Thủ tướng Phạm Minh Chính thăm Campuchia, bàn vấn đề gì?

VGP/NHẬT BẮC

Nguồn hình ảnh, VGP/NHẬT BẮC

Chụp lại hình ảnh,

Thủ tướng Phạm Minh Chính lên đường thăm Vương quốc Campuchia

Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính lên đường thăm chính thức Campuchia từ ngày 8-9/11 và dự các Hội nghị Cấp cao ASEAN từ ngày 10-13/11.

Đây là chuyến thăm đầu tiên của ông Chính trên cương vị Thủ tướng và cũng là chuyến thăm đầu tiên của lãnh đạo chủ chốt Việt Nam đến Campuchia trong Năm hữu nghị Việt Nam - Campuchia 2022.

Tham gia đoàn công tác cùng Thủ tướng có Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Trần Văn Sơn, Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn, Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng, Bộ trưởng Công Thương Nguyễn Hồng Diên, Bộ trưởng Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng cùng các quan chức khác.   

Trong cuộc họp báo ngày 3/11, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng cho biết đây là lần đầu tiên Thủ tướng Phạm Minh Chính tham dự trực tiếp những hội nghị cấp cao ASEAN và giữa ASEAN với các đối tác. Các hội nghị cấp cao lần này đánh dấu sự nối lại trao đổi, đối thoại trực tiếp giữa lãnh đạo sau hơn hai năm gián đoạn do Covid-19.

Việt Nam và Campuchia thúc đẩy hợp tác quốc phòng, phân định biên giới Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao, đây sẽ là dịp để lãnh đạo các nước trao đổi về những nỗ lực xây dựng cộng đồng ASEAN, tăng cường đoàn kết và vai trò trung tâm của ASEAN, kiểm điểm và định hướng quan hệ giữa ASEAN với các đối tác, thảo luận về nhiều vấn đề chiến lược ở khu vực và thế giới.

Việt Nam và Campuchia thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 24/6/1967. Năm 2005, lãnh đạo hai nước nhất trí phương châm mới của quan hệ song phương là “láng giềng tốt, hữu nghị truyền thống và hợp tác toàn diện, bền vững, lâu dài”.

"Từ đó, quan hệ được củng cố và tăng cường trên tất cả các lĩnh vực, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước, đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và hợp tác ở khu vực và trên thế giới," trang Khmer Times viết về chuyến công du của Thủ tướng VN.

Trong những năm qua, quan hệ chính trị song phương đã phát triển hiệu quả, thể hiện qua các chuyến thăm, gặp gỡ và trao đổi thường xuyên dưới các hình thức khác nhau, kể cả trong bối cảnh đại dịch Covid-19.

Hợp tác giữa các bộ, cơ quan, địa phương, giao lưu nhân dân, nhất là khu vực biên giới cũng có nhiều tiến bộ. Trong khi đó, quan hệ phối hợp trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh được tăng cường.

Chính phủ hai nước cũng cam kết tạo điều kiện thuận lợi cho công dân nước mình sinh sống trên lãnh thổ của nhau theo luật pháp của nước sở tại.

Hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư phát triển nhanh chóng, với kim ngạch thương mại hai chiều đạt 9,54 tỷ USD vào năm 2021, tăng 79,1% so với năm trước.

Trong 9 tháng đầu năm nay, con số này là 8,45 tỷ USD, tăng 16,7% so với cùng kỳ năm ngoái, trong đó Việt Nam xuất siêu 487,7 triệu USD.

Việt Nam đang triển khai 198 dự án còn hiệu lực tại nước láng giềng với tổng vốn đăng ký 2,92 tỷ USD, đứng đầu trong các nước ASEAN và thứ 5 trong số các nước đầu tư vào Campuchia.

Lịch sử quan hệ phức tạp

Việt Nam và nước láng giềng Campuchia có một lịch sử quan hệ phức tạp, với nhiều mâu thuẫn còn tồn tại, trong đó có vấn đề biển đảo ở vịnh Thái Lan và phân chia biên giới trên đất liền.

Đặc biệt, đường biên giới đất liền dài 1.158 km giữa hai nước là chủ đề gây tranh cãi nhiều năm. Nhiều cuộc biểu tình đã nổ ra tại Campuchia trong các năm gần đây liên quan tới vấn đề biên giới với Việt Nam. 

Hai nước láng giềng là đồng minh thân thiết nhất sau khi quân đội Việt Nam giúp những người Campuchia đào tẩu lật đổ chế độ diệt chủng Khmer Đỏ vào năm 1979. Hà Nội là một trong số ít ân nhân của một Campuchia bị quốc tế cô lập trong suốt những năm 1980.

