BBC navigation

بخارالیک تورکمن مامه

Сўнгги янгиланиш 9 март 2013 - 07:53 GMT

بخارالیک خانیم آرزو اوتّیز ایکّی ییلدن بیری افغانستان نینگ مزارشریف شهریده یشب کیلماقده. سکّیز فرزند و 48 نبیره‌سی بولگن 73 یاشلی بو عیال قوشنیلر آره‌سیده «تورکمن مامه» آتی بیلن تانیلگن. بیر قنچه کسبلر صاحبی بولگن تورکمن مامه حاضرگی کونده روزغار تیبره‌تیش اوچون صابون بیشیره‌دی، طبیبلیک قیله‌دی، قوشنیلرنینگ ایش- یوموشلریده اولر بیلن یاردملشه‌دی.

خانیم آرزونینگ قوشنیلری تیلی بیلن ایته‌دیگن بولسم، تورکمن مامه نینگ حویلیسی مزارشریف نینگ بازارگه یقین نقطه‌سیده جایلشگن. شهرنینگ کینگ کوچه‌لریدن اوتیب، اونینگ یشه‌یدیگن محلیگه باردیم. حویلی ایچکریسیگه کیریش یولی تاش و توپراق بیلن قاپلنیب کیتگن تارگینه یولک. باریشیمدن خانیم آرزو خبرسیز. لیکن نیگه دیر مینگه او عینن کیمنی دیر کوته‌یاتگن کبی کوریندی. قویاشگه قره‌ب تورگن اوی نینگ دیرزه‌سیدن او کوککه باقیب تورگن ایدی. مینینگ حولیگه کیریب باریشیمنی کورگنده‌ی دراو تشقریگه چیقیب، آنه‌لرچه مهر بیلن کوتیب آلدی. مین اونگه اوزیمنی تانیشتیریب، حیاتی حقیده مینگه حکایه قیلیب بیریشنی التماس قیلدیم. او هم آچیق کونگیل بیلن «خوب!» دیب جواب بیردی. ایوانده‌گیلر بیلن سلاملشیب، میین ‌گینه کورپَچه اوستیگه اولتیردیم. حویلی یوزیده کیلینلری سلقین سپه‌ده چهچه‌لشیب اولتیریشگن. نبیره‌لر ایسه بیر چیکه‌ده قوغیرچاغ اوینش بیلن آواره. خلص، حاولی ایچیده صمیمت نینگ بارلیگی شونده‌یگینه سیزیلیب تورردی. اما، اوییرده دقتیمنی اوزیگه تارتگن یگانه کیشی تورکمن مامه نینگ قیز نبیره‌سی بولدی. قیزیل کویلکلی، خرما رنگلی ساچلری آپپاق یوزیگه توشیب کوزلرینی زورغه کورسه بولردی. پریشان قیزه‌لاق اوزینی همه‌دن اوزاققه توتگن کورینر ایدی. قره‌شیمدن پیقب می، قیزه‌لاق نینگ آنه‌سی قیزینینگ بو یاروغ عالمگه کیلگنیدن بیری روحي کسللیگی بارلیگینی ایتیب، کوزی جیقّه یاشگه تولدی... .

تورکمن مامه نینگ حویلیسی شهر محیطیدن کوره قیشلاقلرنینگ یشش طرزیگه کوپراق اوخشب کیته‌دی. نان سبت (سبد)لرگه سالینگن نان و پتیر (فتیر)لر، لایدن یسلگن آشخانه، رنگمه- رنگ کییملی قیزه‌لاقلرنینگ «تپیر- تپیر قره‌ش قوش» اویینلری... .

