رمضان قوشیغی:روزه نی توتیب کیلدیم ایشییزگه

معلوم که تورکی خلقلر ییر یوزیده اسلام دینی نی یاییشده عربلردن کیین سلماقلی حصه قوشگنلر. غزنه سلطانی محمود و امیر تیمور کبی تورکی امپراتورلر همده سلجوق و عثمانلی بویوک تورکی سیاسی سلاله لر قیلیچ و لشکر کوچی آرقه‌لی اسلام دینی نی جهانشمول بیر دینگه ایلنتیریشده مهم رول اوینب کیلگن بۉلسه لرده، تورکی دنیاده وایه ییتگن اولوغ قاموسی عالملر، محدثلر، دین پیشوالری و ییتوک متصوفلرو شاعرلر اسلام اعتقادی و کوز قره شلری نی خلقلر آره‌سیده یاییشده بی قیاس و بی مثال ایشلرنی عملگه آشیرگنلر.

ایریم تورکی تیللر جمله دن اوزبیک تیلی و ادبیاتی نینگ معین بیر قسمی نی دینی ادبیات تشکیل ایته دی. یوسف خاص حاجب، سلیمان باقیرغانی، خواجه احمد یسوی، صوفی الله یار، مشرب و هویدا لر کبی متصوف شاعرلرادبی اثرلری نینگ اینگ کته قسمینی دین و تصوف گه بغیشلنگن ادبیاتلر تشکیل ایته دی و بو ادبیاتلر اوزاق زمانلردن بیری اوقیلیب کیلینماقده. اسلام دینی گه عاید توشونچه لر نه فقط یازمه ادبیات بلکه اوزبیک خلقی فلکلوری و آغزه‌کی ادبیاتیده هم کینگ مقیاسده اوز عکسینی تاپگن. مثال اوچون رمضان آیی مسلمانلر گه مقدس آی سنه‌له‌دی، بو آیده مسلمانلر روزه توتیش بیلن بیرگه کوپراق عبادت گه بیریله دیلر. اوزبیک ادبیاتیده رمضان آیی گه بغیشلب یازیلگن شعرلردن آلیب اوزبیک بدیعی ایجادی ده روزه و رمضان گه عاید توشونچه لر و بدیعی تصویرلر کوپ ایشله‌تیلگن. اوزاق اوتمیشلردن بیری باییب کیلگن اوزبیکلر فلکلوری و آغزه‌کی ایجادیات خزینه سی رمضان بیلن باغلیق شعرلر و قوشیقلردن هم بوش ایمس البته. باشقه بیر عباره بیلن ایتگنده اوزبیک خلقی معنوی حیاتیده چقور ایلدیز آتگن اسلامی اعتقاد و ایشانچلرخلق عنعنه لری و عرف عادتلری بیلن قاریشگن. افغانستانلیک اوزبیکلرده هم رمضان آییده اجرا ایتیله دیگن مخصوص عنعنه مراسملر موجود و بو عنعنه لر اولاد دن اولادگه اوتیب میراث بولیب کیلماقده. بو ییرده رمضان کیچه لریده (افطاردن سونگ) یاش ایسبورونلر تامانیدن قیشلاقلر کوچه لریده «رمضان» قوشیغی نی اجرا ایتیش عنعنه‌سی اوستیده علیحده توخته‌له‌میز. اوشبو قوشیق افغانستان شمال ولایتلریدن فاریاب گه قره شلی خواجه سبزپوش (جمعه بازار) قیشلاغلریده هلی هم اجرا ایتیله دی. بیر نیچه بیت‌دن عبارت بولگن رمضان قوشیغیده رمضان آیی فضیلتلری، مسلمانلرگه یخشی آرزولر صمیمی بیر شکلده عکس ایتدیریلگن. رمضانده روز توتیلیشی بیلن افطار دن سونگ قیشلاق باله لری