افغانستانده نوایی شناسلیک فنی نیگه یولگه قوییلمه گن؟

Image caption نوایی هرات ولایتده دفن ایتلگن

امیرعلیشیرنوایی بوگونکی افغانستان نینگ هرات دیگن شهریده دنیاگه کیلدی. او عمری نینگ کوپ قسمینی شوییرده بولیب ایجادگه بغیشله دی. بوگونکی کونگه کیلیب اونینگ اثرلرینی اورگنیش ایشلری اوستیده، اوزبیکستان کبی بیرنیچه اولکه لرده ثمره لی فعالیتلر آلیب باریلماقده. بیراق افغانستانده ایسه هلی همان اوزبیکلر آره سیده نوایی شناسلیک فنی یولگه قوییلمه گن.

اوزبیکستانده نوایی شناسلیک فنی علیشیر نوایی علمی بیوگرافی سینی یره تیشده کتته یوتوق لرنی قولگه کیریتدی. کوزگه کورینگن ادبیاتشناس وشرقشناس عالم لر بارتولد، شرف الدین، صدرالدین عینی، آی بیک، واحد زاهدوف، عبداله یوف وباشقه لرنینگ نوایی حیات یولینی یره تیشگه بغشیلب یازگن علمی ایشلری شولرجمله سیدن دیر. اما، افغانستان ده ایسه، نوایی نی اورگنیش اوچون هلی بیرینچی قدملر هم کوتریلمه گن. محمد عالم کوهکن جنابلریگه کوره، افغانستان اوزبیکلری آره سیده سناقلی کیشیلر گینه نوایی نی بیلیشه دی، خلاص. باشقه تماندن قره گنده، نوایی ایجادینی اورگنمه ی قالیشده کیشیلرنینگ اوز تیللریگه نسبتن قیزیقیش درجه سینینگ کملیگیده دیر. اوزبیک تیل و ادبیاتینی بیتیرگن انجیلا هدایت گه کوره، عینن نوایی شناسلیک کبی فن لر نینگ یولگه قوییلیشی اوچون سیاسی خط- حرکتلر هم توسیق بولیشی ممکن. «اوزبیک تیلی نینگ کیچراق رسمی بولیشی باعث هم شو تیلگه عمرینی بغیشله گن نوایی نی اورگنیش ایشی، همان باشلنه ی قالماقده.» دیب ایتدی چیت ایلده گی افغانستانلیک اوزبیک یاشلریدن بیری. اروپالیکلر اون آلتینچی عصرده علیشیرنوایی حضرتلری نینگ نامی بیلن تانیشگن بولسه، اونینگ بیوگرافیسی و ایجادی ایشلرینی اورگنیش ایسه، اساسن اون توقیزینچی عصردن کیین باشلگن. علیشیرنوایی نینگ بیوگرافیسی یوزه سیدن سونگی ییللرگچه یره تیلگن تدقیقاتلرده عالملر اساسن، شاعرزمانداشلری یازیب قالدیرگن اثرو خاطره لرگه سویه نیب توره دیلر. لیکن افغانستانده نوایی نینگ اوزی، نوایی شناسلیک فنی اورگه نیلمه ی قالرکن، زمانداشلری نینگ ایجادینی اورگنیش هلی گمان دن اوزاق راققه اوخشه یدی.