CPTPP và Hiệp định EU-Nhật Bản: vai trò tích cực của Tokyo

Thương mại tự do mang lại lợi ích cho cả công ty và người tiêu dùng Bản quyền hình ảnh Richard Baker/Getty Images
Image caption Thương mại tự do mang lại lợi ích cho cả công ty và người tiêu dùng

Những tuần cuối cùng của năm 2018 đã diễn ra một cách đầy kịch tính.

Thị trường chứng khoán toàn cầu bị xáo trộn phần nào bởi tâm lý chống thương mại tự do đang tiếp tục lan ra khỏi Washington.

Tuy nhiên, hướng tới năm mới, phong trào ủng hộ tự do thương mại ở Châu Âu và Châu Á vẫn đang tiến triển.

CPTPP-VN: 'Thị trường không dễ nhưng thân thiện hơn'

VN: Nghiệp đoàn sau CPTPP 'không làm chính trị'?

CPTPP có giúp cho nông dân VN thoát nghèo?

Hai hiệp định lớn sắp có hiệu lực sẽ đem một số lĩnh vực thương mại và các nền kinh tế lớn nhất thế giới lại với nhau.

Tuy nhiên, chúng lại không bao gồm hai nền kinh tế lớn nhất thế giới là Mỹ và Trung Quốc, những nước đang trong cuộc thương chiến của chính mình.

Hiệp định thương mại tự do là gì?

Các hiệp định thương mại tự do được tạo ra để cắt giảm thuế quan giữa các quốc gia thành viên.

Thuế quan là một dạng thuế, giống như thuế biên giới.

Chúng được áp đặt lên hàng hóa vào một nước vì nhiều lý do, đôi khi để nỗ lực bảo vệ hàng hóa nội địa.

Hiệp định thương mại tự do thuần túy nhất (FTA) loại bỏ tất cả các loại thuế biên giới hoặc rào cản thương mại đối với hàng hóa.

Chúng cũng loại bỏ hạn ngạch, vì vậy không có giới hạn về số lượng giao dịch mà bạn có thể thực hiện.

FTA cũng giúp cho xuất khẩu của một quốc gia rẻ hơn và dễ dàng thâm nhập vào các thị trường khác hơn.

FTA có đủ loại hình và với nhiều quy tắc khác nhau, nhưng tóm lại, chúng là nhằm đem lại hoạt động thương mại giữa các quốc gia ở mức tự do nhất có thể và cho phép cạnh tranh mạnh mẽ hơn trên cơ sở phải tuân thủ các quy tắc được đưa ra.

Tái khởi động TPP

Tân hiệp định thương mại đầu tiên có hiệu lực trong năm 2019 là Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương, hay còn gọi là Hiệp định CPTPP.

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Đại diện các nước trong CPTPP ký hiệp định thương mại Thái Bình Dương

Trước đây, nó được gọi là Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) cho đến khi Mỹ rút ra.

Thỏa thuận này được cứu vãn bởi 11 thành viên còn lại - Úc, Brunei Darussalam, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, Peru, New Zealand, Singapore và Việt Nam - và được đổi tên.

VN và 10 nước ký kết CPTPP vắng Mỹ

11 nước 'sẽ ký CPTPP vào tháng Ba'

CPTPP hiện bao gồm thị trường với gần 500 triệu dân và các nền kinh tế chiếm khoảng 13% GDP thế giới.

Quan trọng là nó loại bỏ thuế quan với ước tính 95% hàng hóa giao dịch giữa các quốc gia thành viên.

Từ 30/12/2018, nó bắt đầu có hiệu lực với các quốc gia đã hoàn thành quá trình phê chuẩn, gồm Úc, Canada, Nhật Bản, Mexico, New Zealand và Singapore.

Đối với Việt Nam, ngày trọng đại là 14/1/2019. còn với các quốc gia khác nó sẽ có hiệu lực 60 ngày sau khi họ hoàn tất thủ tục phê chuẩn của riêng mình.

Tăng cường quan hệ

Một FTA quan trọng khác được trông đợi sẽ có hiệu lực vào ngày 1/2.

Hiệp định Đối tác Kinh tế EU-Nhật Bản sẽ tạo ra một khu vực thương mại mở bao gồm thị trường hơn 600 triệu dân và gần một phần ba GDP thế giới.

EU-Nhật ký thỏa thuận thương mại tự do lớn

Ủy ban châu Âu ca ngợi việc thông qua EVFTA

Hiệp định bắt đầu được đàm phán từ năm 2013 và là thỏa thuận thương mại đầu tiên đề cập trực tiếp đến Thỏa thuận Paris, là thỏa thuận quốc tế nhằm đối phó với tình trạng thay đổi khí hậu.

