Dunyo va yangiliklar: Qozogʻistonda muddatdan oldin saylovlar va ‘shohʼ bilan uchrashgan ‘sultonʼ

Фото муаллифлик ҳуқуқи Getty Images

Qozogʻistonda muddatidan avval prezidentlik saylovlari eʼlon qilindi

Mart oyi oxirida Qozogʻiston hokimiyati tepasiga kelgan Qosim-Joʻmard Toʻqayev muddatidan avval prezidentlik saylovini eʼlon qildi. Unga koʻra, navbatdagi prezidentlik saylovi, avval rejalangandek 2020-yilning aprelida emas, balki joriy yilning iyun oyida boʻlib oʻtadi. Agar qonunchilikka koʻra, muddatidan avvalgi saylov eʼlon qilingandan ikki oy oʻtib, tashkil etilishi hisobga olinsa, u holda 2019-yilning 9-iyun kuni Qozogʻiston prezidentligiga saylov boʻlishini taxmin qilish mumkin.

Mamlakatni 29 yil boshqargan Nursulton Nazarboyev 19-mart kuni koʻpchilik uchun kutilmagan tarzda prezidentlikdan isteʼfo berishini maʼlum qilib, rahbarlik lavozimini parlament yuqori palatasi spikeri Toʻqayevga qoldirib ketgan edi. Prezidentlikdan ketgan boʻlsada, Nazarboyev Xavfsizlik kengashi raisi lavozimi doxil bir qator kuch tizimlari va imtiyozlar orqali mamlakatning ichki hamda tashqi siyosatiga sezilarli taʼsir oʻtkaza olish qudratini oʻzida saqlab qolganiga ishoniladi.

Qozogʻistonda prezidentlik saylovlari besh bora oʻtkazilgan: 1991-yil, 1999-yil, 2005-yil, 2011-yil va 2015-yilda. Ularning barida Nursulton Nazarboyev gʻolib chiqqan.

Dunyo, yangiliklar: Ikkiga bo'lingan Istanbul va rossiyaliklar qashshoqligiga ishonmagan Kreml

Dunyo. Yangiliklar: Yanada shiddat olayotgan iqlim oʻzgarishi, dunyoning ilk OIV-ijobiy donori va taqiqqa uchragan Venesuela prezidenti

Prezident Erdoʻgʻon Moskvada Putin bilan uchrashdi

Путин ва Эрдўған Фото муаллифлик ҳуқуқи MIKHAIL METZEL/TASS

Rossiya prezidenti Vladimir Putin va Turkiya rahbari Rajap Tayyip Erdoʻgʻon Moskvada muzokara oʻtkazdilar. Muzokara davomida Suriyadagi vaziyat, C-400 mudofaa tizimini yetkazib berish boʻyicha imzolangan bitim va vizasiz tartib masalalari muhokama etilgani xabar berilmoqda. Bundan tashqari "Turetskiy potok" gazoprovodi va Turkiyadagi "Akkuyu" atom stansiyasi qurilishlari masalasi ham koʻrib chiqilgan. Janob Erdoʻgʻonga koʻra, gazoprovod qurilishining dengiz qismi nihoyasiga yetgan va butun tizim shu yilning soʻngiga qadar qurib bitirilishi kutilmoqda.

Suriya masalasida prezidentlar rasmiy Damashq, muxolifat va BMT bilan hamfikrlikda Suriya boʻyicha konstitutsion qoʻmita tashkil qilish toʻgʻrisida kelishib olganlar. Janob Erdoʻgʻon ham, janob Putin ham Suriyadagi tinchlikni faqat siyosiy usullar bilangina taʼminlash mumkinligini taʼkidlagan.

Matbuot anjumani vaqtida soʻzga chiqqan prezident Putin tomonlar xizmat pasportiga ega shaxslarning Turkiyadan Rossiyaga vizasiz tartib asosida kira olishi boʻyicha ham kelishuvga erishganini maʼlum qilgan. Shuningdek, savdo, Rossiyadan Turkiyaga harbiy maqsaddagi tovarlar yetkazib berish, birinchi bloki 2023-yilda ishga tushishi rejalashtirilayotgan "Akkuyu" atom elektr stansiyasi qurilishiga yanada koʻproq investitsiya jalb qilish masalalari toʻgʻrisida ham qator kelishuvlarga imzolangani eʼlon qilingan.

