduğu ilk hükümet olan Halk Komiserleri Kurulu, ilerleyen günlerde çalışma saatini 8’e indiren, halka sosyal güvence sağlayan ve “karşı devrimci” basını yasaklayan kararnameler çıkardı.

    Bolşevikler, devrimin ardından bir hafta süren çatışmalar sonucu Moskova’yı ele geçirdi.

    Rusya’nın içinde özerk bir yönetim olan Finlandiya devrimden bir ay sonra bağımsızlığını ilan etti.

    Çarlık yönetiminin devrilmesinin ardından Geçici Hükümet tarafından kararlaştırılan ve 25 Kasım’da yapılması plan Kurucu Meclis seçimi Ekim Devrimi’nin ardından gerçekleşti. Bolşevikler Şubat Devrimi’nin ardından Kurucu Meclis seçimlerini desteklese de Ekim Devrimi’nin ardından iktidarın Sovyetlere geçeceğini ve bu yüzden Kurucu Meclis’e gerek olmadığını savundu fakat yine de seçimin düzenlenmesine izin verdi.

    Kurucu Meclis seçiminde Sosyalist Devrimci Parti yüzde 40, Bolşevikler yüzde 24 oy aldı. Kurucu Meclis 18 Ocak 1918’de ilk toplantısını yaptı. Meclis’te iktidarın sovyetlere devredilmesine karşı çıkan Sosyalist Devrimcilerin sağ kanadı çoğunluktaydı. Bunun üzerine partinin sol kanadı ve Bolşevikler Kurucu Meclis’ten çekildi. Meclis, ülkedeki sovyetlerin oluşturduğu Tüm Rusya Merkezi Yönetim Komitesi tarafından 19 Ocak’ta kapatıldı ve ülkenin yönetimi Tüm Rusya Sovyetler Kongresi’ne geçti.

    Rus Cumhuriyeti’nin adı aynı ay Sovyet Rus Cumhuriyeti olarak değiştirildi. Devletin ilk başkanı Lev Kamenev, hükümet başkanı ise Vladimir Lenin oldu. Temmuz ayında ise ülkenin adı Rus Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti olarak değiştirildi.

    Rusya 1918’in Mart ayında Brest-Litovsk anlaşmasını imzalayarak Birinci Dünya Savaşı’ndan çekildi ve aralarında Osmanlı İmparatorluğu’nun da bulunduğu ülkelere toprak vermeyi kabul etti.

    Brest-Litovsk anlaşması görüşmeleri
    Image caption: Brest-Litovsk anlaşması görüşmeleri

    Bolşevikler ile diğer gruplar arasındaki gerilim, 1923’e kadar sürecek bir iç savaşa yol açtı. Sovyetleri destekleyen Kızıl Ordu ve karşı devrimci Beyaz Ordu arasında yaşanan iç savaş geniş bir coğrafyaya yayıldı. İç savaşta, özellikle Ukrayna’da örgütlü olan anarşistler bir dönem Kızıl Ordu’nun yanında yer alsa da sonrasında Kızıl Ordu tarafından saf dışı bırakıldı. Bu süreçte çatışmaların yanı sıra kıtlık ve salgın hastalıklarla birlikte milyonlarca kişinin ölümüne yol açtı.

    1922’de Avrupa ve Asya’daki diğer Sovyet cumhuriyetleriyle birleşen ülke, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’ni (SSCB) kurdu.

    Sovyetler Birliği bayrağı
  3. Son dakikaKongre ve Sovyet Delegeleri: Devrimin kaderi sizlerin elindedir!

