اختیارالدین قلعه سی سیاح لر دقتینی اوزیگه تارتگن

Image copyright bb

هرات ارگی افغانستان ده اینگ قدیمی بنالر جمله سیدن دیرکه حتی بوقلعه نی قورلیش تاریخی ، قدیمی افسانه و استوره لرگه تاقله دی .

هرات اهالی سیدن بعضی مدنیت شناس لر بو قلعه تهدابی نی فریدون قیزی شمیره قویگن دیدیلر.ایرم تاریخی کتب لرده بو تاریخی قلعه اسکندر مقدونی قول ده ویران و قیته قورلگنی دن هم حکایه ایتکن. بو قلعه تاریخ دوامی ده نیچه مراتبه ویران بولیب قیته قورلگن. سکزنچی هجری عصرده بو قلعه اوشه دور نینگ حاکمی ملک اختیارالدین تمانیدن قیته قوریب اوشه زمان دن کین قلعه اسمی هم اونی اتیگه قویلدی . اختیارالدین قلعه سی اوتکن اوتزییل لیک اوروش لرجریانیده بیر حربی مرکزگه هم ایلن گن ایدی .

هرات ولایتی تاریخی آبده لرنی سخلش اداره سی مسولی ایام الدین اجمل حاضرکی شرایط ده بو قلعه قیته قورلیشی و بیرمدنی میراث و موزیم گه ایله نیشی نی دقت گه سزاوار اوزگریش دیه بهالی دی .تیموری لر حاکمیتی دوره تب دن قیته قورلگن اختیارالیدن قلعه سی ، نیچه اوتکن عصر دوامیده تورلیچه معمارلیک اصلوب لر نشانه سی بولگنی نی اجمل جناب لری ایتیب اونی خارجی سیاحت چی لر دقت نی تارتیش ده اساسی عامل اوله راق بها لیدی :

" توریست لردقت نی جلب ایتیش اوچون بو تاریخی قلعه ایشکی برچه سیاح لریوزگه آچق .بو قلعه دن قولگه کله یاتکان اقتصادی منفعت هم دقت گه سزاوار . چونکه بوقلعه معمار لیک جهت دن ارزگولیک کلکسیون اوله راق در حقیقت اون بیشنچی عصردن باشلنگن و حاضرگه چه دوام ایتکن برچه تاریخی دوره لرنینگ معمار لیک قدریت لرنی عکس ایترگن. بو قلعه اورته اسیا منطقه سیده معممار لیک نقطه نظردن اوزیگه خاص شهکار لیک بولگنی اوچون سیاح و توریست لر دقتی نی هر دایم اوزیگه جلب ایته آله دی."

شرق دن غرب گه چه 250 متر اوزان لیک و 70 متر ین گه ایگه بولگن بو تاریخی قلعه نی 23 برجی بار .بو برج لر بلند لیگی ییر یوز دن 28 متر دیر .اوروش ییل لریده جدی صدمه کورگن بو قلعه امریکانی افغانستان دکی ایل چی لیگی نی بیر ملیون و ایککی یوزمینگ دالر یاردمی بیلن اوتکن اوچ ییل دوامیده قیته قورلدی .تاریخی آبده لرنینگ تحقیقات مرکزی همده موزیم لابراتواری اسباب اسکونه لری المان مملکتی نی بیرملیون دالر لیک یاردمی بیلن بو قلعه ده حاضر اورنتلگن . هرات لیک محقق و یازوچی ولیشاه بهره قلعه نی قیته قوریش ایشی ده هرات نینگ اصیل معمارلیک اصلوب لری نظرده النگنی نی دقت گه سزاوار موضوع اتی دی :

"بخت گه موافق بو تاریخی قلعه نی قیته قوروش ایشی هرات اصیل معمارلیک اصلوب لریگه ماس دیر.

بوقلعه اوتمیش ده اونچه لیک ویران بولمنگنی اوچون قیته تهداب دن قورل مگن .اگر بیز بو قلعه قیته قوروش ایشی ده بجرلگن ایش لرنی محاسبه قلسک عموما اون بیش یا ایگرمه فایز ایش بولگن .یعنی قیته قوریش ایش لر قلعه نی اساسی نقشه ولایحه سی نی اوزگرترمگن .بخت گه موافق اغا خان بنیادی انه شو اصول و اصلوب لرگه ماس مدنیت و تاریخی میراث لر اداره سی نظارتی استیده بو ایش نی موفقیت بیلن بتکزدی ."

مدنی میراث لر

هرات مدنی مسول لریگه کوره هرات ولایتی ده حاضر چه قریب یتی یوز سکسن تاریخی بنا و مدنی میراث موجود.اما بو مدنی میراث لردن قریب یتمش فایزی اوروش ، طبیعی حادثه لر و محافظت بولمگنی باعث خرابه گه ایلنب جدی صدمه کورگن. اما حاضر بو تاربخی قلعه نی معیاری روش ده قیته قوریلگنی افغانستان ده تاریخی بنا و مدنی میراث لرنی قیته قوریلیشی اچون ایترلیچه امکانیت و ظرفیت بارلیگی دن دلالت بیریشی نی هرات تاریخی آبده لر نی سخلش اداره سی مسولی اجمل جناب لری تاکید لیدی:

"اختیارالدین قلعه سی قییته قوریش پروژه سی نینگ اینگ اساسی اهمیتی شونده که خلق ارا تشکیلات لر و چهان دولت لریگه کورستی که افغانستان ده بیر تاریخی میراث نی قیته قوریش اچون ایترلی امکانیت ، ظرفیت و استعداد الحمدالله بار . انه شو موضوع قلعه نی افتتاحیه مراسمیده افغانستان دکی خارجی دولت لر ایل چی و وکیل لری تمانیدن قیزق القیش لندی . مینمچه بو دولت لر انه شندای تاریخی میراث لرافغان متخصص قولیده قیته قورلیشی ده ایشانچ

حاصل قلیب اوز همکار لیک لرنی کله جک ده حتما کوچی تره دیلر دیب اویلی من ."

اکثر تاریخی بنا و مدنی میراث لرجمله دن اختیارالیدن قلعه سی هرات نینگ ایسکی شهر حدودیده جایلشگن. بو منطقه یونسکو تشکیلاتی نی جهان میراث لری رویخطی ده کرتلیشی اچون انچه وقت دن بویان افغانستان دولتی سعی قلیب کلماقده . اشبو مقصده گه قول تاپش اچون یونسکو اداره سی تمانیدن مخصوص شرط وشرایط لراورته گه قویلگن. بو شرط دن بیری تیموری لر دوریده قورلگن هرات مناره لری اورته سیدن اوته یاتکان یول نی یاپلیشی ایدی . بو شرط حاضر عملی بولدی لیکن هرات اسکی شهری حدودیده قدیمی معمارلیک اصلوب لریگه خلاف بولگن قورلیش ایش لر الدی النیشی یونسکو نینگ باشقه شرط لری جمله سیدن دیر که حاضر چه هرات رسمی لری اونی عملی قلیش ده موفق بولمگن .