Bundan avvalroq AQSh Rossiya bilan C-400 mudofaa tizimini sotib olish boʻyicha shartnomani bekor qilmagani uchun Turkiyaga sanksiyalar bilan tahdid qilgan edi.

AQSh Eron Islomiy inqilob himoyachilari korpusini terrorchi tashkilot, deb eʼlon qildi

Эрон Инқилоб гвардиячилари Фото муаллифлик ҳуқуқи AFP

AQSh prezidenti Donald Tramp Erondagi Islomiy inqilob himoyachilari korpusi (IIHK)ning oʻz mamlakati tomonidan terrorchi tashkilot oʻlaroq tan olinganini eʼlon qildi. Bu Vashingtonning boshqa davlatdagi harbiy tashkilotni terrorchi guruh sifatida ilk bor eʼtirof etishi holatidir. Oq Uy Eronning IIHKdan xalqaro terror kampaniyasida foydalanib kelayotganini iddao qilgan.

Oʻz navbatida Eron Yaqin Sharqda joylashgan AQSh qurolli kuchlari kontingentini terrorchi tashkilot, deya eʼlon qilgan. Bundan avval AQSh IIHK bilan bogʻliq oʻnlab eroniy tashkilotlar va shaxslarga nisbatan sanksiyalar joriy qilgan edi. Vashington va Tehron munosabatlari prezident Trampning Eron bilan yadro dasturi boʻyicha kelishuvdan chiqishni eʼlon qilishi ortidan yanada sovuqlashib ketgan edi.

IIHK 1979-yilda shoh tuzumining agʻdarilishi ortidan yangi shakllantirilgan hukumatni muhofaza qilish va mamlakat muntazam armiyasi taʼsirini muvozanatda ushlab turish maqsadida tuzilgan. "Himoyachilar" soni 150 ming nafar atrofida ekani taxmin qilinadi.

8.04.2018

Дунё, янгиликлар: Қора денгиз бўйига сочилган ўнлаб кило кокаин ва Ливияда бошланган ҳокимият учун уруш

Кокаин
Image caption Кокаин солинган халтачалар қирғоқдан бир неча метр узоқликда топилган

Қора денгиз соҳили бўйлаб бир қанча пластик халтачаларга солинган наркотик моддалар топилиши ортидан Руминия полицияси кенг кўламли қидирув амалиётини ўтказмоқда.

Умумий ҳисобда, Румин полицияси 130 килограмм кокаинни йиғишга муваффақ бўлган, лекин ташлаб кетилган наркотик модданинг бунданда кўплиги тахмин қилинмоқда.

Ўтган ҳафта охирида кукунсимон модда солинган халтачалар аниқлангани ҳақида хабар берилгандан бери 300 га яқин полиция зобити ва соҳил қўриқлов хизматига тегишли 14 кема қирғоқ бўйлаб қоровуллик қилмоқда.

Полиция маҳаллий аҳолидан, халтачаларга дуч келинганда, уларни очмасликни илтимос қилган.

Лотин Америкасидан Европага келувчи наркотик моддаларнинг транзит йўли Руминия орқали ўтиши айтилади.

Ушбу халтачалар бундан икки ҳафтача муқаддам қаровсиз кемадан топилган бир тоннага яқин кокаиннинг бир қисми экани тахмин қилинмоқда.

Айни вақтда полиция 90 километрлик соҳил чизиғи бўйлаб қидирув ишларини олиб бормоқда.

Нетаняҳу Ғарбий Қирғоқдаги аҳоли пунктларини аннексия қилишга ваъда берди

Фото муаллифлик ҳуқуқи AFP
Image caption Иордан дарёсининг ғарбий соҳилида юздан ортиқ Исроил аҳоли манзилгоҳлари барпо этилган

Исроил Бош вазири Бенямин Нетаняҳу 9 апрелда бўлиб ўтадиган сайловда ўз партияси ғолиб чиқса, Иордан дарёсининг ғарбий қирғоғида жойлашган исроилликлар аҳоли манзилгоҳларини аннексия қилишга сўз берди.

