Việt Nam: Đằng sau vụ Chế Linh một lần nữa ‘bị cấm hát’

Cường Quốc

Gửi bài cho Diễn đàn BBC từ Hà Nội

Hình minh họa

Ngày 10 và 11/12, các báo Vov.vn, Danviet.vn đều giật tít nội dung “Chế Linh lần đầu tiên hát cùng ba con trai trên sân khấu Tết Vạn Lộc”, dự kiến sẽ diễn ra tối 12/11 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội.

Nhưng cuối đêm diễn, Chế Linh vẫn không xuất hiện vì lý do sức khỏe, theo Ban Tổ chức.

Có điều trùng hợp khá lạ là Hương Lan, Tuấn Vũ cũng đều ‘ốm cả’ nên không ra sân khấu.

Chúng tôi có liên lạc với số điện thoại của ca sĩ Tuấn Vũ. Giọng nữ nghe máy tự giới thiệu là quản lý của Tuấn Vũ trả lời “đó là lý do tế nhị nên không đưa ra phát ngôn gì được”.

Việc ba tên tuổi hàng đầu từ hải ngoại về vắng mặt không báo trước tất nhiên khiến khán giả và dư luận đặt ra câu hỏi.

Chiều 12/11, Chế Linh cho tôi biết đại diện Ban Tổ chức Tết Vạn Lộc là nghệ sĩ hài Nguyễn Công Vượng (tức Vượng Râu) đã nói với ông rằng tối hôm đó ông “không được hát và cũng không được xuất hiện”.

Gọi cho cả Chủ tịch nước cũng không thay đổi được gì

Theo nghệ sĩ Chế Linh thuật lại thì Nguyễn Công Vượng nói đang có một số chấn chỉnh quanh việc cho các ca sĩ hải ngoại về nước hát.

“Đồng thời họ không cho một cái văn thư chính thức,” Chế Linh nói với tôi.

“Họ chỉ nói bằng miệng với Vượng Râu mà thôi. Vượng Râu thì cho Chế Linh biết: ‘Chú ơi, bên Ban Tuyên giáo không cho chú hát. Bây giờ chúng con sẽ kiếm cách để trả vé cho khán giả’.”

Chế Linh cho rằng sự việc này “làm lợn cợn cho một đất nước đã tham gia sân chơi của thế giới”.

Ông cũng nhấn mạnh nếu không giải quyết kịp thời thì chuyện nhỏ sẽ thành lớn và “vô cùng nguy hiểm”, “không tốt cho đất nước”.

“Những phí tổn anh Vượng phải bỏ ra nó ít thôi. Danh dự của những nghệ sĩ từ nước ngoài đi về đây mới là vấn đề. Hưởng ứng sự kêu gọi, chủ trương của Nhà nước về xây dựng đất nước bằng mọi hình thức, từ văn hóa đến tất cả… Mà bây giờ về đây mười mấy năm nay, hát mấy mươi lần rồi giờ lại nói không có giấy phép để mà hát?!”, Chế Linh đặt câu hỏi.

“Bây giờ Chế Linh thấy rất khó chịu là bởi vì khán giả của mình sẽ nghĩ như thế nào về mình. Vì thế Chế Linh muốn có sự xin lỗi khán thính giả thôi. Vì việc này là Nhà nước đã ra lệnh như thế. Dù là không có văn bản. Nhưng Ban Tổ chức đã cho Chế Linh biết chắc chắn như thế. Họ chấp nhận trả tiền cho Chế Linh. Nhưng Chế Linh bảo việc đó không thành vấn đề, mà việc khán thính giả đang chờ đợi sự xuất hiện của mình rồi lại không có. Thì không có tốt đẹp mấy. Vì thế Chế Linh nói Vượng cứ lo chương trình của Vượng đi, còn Chế Linh sẽ tìm cách để giải thích với khán thính giả của mình.”

Đó là nguyên văn những gì ông nói với tôi.

Nghệ sĩ cũng cho hay, ông muốn khán giả hiểu không phải ông tới đây nhận hát rồi lại bỏ rơi khán giả.

Những năm trước đã có các lần ông không được hát ở các địa phương khác nhau tại Việt Nam.

Nhưng kể từ 17/10 năm nay, ông đã hát hai lần tại Hà Nội, trong đó có một chương trình quy mô hơn ngàn khán giả tại Cung Văn hóa Hữu Nghị, một lần ở Đà Lạt mà không gặp khó khăn gì.