توپله‌نیب هر بیر خاندان دروازه‌سی آرتیده رمضان قوشیغی نی بلند آواز بیلن اوقییدیلر. دروازه آرتیدن قوشیغنی تینگله‌گن اوی ایگه لری تورلی ساوغه‌لر جمله‌دن تون، رومال، پول، اون، برنج (گوریج) مه‌ییزو بوغدای کبی نرسه‌لر تقدیم ایته‌دیلر. باله لر تون بویی قیشلاقنی ایله نیب سحر گه چه اوی مه اوی اوتیب بو قوشیقنی اجرا ایته دیلر. بیز جمعه بازارنینگ غوزاری قیشلاغی اهالیسیدن نظرمحمد تیلیدن یازیب آلگن اوشبو قوشیق فقط ییتی بیت بیت نی اوز ایچیگه آله‌دی. قوشیق بیتلری بوندن کوپ بولگن بولیشی گه هیچ قنده ی شک شبهه یوق، چونکه اوتگن زمانلر کینگ شکلده رمضان کیچه لریده قیشلاغلرده اجرا ایتیله دیگن بو قوشیق توله لیگیچه یازیب آلینیب سقلنمه گن. بو ییرده رمضان قوشیغی نی خواننده لر دقتیگه حواله قیله میز: رۉزه‌نی توتیب کېلدیم ایشییزگه روزه نینگ زکاتی نی بیرینگ بیزگه روزه گه قوی سویبسیز گوشی قنی؟ گوشی نی ییبه‌کنسیز توشی قنی؟ مکه گه بار بیر یغاچ باشی قرا خداییم اوغیل بیرسین قاشی قرا اویی نینگ ارقه سیگه تای نی قیزی مَشَتی رومال تیکر بای نی قیزی مشتی رومال بیرینگ بیلیمیزگه القه‌ی القه‌ی کیته‌لیک یولیمیزگه بای ایته دی قوتن دن قوی بیره من بایبیچه ایته دی بوغچه دن تون بیره من رمضان اصلی خدانی بویروغی جنتدن چیققن قوزی نی قویریغی رمضان قوشیغی قچان و کیم یا که کیملر تامانیدن ایجاد ایتیلگنی معلوم ایمس. بیراق اوزبیک خلقی فلکلوری بای خزینه سیدن اورین آلگن بو قوشیق‌نینگ اصل ایجاد کاری همان اوزبیک خلقی ایکنی انیق. معنوی بایلیکلرنی اسره ب قاله یلیک بو مقاله ده رمضان قوشیغی توغریسیده سوز آچدیک. افغانستان اوزبیکلری فلکلوری هلی آچیلمه‌گن قوریق و سره لب کوریلمه گن بای خزینه. بو ساحه ده دیرلی علمی تیکشیروو ایشلری عملگه آشیریلمه‌گن. دیمک قیلینگن ایشلرهم بو ساحه‌نی یخشی اورگنیش و تنیتیش اوچون طلبلرگه جواب بیره آله دیگن درجه ده ایمس. فرصت نی بای بیرمسدن ساحه متخصصلری نینگ بو باره ده عملی قدملر تشله ماقلری گه جدی احتیاج سیزیله دی. طبیعی که بونده ی مهم علمی فعالیتلر امکانیتلر سیز و حمایه سیز عملگه آشیریلمه‌یدی. بیز بیرینچیدن بو حقده تیگیشلی خلق ارا موسسه لر همده دنیا اوزبیکلری مدنی و معنوی بایلیکلری نی اسره‌ش و اورگنیش موضوعی گه قیزیقه دیگن تشکیلاتلر یاردم کورسه تیشی گه محتاج میز. عکس حالده «رمضان قوشیغی» کبی سان سناقسیز معنوی و مدنی بایلیک لریمیزنابود بولیشلیک یاقه سیده تورگن. چنانچه حاضرگه چه انچه مونچه نرسه لرنی قولدن بیردیک.