Фаластинликлар Шарқий Қуддус, Ғарбий Соҳил ва Ғазо бўлгаси ҳудудида мустақил давлат ташкил этишга уриниб келади, лекин Ғарбий Соҳилда тобора кўпайиб бораётган Исроил аҳоли манзилгоҳлари бу йўлда тўғаноқ бўлаётганини таъкидлайдилар.

Ҳозирда Ғарбий Соҳилда 400 мингга яқин, Шарқий Қуддусда 200 минг яҳудий истиқомат қилади.

Ғарбий Соҳилдаги фаластинликлар сони эса 2,5 миллион атрофида.

Мазкур яҳудий манзилгоҳларининг пайдо бўлиши халқаро ҳуқуқларга зид экани айтилади, аммо Исроил бунинг аксини таъкидлаб келади.

Би-би-сининг Араб давлатлари бўйича таҳлилчиси Себастиан Ашернинг сўзларига кўра, жаноб Нетаняҳунинг узоқ йиллардан буён тинч музокараларга тўсқинлик қилиб келаётган яҳудий манзилгоҳлари масаласи бўйича таъкидлари зиддиятнинг янада кучайишига олиб келиши мумкин.

Триполи яқинида ҳукумат ва мухолифат кучлари тўқнашди

Фото муаллифлик ҳуқуқи AFP
Image caption Генерал Халифа Ҳафтар ўз қуролли кучларини Триполига юришга буйруқ берган.

Ливиянинг БМТ қўлловини олган ҳукумати ва генерал Халифа Ҳафтар бошчилигидаги Ливия Миллий Армияси кучларининг пойтахт Триполи яқинида тўқнашуви оқибатида 21 нафар киши ҳалок бўлиб, 27 одам тан жароҳати олган.

Бундан бир неча кун аввал генерал Ҳафтар ўз аскарларига Триполи томон юриш қилишга кўрсатма берган эди.

БМТ тинч фуқаролар хавфсиз жойга чиқиб олиши учун томонларга икки соатга ҳарбий ҳаракатларни тўхтатиб туриш талаби билан чиққан, аммо отишмалар давом этаверган.

Дунё ҳамжамияти тан олган Ливия миллий келишув ҳукумати Бош вазири Фаёз ал-Саррож генерал Ҳафтарни давлат тўнтаришини амалга оширишга уринишда айблаган ва исёнчиларнинг пойтахтда куч билан кутиб олинишини таъкидлаган.

Қатор давлатлар Триполи ва мамлакатда бўлган ўз тинчликпарвар кучлари ҳамда компаниялари ходимларини бошқа жойга кўчирилганини маълум қилган.

Триполи аҳли эса озиқ-овқат ва бензинни шошилинчда ғамлай бошлагани хабар қилинмоқда.

Полковник Муаммар Қаддофийнинг 2011 йилда ўлдирилиши ортидан Ливияда қўшҳокимиятчилик юзага келган.

2015 йили ғарбда халқаро ҳамжамият қўллови билан Миллий келишув ҳукумати шакллантирилган бўлса, шарқда парламент ва исломий тузумга қатъиян қарши генерал Ҳафтар назорати ўрнатилган.

Руанда қатлиомига 25 йил тўлди

Фото муаллифлик ҳуқуқи EPA
Image caption Кигалидаги қатлиом қурбонлари хотираси мажмуаси

Руанда пойтахти Кигали шаҳрида бундан роппа-роса 25 йил аввал 800 минг инсоннинг умрига завол бўлган қатлиомни хотирлаш маросими бошланди.

Руандаликлар келаси 100 кун давомида қатлиомда ҳалок бўлган ватандошлари ҳаққига мотам тутадилар.

Қатлиом Ҳуту ва Тутси этник гуруҳлари ўртасидаги ҳокимият талашуви туфайли 1994 йил 7 апрел куни бошланиб, тўрт ой давом этган эди.

Бу инсоният тарихидаги энг қонли этник курашлардан бири саналади.

Қатлиом бутун мамлакатни остин-устун қилиб юборган бўлсада, президент Пол Кагаме раҳбарлигидаги жорий ҳукумат даврида Руанда иқтисодиёт ва технология жиҳатидан Африка қитъасининг энг илғор давлатидан бирига айлана олган.

Айни дамда Руандада этник масалаларни кўтариш ноқонуний ҳисобланади.

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.

Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek

Бу мавзуда батафсилроқ