آروز خانیملری، قولیمده فوتو کمره‌نی کوریب میندن، «قیزیم عکسگه هم توشیشیم کیره ک می؟»- دیب سوره‌دی. مین هه دییه جواب قیترگنیمدن سونگ، بیردنیگه اورنیدن توریب اوی نینگ توریده قوییلگن کتّه الماریگه قورشلگن کوزگو سری باریب کتّه آپپاق قرصینی امکان قدر چیرایلیراق قیلیب سالیشگه اوریندی. ایتیشیچه، کوزگونینگ عمریگه هم توپه- توغری ییگیرمه ایکّی ییل بوله‌دی. شو سببدن هم ایندی او کوزگوده چهره‌نی کوریش قیین بولیب قالگن. آیینه، قرشیسیده‌گی آدمدن کوره کوپراق، الماری ایچیده‌گی متاعلرنی آچیقراق کورستیب تورر ایدی. اوزینینگ ایتیشیچه، بو رحمتلی خوجه‌یینی نینگ اونگه بیرگن اینگ قیمّتلی ساوغه‌سی بولگنلیگی باعث هم اونی یوقاتگیسی کیلمه‌یدی. قیسقه‌گینه چایلشیشدن سونگ مین اونی صحبتگه چارلشگه شاشیلدیم. اولا سواللرنی مین اونینگ حیاتی حقیده سوره‌دیم.

«من اصلن بخارا اوزبیکلریدن. کوپ ییللر اول افغانستان کیلیب قالگنمن. بچه‌لریمنی آته‌سی (تورموش اورتاغیم) تورکمن. او بیلن اویلنگنیمدن سونگ اوز تیلیمنی یوقاتیب قویدیم. تورکمنچه ده گپیره‌ویریب، تیلیم ایندی شو تیلگه اورگنیب قالگن. بچه‌لریمنی آته‌سی 9 ییل آلدین اولدی (عالمدن اوتدی) اوغیللریم نینگ تاپگن پولی روزغارگه ییتیشمه‌یدی. بیچاره اوغیللریم، بچه‌لر(باله‌)لریگه زورغه پول ییتیشتیره‌دیلر. قری آنه‌گه قنده‌ی قیلیب قره‌سینلر؟!»

عایله اعضاسیدن تشقری او قونی- قوشنیلر آره‌سیده هم کتّه‌گینه حرمتگه ایگه. بیر معناده اونی کوچه باشلیغی دیسه هم بوله‌دی. نیگه دیگنده او، اوزاق ییللردن بویان اوز محله‌سیده یشب کیلگن. اوزی شونده‌ی دییدی: «32 ییل بوله‌دی شو محله‌ده یشه‌یمن. شکر کوچه‌گی (قوشنی)لریم همه سی منی گپیمده، فرمانیمده. خاتین‌لری، قیزلری بیر ییرگه کیتماقچی بولسه‌لر، من بیلن کیته‌دیلر.»

او یالغیزگینه روزغار ایشی بیلن بند ایمس. و بیر قنچه کسبلر بیلن هم دواملی شغللنیب کیله دی. شونده‌ی بولسه- ده تاپه‌دیگن درآمدلری بری بیر روزغارگه ییتیشمه‌یدی.

شو سببدن هم او، اوزی ایشلش و عادی فقراگه یاردم بولیشی اوچون مناسب ایش زمینه‌سی یره‌تیلیشینی ایسته‌دی. اوزینینگ فکریچه، او اوچون اینگ اویغون(مناسب) وظیفه عیاللر اوچون خذمت کورسته‌یاتگن فابریکه‌ یاکه ایشخانه لر.

نظریمده؛ کوچه‌ده‌گی باشقه عیاللردن اونی اجره‌تیب توره‌دیگن جهت ایسه، هم باتیرلیگی، همده بورقع‌سیز یوریشی ایدی. او حتا طالبان زمانیده هم اوز کوچه‌سیده بورقع‌سیز یورگنلیگینی ایتدی.

طالبان دوری بیتیب هم، افغانستانده عیاللرنینگ کتّه‌گینه قسمی همان اوز اویلریده ایش- یوموش بیلن مشغوللر. بو حالت فقط‌‌ گینه سوادسیز عیاللر اوچون کیچرلی ایمس، حتا، ایریم سوادلی خاتین- قیزلرهم اجتماعي فعالیتلردن فارغ.

BBC © 2014 BBC tashqi sahifalar uchun ma'sul emas.

Ushbu sahifani CSS veb-brauzerida tomosha qilgan ma'qul. Hozirgi veb-brauzeringiz Sizga to'la vizual imkoniyatni bermaydi. Marhamat qilib o'zingizning brauzeringizni CSS veb-brauzeriga yangilash haqida o'ylab ko'ring.