Chế Linh tin rằng sự việc do một cá nhân nào đó trong bộ máy gây nên chứ không phải chủ trương của Nhà nước.

“Vì thế Chế Linh thấy mấy ông còn dung túng những thành phần như thế này. Mặc dầu Ban Tuyên giáo đi chăng nữa thì cũng phải trừng trị, không phải chuyện đơn giản,” nghệ sĩ nói.

Ông kể, nhà sản xuất Nguyễn Công Vượng đã “ngửi thấy” vụ việc trước mấy ngày và đã nhờ ông tác động tới lãnh đạo để thay đổi tình thế. Do đó Chế Linh đã gọi điện cho Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc.

Danh ca thuật lại lời ông nói trong cuộc điện thoại:

“Là Chủ tịch nước, ông nên coi lại một số việc không đúng trong chủ trương của Nhà nước. Chúng tôi là văn nghệ sĩ. Chúng tôi đi ra khỏi nước không có nghĩa là ngoảnh mặt với quê hương. Chúng tôi đi ra khỏi nước mà trở về với đất nước là chúng tôi đã sai trong tinh thần của những người tị nạn cộng sản rồi.

Nhưng chúng tôi bắt buộc phải về bởi, vì đây là chủ trương của Nhà nước muốn kêu gọi mọi thành phần về xây dựng quê hương đất nước, mà chúng tôi là văn nghệ sĩ có trách nhiệm và bổn phận, nghĩa vụ phải về trước. Vì thế chúng tôi đã về được mười mấy năm nay và hát rất bình thường, rất đẹp đẽ trên toàn thể đất nước. Nhưng nay có sự việc này, mong ông coi lại cái hồ sơ này…”

Theo Chế Linh thì ông Phúc nói sẽ coi lại, nhưng kết quả là Chế Linh vẫn không được hát.

Chế Linh cũng cho biết các con của ông và ban nhạc từ Sài Gòn ra định không hát trong chương trình nữa nhưng Chế Linh trấn an:

“Cái này là chuyện riêng của ba. Đừng để cho có sự khó chịu với khán giả. Đồng thời đừng đem ba đi vào cái trận mạc gọi là người xách động. Vì thế tác động để anh em hát cho thiệt tốt tối nay. Việc nhà nước trả lời thế nào tùy góc độ nhà nước.”

Chụp lại hình ảnh,

Hình ảnh Chế Linh, Tuấn Vũ cùng nhà sản xuất Nguyễn Công Vượng vẫn còn nguyên trong một clip quảng cáo cho Tết Vạn Lộc 2023 trên YouTube

Chỉ được hát các bài ‘có đóng dấu’?

Khi tôi hỏi liệu gần đây ông có hát bài nào nội dung nhạy cảm hoặc có hành động lời nói làm mếch lòng người trong nước, Chế Linh khẳng định không có.

“Đối với Ban Tuyên giáo, đối với Nhà nước, với Bộ Văn hóa, Chế Linh là người sạch sẽ, tuân thủ quy định ghê gớm. Kể cả ông Nguyễn Tấn Dũng hồi còn là thủ tướng yêu cầu Chế Linh hát 3 bài mà chỉ có một được đóng dấu (cấp phép), Chế Linh cũng không hát 2 bài còn lại. Dù ông Nguyễn Xuân Phúc, ông Huỳnh Vĩnh Ái (Thứ trưởng-PV) và ông Bộ trưởng Bộ Văn hóa nói: Có thủ tướng đây, cứ hát.”

Chế Linh tự nhận mình làm việc “rất đàng hoàng”, “không bốc đồng”. “Khi chấp nhận về rồi thì mình không nên đem những cái lợn cợn cho đất nước,” ông nói.

Về đêm nhạc đặc biệt diễn ra vào năm 2011 kể trên, Chế Linh cho hay được nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đích thân đặt hàng.

Tại Nhà hát Lớn Hà Nội, Chế Linh đã hát cho 700 quan chức trong Bộ Chính trị bao gồm các công Trần Đại Quang, Lê Khả Phiêu, Vũ Mão…

Trước khi đêm diễn Tết Vạn Lộc 2023 mở màn, Chế Linh có tư vấn cho Nguyễn Công Vượng nên tuyên bố lý do ông vắng mặt sao cho khéo và nếu cần thì trả lại vé cho khán giả, đừng để xảy ra ẩu đả.

