BBC navigation

خارجی سفرلردن کیلمه یاتگن افغانلر

Сўнгги янгиланиш 31 декабр 2012 - 12:24 GMT

بی بی سی نینگ تحقیقی بیر گزارشی گه کوره، افغانستان نینگ کوپ گینه دیپلوماتلری، دولت یوقاری مرتبه لی ملازم لری، سپورتچیلر و طلبه لر خارجی مملکت لرگه کیتگنده، قه یتیب کیلمه یدیلر.

خود شو مسئله لر باعث، حاضر خارج ده یولگه قوییله یاتگن تعلیم بیریش برنامه لر تعلیقگه توشیب، و رسمی سفر لر اوچون هم ویزه بیریش آزله شگن.

خارجی سفر لردن قه تیب کیلمه گن افغان لرنینگ اکثریتی نی دیپلومات لر تشکیل بیرگن.

افغانستان پارلمانی نینگ تیکشیریشی گه کوره، اوتگن 8 ییل جریانیده، یوزدن 40 فایز افغان دیپلوماتلری خارج دن کیلمه گن لر.

پارلمان خلق ارا مسئله لر کمیسیونی نینگ اورین باسری نور اکبری:

" قه یتیب کیلمه یاتگن دیپلوماتلر واسطه سی بولگن ویا زوری بولگن دیپلومات لردن عبارت. بولر نینگ واسطه لری انیق راق قیلیب ایتگنده، جمهور رییس اورین باسرلری، وزیرلر ویا وکیل لر دیر. شو نینگ دیک بیر قنچه سی هم شو بلند مقاملی شخص لر نینگ قرینداشلری ویا هم اقتصادی مافیا اعضالریگه تیگیشلی انسانلردن عبارت. بولر بیرینچی مرته تشقی ایشلر وزیرلیگیگه بیر یا ایککی ییل ایشله ب خارج گه کیتیب اوییرده ایشلری توگه یشی بیلن اوزلریگه پناهنده لیک آله دیلر."

یالغیز جاری ییلده 11 افغان دیپلوماتی خارج گه کیتیب، قه تیب کیلمه گن.

تشقی ایشلر وزیرلیگی نینگ بیر مسوولی آتی توتیلمسلیکگه تاکید قیلیب، بو قه یتیب کیلمه گن دیپلومات لردن نیچه مرتبه اوز مملکت لریگه کیلیش لری ایسته لگنی نی معلوم قیلدی. لیکن اولر بو دعوت نی رد ایتگن ایکن لر.

افغانستان دن خارجی مملکت لرگه یوباریله یاتگن دیپلومات لر سانی 700 کیشی گه ییتیب باره دی، اما قه یتیب کیلمه گن لر آره سیده بیر قنچه ایلچی لر هم بارلیگی ایتیلگن.

افغانستان نینگ آسترالیا و ینگی زیلاند ده گی ایلچیسی نصیر اندیشه، بو دیپلومات لر نیمه سبب بولیب اوز مملکت لریگه قه یتیب کیلمه نی توغری سیده بونده ی آچیقله یدی:

" خوب بو کیلمه یاتگن دیپلومات لر بونی بیر چانس دیب بیله دیلر. کابل و اوشه ایلچیلیک جایلشگن ممکلت لرده گی حیات و ایش شرایط لری انچه فرق لی. اولر اوچ تورت ییل نی اوشه مملکت لرگه اوتکزیش لری بیلن حیات لری اوزگره دی. باله لری مکتب لرگه باریب حیات لری اوزگره دی. ایندی بو کیشیگه بیر احساس تاپیله دی، اگر مین کابل کیتسم باله لریم مکتبی قنده ی بوله دی، اگر مین کابل بارسم او ییرده مین اوی نی قنده ی قیلیب و قه ییردن کرایه گه آلسم و حیات اوتکزسم دیب اویله یدی."

خود شو دیپلومات لرگه اوخشه ب، اونلب خبر نگار هم خارجی سفر لردن قه یتیب کیلمه گن لر.

