قیزیل قشون نینگ چیقیب کیتیشی عیاللرگه تاثیرقالدیرگن می؟

Image copyright ugc
Image caption خاتین قیزلرآزاد ایدیلر، لیکن اقتصادی قیین چیلیکلری هم کمه یگن ایدی. کیینچه لیک طالبلرکیلیشی بیلن عیاللربوتونلی اویگه اولتیریب قالدیلر.

قیزیل شوروی قشونی افغانستان ده اون ییل حضورتاپیشی بیلن، بوتونلی بومملکت دن چیقیب کیتیشدی. 25 ییل بواردونینگ چیقیب کیتیشیدن اوترایکن، حاضرایسه تشقی مملکتلرکوچلری اونینگ آلدیده امریکاکوچلری 12 ییلدن کیین بومملکتنی ترک ایتیشماقده لر. خارجی کوچلرنینگ افغانستاندن چیقیب کیتیشی بیرقطار افغانستان لیک اهالیسی نی تشویش گه قویگن، خصوصآ عیاللرنی. لیکن عیاللر شوروی اردوسی نینگ چیقیب کیتیشی گه خواطرده ایمس ایدیلر. سابق شوروی بومملکت دن چیقیب کیتیشیگه 25 ییل بولدی، بلخ ولایتی نینگ بیرقطارعیاللری ایسه بودور نی عیاللراوچون ایرکین لیک آلیب کیلگن دیب فکربیلدیلر. بوباره ده اسمینی ایتیشنی ایستمه گن بوعیال شونده ی دییدی. «خاتین قیزلرآزاد ایدیلر، لیکن اقتصادی قیین چیلیکلری هم کمه یگن ایدی. کیینچه لیک طالبلرکیلیشی بیلن عیاللربوتونلی اویگه اولتیریب قالدیلر. حاضرایسه، امریکالیکلرافغانستان نینگ قولگه آلگنلریدن کیین عیاللرگه بیرآزآزاد لیک بیریلدی. لیکن آزادلیک بیریلگن بولسه هم اوزلریگه خوف نی حس ایته دیلر. شونینگدیک، مطبوعات ساحه سیده ایشله یدیگنلرهم ایرکین لیک بیلن فعالیت قیله آلمه یدیلر.» سایره یعقوبی نینگ ایتیشیچه، شوروی لرزمانیده اهالی مملکت قولیدن کیتیشیگه خواطرده بولگن، خصوصآ عیاللراوزحقلری اوچون کوره شیب کیلگن.

لیکن عیاللروضعیتی امریکاکوچلری نینگ حضوریده قنده ی بولگن وقنده ی بولدی؟ امریکالیکلرافغانستان نینگ حکومتی قوریلگنیدن کیین کیلدیلرکه، اوزمانده عیاللراوز حقلریدن محروم ایتیلب اویلریده اولتیریب قالگن ایدیلر. بابه یاد گارعیاللری نینگ ریسی سارا گه کوره، شوروی وقتیده امکانیتلربولگنیگه قره مه ی، لیکن عیاللراوزحقلریگه ایره شه آلمه گنلریدن سوزیوریته دی. «شوروی لروقتی یخشی ایدی ارزان چیلیک ایدی، لیکن عیاللرگه حق بیریلمه گن ایدی. حاضرامریکالیکلرکیلگن، عیاللراوزحقلریگه اسلام چوکاتیده کوپ بولمه سه هم آز قولگه کیلتیرگنلر. اگرامریکالیکلرافغانستاندن چیقسه ینه عیاللرحقلریدن محروم بولیشلری ممکن.» استاد زینب خیری نینگ ایتیشیچه، شوروی لرزمانی عیاللراوچون ناقولی بولگن، حاضرگی شرایطده ایسه، اولراوچون هرتمانلمه قولی شرایط یره تیلگن لیگینی تاکیدلشماقده.

افغانستان نینگ حاضرگی وضعیتی گه قره گنده، هنوز هم عیاللرگه قانون ده بیریلگن حقلریدن محروم قالماقده لر. بومحروم قالیشلر هم کوپینچه عایلوی قیین چیلیک لرهمده سواد دن اوزاق قالگنلری دیر.