    Bolşevikler

    Devrimci Askeri Komite'nin Kışlık Saray'ı ele geçirmesinin ardından Kongre ve Sovyet Delegeleri bir açıklama yayınladı:

    Quote Message: Geçici hükümet devrilmiştir. Üyelerinden çoğunluğu şimdiden tutuklanmıştır. Sovyet iktidarı tüm uluslara ivedi demokratik bir barışla tüm cephelerde ivedi bir ateşkes önerecektir. Ayrıca, kilise, çarlık ve toprak sahiplerinin mallarının köylü komitelerine bırakılması için girişimlerde bulunacak; askerlerin haklarını savunacak ve ordunun tümüyle demokratikleşmesini gerçekleştirecek; üretim üzerinde işçi denetimini egemen kılacak; Kurucu Meclis’in belirlenen tarihte toplanmasını sağlayacak; kentleri ekmeğe ve köyleri de temel gereksinim maddelerine kavuşturmak için gerekli önlemleri alacaktır. Rusya’da yaşayan tüm ulusların kendi kendilerini yönetme hakkı kesinlikle sağlanacaktır… Askerler! İşçiler! Memurlar! Devrimin kaderi ve demokratik barış sizlerin elindedir! from İşçi ve Asker Temsilci Sovyetleri, Rus Birliği Kongresi ve Köylü Sovyetlerin Delegeleri
    İşçi ve Asker Temsilci Sovyetleri, Rus Birliği Kongresi ve Köylü Sovyetlerin Delegeleri
  4. Son dakikaDevrimci Askeri Komite, Kışlık Saray’ı ele geçirdi

    Kışlık Saray

    Devrimci Askeri Komite’ye bağlı birlikler, açılan ateşin zayıflamasıyla birlikte Kışlık Saray’a ulaşmayı başardı.

    Saray’ın Komite’ye bağlı birlikler tarafından tamamen ele geçirildiği açıklandı.

    Saray’da bulunan Savunma Bakanı Kiçkin ve diğer hükümet üyeleri tutuklanarak Pavel ve Peter Kalesi’ne getirildi.

  5. Aurora'nın Kışlık Saray'a yönelik uyarı atışları şiddetlendi

    Aurora

    Petrograd'da yaklaşık bir saat önce başlayan top atışları gece yarısıyla birlikte şiddetlendi.

    Uyarı amaçlı top atışlarında top mermisi kullanılmıyor.

    Bolşevikler, alamadıkları son bina olan ve Geçici Hükümet'in toplantısına devam ettiği Kışlık Saray'ın bu atışlar sonucu teslim olmasını umuyor.

  6. Rusya bu noktaya nasıl geldi?

    Stalin, Lenin, Kalinin

    Rusya’da Geçici Hükümet, Devrimci Askeri Komite tarafından Kışlık Saray’da kuşatılmış durumda. Peki 1917’de yaşanan hangi olaylar Rusya’nın bu noktaya savrulmasına yol açtı? Rusya’da 1917’nin dönüm noktalarını inceledik.

  7. Son dakikaAurora savaş gemisinden Saray’a yönelik top atışı başladı

    Aurora
    Image caption: Aurora savaş gemisi

    Neva Nehri üzerinde bulunan ve Devrimci Askeri Komite tarafından kontrol edilen Aurora savaş gemisinden Kışlık Saray’a uyarı amaçlı top atışları yapılmaya başlandı.

    Komite, top atışlarının ilk etapta Saray’a ya da şehre zarar verme amacı taşımaması, tamamen göz korkutma amaçlı olması talimatı verdi.

  8. Devrimci Askeri Komite’den taarruz, hükümetten açıklama: Durum fena değil

    Kışlık Saray

    Akşam saat 22.00 sularında, Devrimci Askeri Komite’ye bağlı güçler Saray’ı ele geçirmek üzere hamle yaptı ancak bu taarruz açılan yoğun ateşle püskürtüldü.

    Hükümetten yapılan açıklamada, “Hükümet… tam tekmil görevinin başındadır. Durum fena değil. Saraya şimdilik yalnızca tüfekle ateş ediliyor. Sonuç yok, düşmanın zayıf olduğu açık” denildi.

