بویوک چینگیزخان قدرتی نینگ سیری آچیلدی، گپ نیمه ده دییسیزمی؟

Image copyright BBC World Service

چینگیزخان و اونینگ بویوک مغلوللر امپراتورلیگی 13 عصرنینگ باشلریده قد راستله یدی و اوزی نینگ بار قدرتی، شآن شوکتینی نمایان ایته دی.

هه، بونگه هم مینگ ییلدن آشیقراق وقت بولیبدی.

لیکن، شونگه قره مه ی، امریکالیک عالملر مغلستان مرکزی ده گی اوشه پیتدن قالگن قدیمی درختلر تنه سیده گی حلقه لرنی اورگه نیب، همه نینگ عقلینی شاشیرگن یا که حیرتلنرلی تاشیرگن بو کبی خلاصه گه کیلیشیبدی.

عالملرنینگ تیکشیروولری نتیجه سیگه ته یه نیب ایتیشلریچه، درختلر تنه سیده گی حلقه لر عینآ چینگیز خان شان ـ شوکتیگه تولگن ییللرده آب هوا نینگ ایلیق و سیریاغین بولگنینی کورستگن.

یعنی، اوت ـ اولن یشی بولگنی باعث، مینگلب جنگچیلرنینگ آتلری اوچون ایمیش معما بولمه گن.

بوندن فایده لنگن چینگیزخان ینه ده کته راق حدودلرنی باسیب آلیش اوچون اولیگه مغلوستانده گی برچه قوملرنینگ باشینی بیر ییردن قاووشتیرگن.

کیین ایسه، بویاغی کیته ویرگن: قاهره، چین، روسیه، شرقی اروپا، هندوستان و جهان بوییی ـ شرقی آسیا...

توغمه سرکرده

Image copyright BBC World Service

عالملر محلیب اکادیمی آلیب بارگن تدقیقات نتیجه لریگه کوره، چینگیزخان قدرتگه کیلمسدن اول، یعنی 1180 و 1190 ییللر آره لیغیده مغلوستانده ققشتقیچ قورغاقچیلیک کوزه تیله دی.

اما چینگیزخان امپراتورلیگی کینگه یگندن کینگه ییب باره یاتگن 1211 و 1225 ییللرده مغلوستانده غیری عادتی بیر روشده یاغینگرچیلیک و ایلیق آب هوا کوزه تیله دی.

"ققشتقیچ قورغاقچیلیک آرتیدن اقلیم نینگ بو قدر نم کیلیشی انسانلرنینگ فعالیتیده هم کته رول اوینه مه ی قویمه گن"، ـ دییدی تدقیقاتچیلردن بیری ایمی خیسل.

آب هوا، "آل قلیم" ، دیب توررایکن، چینگیز خان هم ترقاق قوملرنی بیرلشتریب، اولردن جوده قدرتلی بیر لشکر برپا ایتیش نینگ عهده سیدن چیقدی و بیرپسده یان اطرافلریده گی برچه ییرلرنی باسیب آله دی.

امریکالیک عالملرایسه، کته راق خلاصه گه کیلیش اوچون هر قنده ی درخت اوستیده ایمس، مغلوستان نینگ یاوایی اورمانلریده اوزلری کوتیمه گنده توقنش کیلگن نایاب سیبیر کیینلری اوستیده اوز تدقیقاتلرینی آلیب باریشه دی.

عیان بولیشیچه، عالملر بو کیینلرینی هنگی تاغلریده، قاتیب قالگن لوه یاریقلریده ایلدیز آتگن احوالده اوچره تیشه دی.

بو کبی شرط شرایطه ده قد راستله گن درختلر ایسه، باشقه لریگه قره گنده، سیکینراق اوسه دی و اقلیم اوزگریشلریگه هم جوده سیزگیر بوله دی.

بو ایسه، اینیقسه، تاریخی واقعه لرنی اورگنماقچی بولگن عالملر اوچون مول ـ گ.ل معلومات دیگنی...

چونکه عالملر حلقه لر اوستیده کیچه و کوندوز تیر اوککن ایریم درختلرنینگ یاشی مینگ ییلدن آشیشی ایتیلماقده