“Nếu có sự không tốt đẹp ngoài khán phòng là mình là đem lại cho đất nước sự không bình an rồi. Mình cũng mong về nước làm những việc tốt đẹp chứ đâu muốn có những bực dọc như thế này. Với chế độ trước cũng hoạn nạn, chế độ này cũng nhiều cái hoạn nạn, không biết làm sao”, Chế Linh bật cười.

“Nhưng sau những bầm dập, cuối cùng mình vẫn là người hạnh phúc lắm...”

‘Không thể chấp nhận được’

Tết Vạn Lộc vẫn diễn ra đúng thời điểm như đã định. Và mãi đến cuối chương trình, khán giả mới được thông báo là cả ba ca sĩ không thể có mặt vì bị ốm. Sáng 13/11, Chế Linh bày tỏ sự bức xúc với tôi. Ông khẳng định đã cố vấn cho bên Nguyễn Công Vượng phải thông báo về lý do bất khả kháng cho khán giả biết trước khi mở màn để ai muốn trả vé thì trả lại cho họ.

“Nhưng đến cuối chương trình, Nguyễn Công Vượng mới nói Chế Linh bị bệnh. Không thể chấp nhận được, vì bệnh tới 3 người. Chế Linh thấy sự việc này có vấn đề bên trong giữa BTC với bên Sở Văn hóa. Tức là đây là cả một cuộc lừa đảo. Đây là đổ cho tụi này thất tín với khán giả. Đã mời lên họp báo để nói khán giả tới ủng hộ Tết Vạn Lộc. Rồi Tết Vạn Lộc lại bán đứng tụi này. Vì thế Chế Linh không chấp nhận việc này, việc này không thể tha thứ được,” ông nói.

Chế Linh vẫn mong BTC “có một sự sáng suốt lên báo xin lỗi khán thính giả”. “Bởi chúng tôi còn cái danh dự uy tín với khán thính giả. Mấy chục năm làm nghề chưa một lần nào có những sai phạm như thế này”, Chế Linh nhấn mạnh.

“Đây là cả một sự sỉ nhục trên một đất nước có chủ quyền, văn minh, đã chơi với thế giới rồi.”

Nhưng từ đó đến giờ, các mặt báo vẫn im lìm. Dường như chẳng ai chú ý đến vụ việc trừ một số khán giả đã bỏ tiền mua vé. Một số người ở xa, ngoài vé xem chương trình còn phải chi tiền máy bay, khách sạn.

Theo Chế Linh, đứng sau vụ việc này chỉ là một vài cá nhân trong ngành văn hóa. Ông cho rằng Ban Tuyên giáo bị đổ thừa.

Chế Linh còn ở Việt Nam tới tháng 12 và đã có lịch diễn ở Hạ Long, Thái Nguyên. Mỗi buổi diễn quy mô cỡ ngàn người.

Ông không nghĩ rằng những buổi diễn này sẽ bị gây khó dễ:

“Vì còn có sự sáng suốt của Nhà nước, không thể bao che cho những thành phần bất hảo này. Chế Linh không cần thiết được hát hay không, nhưng nếu không trừng trị những kẻ này thì đây là ngòi để châm, một chỗ hở để người ta làm rối beng cho một đất nước. Chúng tôi không phải tới đây xin ăn, xin hát, mà chủ trương của Nhà nước hẳn hoi.”

Tuy nhiên sau đó Chế Linh nói thêm với tôi rằng việc văn nghệ sĩ hải ngoại tiên phong trong việc trở về xây dựng đất nước, để hàn gắn những vết thương sau chiến tranh là “vô cùng cần thiết”.

“Không phải nói nghệ sĩ là không làm được việc. Sau chiến tranh, bao nhiêu đau đớn, mất mát. Nghệ sĩ đi về từ làng mạc cho tới thôn quê, nơi nào cũng tới để xoa dịu, để làm những gì đẹp nhất cho đất nước. Đó là việc cần thiết phải làm mặc dù ai có hiểu thế nào. Nhưng nếu còn thế này chắc chắn không còn muốn về nước nữa. Vậy thôi.”

Bài thể hiện quan điểm riêng của Cường Quốc ở Hà Nội.