Nó củng cố các cam kết của EU và Nhật Bản về biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Jean-Claude Juncker (trái), Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe (giữa) và Chủ tịch Hội đồng Châu Âu Donald Tusk (phải) trong cuộc họp báo chung ở Tokyo hôm 17/7/2018.

Hai thỏa thuận này hoàn toàn trái ngược với chính sách bảo hộ ngày càng tăng của Hoa Kỳ.

Chúng được một số nước coi là cực kỳ quan trọng đối với tương lai của thương mại toàn cầu tự do và công bằng.

Hơn nữa, nền kinh tế lớn thứ ba thế giới - Nhật Bản - liên quan đến cả hai thỏa thuận.

Ngôi sao đang lên?

Nhật Bản trước đây không tích cực tham gia các cuộc đàm phán thương mại tự do quốc tế, nhưng điều đó đã thay đổi với cả CPTPP và EU-Nhật Bản EPA.

Ngoài ra, sau khi Mỹ rút khỏi TPP, Nhật Bản đã dẫn dắt các nỗ lực đàm phán để đạt được CPTPP mới.

"Đó thực sự là một sự tiến triển ấn tượng với Nhật Bản," Frank Lavin, cựu thứ trưởng thương mại quốc tế của Hoa Kỳ, và là giám đốc điều hành Export Now, nói.

"[Nhật Bản] có truyền thống là nền kinh tế lớn nhất nhưng thờ ơ nhất với tự do hóa, và giờ đây nước này đang đẩy mạnh và tự do hóa ở Thái Bình Dương và EU," ông nói.

"Họ đã nói 'chúng ta phải mở cửa nền kinh tế, chúng ta phải toàn cầu hóa, chúng ta phải tự do hóa'. Bởi vậy, đó là một chiến thắng lớn với họ," ông nói thêm.

Ông Jun Yamazaki, đại sứ Nhật Bản tại Singapore, cho sự thay đổi là nhờ vào Thủ tướng Shinzo Abe.

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe 'chủ động hội nhập' thương mại tự do

"Ông ấy chủ động tham gia vào toàn bộ nỗ lực này và tôi nghĩ rằng ông ấy đã nhận thấy điều này vô cùng quan trọng đối với nước Nhật," ông nói.

"Một số sản phẩm của Nhật Bản thực sự là đẳng cấp hàng đầu, nhưng tôi nghĩ chúng ta phải đổi mới thêm một chút và xem làm thế nào chúng có thể được bán, không chỉ ở Nhật mà còn ở các nước khác."

Sự thay đổi trong cách tiếp cận của Nhật Bản với thương mại tự do là một sự tiến triển từ từ.

Ông Yamazaki nói: "Tôi nghĩ chúng tôi đã học được nhiều thứ trong những năm qua và giờ đây chúng tôi thấy rằng [thương mại tự do] chắc chắn sẽ phục vụ cho lợi ích của Nhật Bản.

"Đất nước chúng tôi không có nhiều tài nguyên thiên nhiên. Sức mạnh của chúng tôi là con người - dân số được giáo dục khá tốt, siêng năng trong công việc. Và để sử dụng tài sản đó, chúng tôi phải tương tác với thế giới bên ngoài, và đó chắc chắn có nghĩa là thương mại tự do, và tạo ra môi trường đầu tư tự do hơn."

Bước tiếp theo

Deborah Elms, giám đốc Trung tâm Thương mại Châu Á tại Singapore, nói rằng các công ty được hưởng lợi nhiều nhất từ CPTTP khi nó có hiệu lực vào ngày 30/12 là những công ty mà quan tâm đến hiệp định cũng như những lợi ích mà hiệp định đó mang lại cho họ.

Ngoài ra, vì CPTPP không chỉ đơn thuần là hiệp định thương mại tự do, bà nói, mà đó là một hiệp định sâu rộng, có phối hợp chặt chẽ khiến một số công ty bất ngờ.

Tuy nhiên, bà nói, với những doanh nghiệp đang quan tâm thì họ sẽ thấy có lợi ngay lập tức.

"Mặc dù có những nghi ngờ từ nhiều phía, các công ty và người tiêu dùng sẽ nhận được lợi ích trong thời gian tính bằng ngày," bà nói.

"Trên thực tế, các thành viên của CPTPP đã gửi một món quà bất ngờ cho đầu năm mới."

"Không chỉ toàn bộ hiệp định bắt đầu vào ngày đầu tiên của năm, mà hầu hết các công ty sẽ được giảm thuế gấp đôi vào ngày 1/1/2019."

Tin liên quan