اوتگن اون ییل ایچیده، 70 خبرنگار و رسانه لرگه ایشله یاتگن شخص اروپا، امریکا، کانادا و آسترالیا گه کیتیب، اوز مملکت لریگه قه یتیب کیلمه گن لر.

بو خبرنگارلرنینگ اکثریتی، رسمیلر بیلن ایریم مراسملرخبرلرینی ترقه تیش مقصدی بیلن ویا قسقه مدت لی برنامه لر اوچون خارج گه سفر قیلگن لر.

اوز اسمی نی ایتیش دن باش تارتیب، ناروی گه استقامت قیله یاتگن عیال ژورنالیست لردن بیری بی بی سی بیلن بولگن صحبتیده بونده ی آچیقله یدی:

" افغانستان شرایطیگه قرگنده ناروی مین اوچون هر لحاظ دن یخشی ایدی، اینیقسه، خوف سیزلیک و ایریم امکانیت لر مینی بو ییرگه قالیشگه مجبور قیلدی. و مین بولرنی بو ییرده قالیشیمگه قانیقتیریش اوچون انچه سعی قیلدیم. اگر مینی خوف سیزلیگیم 5 فایز هم تامین بولسه ایدی بو ییرده قالمس ایدیم. اصلیده مین مردمیم و اولکه م اوچون ایریم برنامه لریم باریدی."

شو نینگ دیک، افغانستان سپورت بولیمی اوتگن اون ییل ایچیده خلق ارا بیله شوولرده یخشی یوتوق لرگه ایریشیب کیلماقده. اما بیر قنچه اروپایی سفر لرده یولگه قوییلگن بیله شوولرده ایریم سپورتچی لر قاچیب اوز مملکت لریگه قه یتمه گن لر.

اوتگن اون ییل جریانیده، 60 افغان سپورتچی رسمی سفر لر آرقه لی خارج گه کیتیب لیکن اوشه مملکت ده بیلله شوو قیلیب کیلیش اورنیده اوزلریگه پناهنده لیک آلگن لر.

عین زمانده، یوزلب افغان طلبه امریکا و اروپا گه تحصیل اوچون کیتیب لیکن اوز اولکه لریگه قه یتیب کیلمه گن لر.

بی بی سی نینگ تاپگن رقمی گه کوره، امریکا گه بیر ییل لیک تعلیم کوریش اوچون 260 افغان طلبه سی کیتیب، لیکن اولرنینگ اکثریتی اوز مملکتلریگه قه یتمه گن لر.

بو برنامه نینگ اسمی "یس" شو اوچون هم امریکا تشقی ایشلر وزیرلیگی مذکور برنامه نینگ تعلیق حالتیگه کیلتیرگن.

کوپ گینه افغان لر غربی مملکت لرگه سفر قیلیش دن آلدین، قلابی پناهنده لیک حجت لرنی اوزلریگه تیار قیلیب قویه دیلر.

بیر قنچه افغان لر حتی کی قلابکارلیک قلیب اوزلرینی تهدید آستیده بولگن بیر شخص دیب حجت توزه تگنلر.

افغان لرنینگ کیله جگلری اوچون هیچ قنده ی ایشانچلری یوق لی، خوف سیزلیک معمالر، و اقتصادی کم چیلیک لر خارجدن کیلیش نی ایسته مه یاتگن افغان لر اوچون مهم عامل لردن حسابلنه دی.

بی بی سی نینگ تحقیقی اساسیده، حتی کی، حج گه کیتگن لر آره سیده هم قیتیب کیلمه گن افغان لر سانی آز ایمس. سونگی نیچه ییل ده اینگ آز اوچ مینگ افغان سعودی عربستان دن قه یتیب کیلمه گن.

BBC © 2014 BBC tashqi sahifalar uchun ma'sul emas.

Ushbu sahifani CSS veb-brauzerida tomosha qilgan ma'qul. Hozirgi veb-brauzeringiz Sizga to'la vizual imkoniyatni bermaydi. Marhamat qilib o'zingizning brauzeringizni CSS veb-brauzeriga yangilash haqida o'ylab ko'ring.