  9. Kışlık Saray önünde çatışmalar şiddetleniyor, can kayıpları var

    Kadın taburu

    Kışlık Saray’da bulunan kadın taburu ve askeri öğrenciler, gördükleri her hareketlenmeye ateş açmaya başladı.

    Açılan ateşe karşılık verilmesi üzerine ise çatışmalar yaşanıyor. Bu çatışmalar sırasında hayatını kaybedenler olduğu bildiriliyor.

  10. Son dakikaHükümet Petrograd Sovyeti’nin ültimatomunu reddetti

    Smolny

    Hükümet, kendi arasında yaptığı değerlendirmenin ardından 10 dakika daha süre istedi. Sürenin tamamlanmasının ardından hükümet, bu ültimatomu kabul etmeyeceğini ve Saray’dan ayrılmayacağını ilan etti.

  11. Son dakikaHükümete ültimatom verildi: Düşünmek için 20 dakikanız var

    Peter ve Pavel kalesi
    Image caption: Peter ve Pavel Kalesi

    Kışlık Saray’da bulunan Savunma Bakanı Kişkin’e, Petrograd Sovyeti’nin askeri karargahı olan Peter ve Pavel Kalesi’nden bir bisikletli ulağın getirdiği ültimatom verildi.

    Ültimatomda, “Teslim olun ve Kışlık Saray’daki garnizonu silahtan arındırın, aksi halde kale ve savaş gemileri ateş açacaklar. Düşünmek için 20 dakikanız var” ifadeleri yer alıyor.

  12. Petrograd sokaklarında devrim posterleri

    Bolşeviklerin posteri

    Şubat Devrimi'nin ardından pek çok siyasi parti, posterleri kullanarak desteklerini artırmayı ve kitlelerini harekete geçirmeyi hedeflemeye başladı.

    Devrimin ilk yıllarından 10 propaganda posterini inceledik.

  13. Bolşevikler halka ne vaat ediyor?

    Lenin

    Şubat Devrimi’nden sonra ülkede güçlenen diğer sosyalist partilerin aksine Bolşevikler, Rusya’nın bir an önce Birinci Dünya Savaşı’ndan çekilmesini savunuyor. Geçici Hükümet’te yer alan diğer sosyalist partiler, müttefiklere verilen sözler ve toprak kaybetmemek gibi gerekçelerle savaştan çekilmeyi reddetmişti.

    Bolşeviklerin bir diğer vaadi de iktidarın doğrudan ülkede kurulan ve kurulacak işçi, köylü, asker sovyetlerine (Sovyet Rusça’da konsey demek) devredilmesi. Bolşevikler bir an önce sosyalizme geçilmesi gerektiğini düşünse de diğer sosyalist partiler, sosyalizme geçiş için gelişmiş bir kapitalist sistem olması gerektiğini ve Rusya’nın henüz sosyalizme hazır olmadığını savunuyor.

  14. Savaş Bakanlığı'ndan Kışlık Saray'a: Cepheden müdahale olmazsa hükümetin direnmesi mümkün değil

    Telgrafhane

    Savaş Bakanlığı Siyaset Dairesi Müdürü Scherr’in Kışlık Saray’a geçtiği telgraf ortaya çıktı:

    Quote Message: Bolşevikler doğrudan eyleme geçmeye karar verdi. Nikolayevskiy Köprüsü’nü ele geçirdiler, buraya zırhlı araç yerleştirdiler. Kışlık Saray’ın yanındaki sokağa nöbetçi karakolları diktiler, geçişleri kontrol ediyor, tutuklama yapıyor ve tutukluları Smolni’ye yolluyorlar. Cepheden bir müdahale olmazsa hükümetin elindeki birliklerle direnmesi mümkün değil. from Savaş Bakanlığı Siyaset Dairesi Müdürü Scherr
    Savaş Bakanlığı Siyaset Dairesi Müdürü Scherr
  15. Tüm kamu kurumları el değiştirdi, gözler Kışlık Saray’da

    Kışlık Saray

    Akşam saatleri olması ve neredeyse tüm kamu kurumlarının el değiştirmiş olmasına karşın, geçici hükümet Kışlık Saray’ı elinde tutmayı sürdürüyor.

