"هلمندده گی اوییمگه سفر"

Image copyright none
Image caption هلمند ده اوغیل باله لر و قیزلر اوچون مکتبلر قیته آچیلگن

افغانستان جمهور رییسلیک سیلاولری پیتی بی بی سی پشتو خذمتیدن سعیده محمود هلمندگه باردی. او جریانینی عین منه شو افغانستان جنوبیده جایلشگن و مملکت نینگ اینگ خطرناک حدودی سنلنگن آنه یورتیدن یاریتماقچی بولدی.

مین هلمندده گی اویمگه 17 ییلدن بیری بارمه گندی. او ییرگه سونگی سفریم طالبان توزومی پیتی بولگندی.

مین قندهاردن اویمگه قدر شلغی چیققن تکسیده اوزاق یول باسدیم. تکسی یولده بوزیلیب هم قالدی. باشقه یولاووچیلرنینگ اسبابلری تره نگ، مین هم سفر سونگی ده هیجانلنه باشله گنینم نی ایسله ی من.

بو گل مین باره یاتگنیم ده هیچ کیمگه ایتمه گندیم. کوتیلمه گنده جیه نیم نینگ اوییگه کیریب باررایکن من، کوز یاش بیلن قوچاقلشدیک.

1997 ییل هلمند ده عیاللر اوچون وضعیت ابگار ایدی. طالبان نظارتی آستیده اولر ایشلشلری یا ـ ده، کوچه گه یالغیز چیقیشلری تحقیقلنگندی.

اوشنده اوروشده ایرلرینی یوقاتگن کوپلب عیاللر بیلن اوچره شگنیم ایسیمده. اولر ایندی روزغارلرینی قنده ی تیبره تیش یوزه سیده قتیق تشویشده ایدیلر. چونکه، طالبان قانونلری آرتیق اولر ایشلب پول تاپیشلریه ایزن بیرمسدی.

Image copyright none
Image caption قیزلر بوگون مکتبگه قیتیشگن

بو گل عیاللرنینگ حتی کیچقرونلری هم کوچه گه چیقه آلیشلری مینی حیرتگه سالدی.

طالبان دوریده عیاللر برچه سی بورقه کییشر، اویدن تشقریده عیال یوزینی کورمسدینگیز.

بوگون بورقه اورنگنی چیرایلی بیزه ک بیریلگن روماللر و ایرانده ایشلب چیقه ریلگنو چادیرلر ایگللبدی.

1997 ییل لشکرگاه چنگگه باتگن، همه نرسه کهنه کورینردی.

باله گیمده گی کورکم ارچه لر یوق ـ جنگلرده ییقیلگن و یا اوتین قیلینگندی.

بیراق؛ حاضر خوفسیزلیک ییتیمه یاتگنی دیک ایدی.

Image copyright none
Image caption سعیده محمود هلمند ده طالبان دورینی هم کورگن.

طالبان دوریده آدملر اویلرینی بیملال قلف سیز تشلب کیته آلیشر، شریعت قانونلری اساسیده گی جزالر اوغریلرنی قیته ریب تورردی.

بوگون آدملر اویلری نینگ اطرافینی بلند بیتان دیوارلر بیلن اوره شگن.

کوپلب مینگه بیریتانیا قوشینلری بوییرنی ترک ایتگچ، جنایتچیلیک کوچه ییشی و خوفسیزلیک وضعیتی ینه ده یامانلنیشی یوزه سیدن خواطرلرینی ایتیشدی.

شهرده گی اوزگریشلردن ینه بیری ـ اوغیل و قیز باله لر اوچون مکتبلر قیته آچیلیبدی.

اوزیم اوقیگن مکتبده مین آرزولر آغوشیده گی یاش قیز ـ جوانلرنی اوچره تدیم.

Image copyright none
Image caption بوگون عیاللر بورقه اورنیگه گلدار روماللر اوره شه دی

فاطمه شفاکار بولیشنی، آنه لر و باله لر اولیمی بیلن باغلیق وضعیتنی یخشیلشنی ایستیدی.

دیوه ایسه، حقوق شناس بولیب، معیشی زوروانلیک حالتلریگه قرشی کورشماقچی.

"عیاللرمیزنی حمایه قیله دیگن هیچ کیم یوق، شونینگ اوچون هم اولر عدالت سیزلیکدن اذیت چیکیشه دی"، دیدی او.

کوپلب قیزلر حکومت هلمند ده طبیات فاکولته سی برپا ایتیشنی ایستشلرینی ایتیشه دی . چونکی اولرنینگ آته – آنه لری کابلگه باریب اوقیشلریگه رخصت بیریشمیدی.

Image copyright none
Image caption بیرزمانلر- تاققیسیز یاشلی سعیده هلمنده ده گی اوییده

باشقه لر ایسه، کوچه گه چیقیش یاده، بیران بیر قرار قبول قیلیش اوچون ایرلریدن ایزن سوره شلری شرطلیگیدن شکایت قیلدیلر.

لشکرگاه 1997 ییلگه قره گنده انچه یین کته، یاروغ و گاجوم کورینه دی.

ینگی اویلر، ینگی خصوصی اوقوو یورتلری، طبیعی مرکزلر بیرپا ایتیلگن. کوچه لر بویلب چین ماللری بیلن توله دکانچه لرنی کوره سیز.

اویلر قیته بویلگن، یوللر چیتیده ینگی درختلر ایکیلگن.

مین توغیلیب اوسگن شهر استه سیکین حیاتگه قیته یاتگندیک تویلدی.

کوپلر بیریتانیا حربیلری نینگ قیته قوریش سعی و حرکتلری دن ممنونیت بیلن گپیریشدی.

اولر بو ییرده ینگی لایحه لرنی عملگه آشیرگن، آذیق آوقت یاغی، پخته و صابون ایشلب چیقه ره دیگن کارخانه لر، حتی طالبان اوچون ایشله گن یاشلرنی قیته تربیه لش مرکزلری هم آچیلگن.

زمانوی بیناده جایلشگن اوشبو مرکزده اینگ کیچیگی 9 یاشگچه بولگن باله لرنینگ جماعه گه قیتیشلریگه کومک بیریله دی.

باله لر مینگه کمپیوتر ده ایشلش، اوقت پیشریش و تیکیش- بیچیش بویچه آلگن ملهکه لری حقیده گپیریشه دی . بو مشغولاتلر برچه سی اولرگه ایش تاپیش امکانیت لرنی آچیش اوچون تشکیل قیلنگن.

Image copyright none
Image caption هلمند کوچه لری درخت سیز قالگندی

افغانستان نینگ باشقه جایلریده بولگنی کبی هلمند ده هم اداری فساد حاللریدن شکایت لرنی ایشیته سیز. آدملر اگر اداری فساد بولگنیده قیته قوریش حرکتلری ثمره ناک بولگن بولیشینی ایتیشه دی.

لشکرگاه سفریم نینگ سونگی کونیده شهر تشقریسیده گی دله لرگه یول آلگن تراکتورلر کروانیگه کوزیم توشدی.

اولر کوکنار زارلرنی بوزیب تشلش اوچون یوللنگندی.

دنیاده گی گیاوند ماده لری نینگ 40 فایزی هلمند ده ایتیشلریله دی. بو ییللگی حاصل ایسه، محلی ریکاردلرینی بوزه دیگن کورینردی.

اوشبو حکایه لر ایسه، هلمند ده گی حیات ایجابی تمانیگه اوزگرگن ایسه ، ده، هلی باسیب اوتیشی کیره ک بولگن یول اوزاق لیگیدن ینه بیر بار درک بیره یاتگنده ی...