Trung Quốc đã châm ngòi một cuộc chiến tranh biên giới nhằm vào Việt Nam trong suốt thập kỷ đó để trả đũa việc Việt Nam giúp lật đổ Khmer Đỏ, một đồng minh của Bắc Kinh.

Đảng Nhân dân Campuchia (CPP) cầm quyền từ năm 1979 cũng nhờ sự bảo trợ của Việt Nam trong những năm đầu, dù quan hệ Campuchia-Việt Nam đã suy yếu đáng kể kể từ đầu những năm 2010 khi Phnom Penh bắt đầu xoay trục sang Bắc Kinh, theo David Hutt viết trên Asiatimes.

Năm 2019, Việt Nam và Campuchia đã ký hai văn bản pháp lý công nhận kết quả phân giới, cắm mốc biên giới trên đất liền, với 84% khối lượng công việc đã hoàn thành, mở ra hy vọng vấn đề sẽ dần được giải quyết.

Thủ tướng Hun Sen, người đã cầm quyền 37 năm tại Campuchia, vốn là một đồng minh lâu năm của Việt Nam. Tuy nhiên, càng ngày thì đường hướng ngoại giao của Campuchia, đặc biệt là xu hướng ngả về Trung Quốc, càng khiến Việt Nam lo ngại.

Một trong những động thái rõ ràng nhất cho thấy Campuchia ngả về Bắc Kinh đó là nước này không "hòa giọng" cùng các quốc gia ASEAN khác trong việc lên án hành vi của Trung Quốc tại Biển Đông. Sự tham gia của Campuchia vào sáng kiến "Vành đai, Con đường" của Trung Quốc cũng là một bước đi mà Việt Nam đang theo dõi sát sao.

Trong những năm gần đây, ông Hun Sen tỏ ra xa cách Hoa Kỳ, kể từ sau khi Washington chỉ trích tình trạng chính phủ Campuchia lạm quyền.

Bên cạnh những vấn đề tồn đọng lâu dài giữa hai nước nêu trên, việc người Việt Nam bị lừa sang Campuchia bóc lột lao động cũng là vấn đề cần lưu ý giữa hai nước.

Theo số liệu mới nhất, tính tới ngày 21/9, hơn 1.000 công dân Việt Nam được cứu khỏi các cơ sở ở Campuchia, hàng nghìn người khác được hỗ trợ làm thủ tục.

Trong buổi họp thường kỳ ngày 22/9, bà Lê Thị Thu Hằng còn nói thêm rằng, từ đầu tháng 9, khi Campuchia mở chiến dịch truy quét, số lượng công dân Việt Nam được cơ quan đại diện cùng với phía Campuchia giải cứu đã lên tới khoảng 400 người.

Căn cứ hải quân Trung Quốc ở Campuchia?

Nguồn hình ảnh, CSISAMTI

Chụp lại hình ảnh,

Campuchia xác nhận san bằng cơ sở quốc phòng do Mỹ tài trợ để phát triền căn cứ hải quân bằng tiền của Trung Quốc

Gần đây, mặc dù ông Hun Sen đã bác bỏ thông tin cho rằng Trung Quốc có kế hoạch lập căn cứ hải quân ở Ream và một căn cứ không quân ở Dara Sakor, nhưng có nhiều bằng chứng cho thấy Bắc Kinh bơm tiền cho việc xây dựng hạ tầng ở đây.

Căn cứ hải quân Ream có vị trí chiến lược nằm trên Vịnh Thái Lan, là nơi dẫn vào vùng Biển Đông đang có tranh chấp gay gắt giữa các nước trong khu vực và là nơi có tuyến hàng hải toàn cầu quan trọng. Ream chỉ cách biên giới Việt Nam - Campuchia 100km.

Bắc Kinh, với Đường Lưỡi Bò, đã tuyên bố chủ quyền đối với phần lớn vùng biển này.

Wall Street Journal năm ngoái đưa tin về một dự thảo thỏa thuận bí mật cho phép Trung Quốc cập cảng tàu chiến tại căn cứ hải quân Ream gần thành phố ven biển Sihanoukville của Campuchia.

Phnom Penh hồi tháng Sáu bác bỏ tin này, và nói chính quyền Campuchia theo đuổi chính sách ngoại giao độc lập.

Tiến sĩ Alexander Vuving trả lời trên trang Asiatimes hồi tháng 6/2022:

“Sự hiện diện của Trung Quốc tại căn cứ hải quân Ream là yếu tố thay đổi cuộc chơi cho quan hệ giữa một bên là Campuchia với Trung Quốc và bên kia là Việt Nam. Nó đánh dấu một điểm không thể quay lại trong quan hệ Campuchia-Việt Nam và Trung Quốc-Việt Nam."