    Kışlık Saray’da her geçen saat açlık ve yorgunluğun baş gösterdiği iddia ediliyor. Saray’ı koruyan bazı birlikler ve öğrenciler, mevzilerini bırakıp teslim olmaya başladı.

    İçeride kalanların sayısının birkaç yüz kişiye indiği belirtiliyor.

  16. Kışlık Saray’ın telefon gizemi çözüldü

    telefon

    Kışlık Saray’da bulunan geçici hükümetin dış dünyayla nasıl temas kurduğu anlaşıldı.

    Hükümet yetkilileri, dışarıyla kurdukları temaslarda takviye güç istedi. Ayrıca şehirde yaşananları ve son durumu anlık olarak takip etme olanağı da buluyor.

    Kışlık Saray ile Genelkurmay Başkanlığı arasındaki bağlantıyı kuran Savaş Bakanlığı’nın lokalinin tavan arasına gizlenmiş bir telgrafhane olduğu ortaya çıktı.

    Hükümet üyelerinin dış dünyayla temasının, Savaş Bakanlığı lokalinden Kışlık Saray’a çekilmiş özel bir hatla kurulduğu ve burada görevli memurun, Kışlık Saray’ın kuşatılmasından bir süre sonra gizlice ayrıldığı anlaşıldı.

    Kışlık Saray’dan dışarıyla son telefon görüşmesi, Savunma Bakanı Kişkin ve Maliye Bakanlığı Müsteşarı Hruşçev arasında yapıldı. Bu görüşmede, Kişkin, Hruşçev’den silahlı birlik takviyesi yapmasını istedi.

  17. Kuşatma altındaki Geçici Hükümet dışarıyla nasıl temas kuruyor?

    HUKUMET

    Geçici Hükümet, kuşatma altındaki Kışlık Saray'a takviye güç gönderilmesini istedi.

    Kışlık Saray’da bulunan geçici hükümet yetkililerinin, telefon hatlarının Devrimci Askeri Komite’ye bağlı güçler tarafından ele geçirilmesine ve yapılan kuşatmaya rağmen dışarıyla temasının sürdüğü ortaya çıktı.

    Kışlık Saray’ın dış dünyayla nasıl bağlantı kurduğu Bolşevikler arasında merak konusu oldu.

  18. Petrograd Sovyeti toplantısında Lenin söz aldı: Eski devlet aygıtı kırılacak

    LENIN
    Quote Message: Eski devlet aygıtı kırılacak, Sovyetlerin yardımıyla yeni bir hükümet sistemi kurulacak, diğer ülkelerdeki devrimci harekete dayanarak savaşı derhal bitirmek için tedbirler alınacak, soyluların toprak mülkiyeti rejimi ilga edilecek, köylülerin güveni kazanılacak ve üretim üzerinde işçi denetimi oluşturulacak. Üçüncü Rus Devrimi sosyalizmin zaferiyle sonuçlanmalıdır.” from Vladimir Ilyiç Lenin
    Vladimir Ilyiç Lenin
  19. Troçki: Kan seli olacak demişlerdi, tek bir kurban verilmedi

    TROCKI

    Lev Troçki, Petrograd Sovyeti toplantısının açılışında Devrimci Askeri Komite adına yaptığı konuşmada, geçici hükümetin devrildiğini açıkladı.

    Troçki, “Bize ayaklanmanın devrimi kan selinde boğacağı söylenmişti. Ama bir tek kurban dahi verilmedi” dedi.

    Temmuz’dan bu yana kaçak durumunda olan Lenin de birkaç gün önce gizlice Petrograd’a dönmesinden sonra ilk kez herkese açık bir toplantıda bir konuşma yapacak.

    Lenin’in Devrim Programı'nın detaylarını paylaşması bekleniyor.