Suy thoái kinh tế và người Việt ở Úc

Phố người Việt
Image caption Một trong những khu phố chính của người Việt

Chị Thanh Th., 40 tuổi, một người mẹ đơn chiếc của ba đứa con nhỏ, cư ngụ trong vùng Fairfield thuộc Tiểu bang New South Wales, Úc. Chị là nhân viên công nhật tại một tiệm chăm sóc móng tay/chân (thường gọi một cách ngắn và dễ là "thợ neo") trong khu mua sắm chính ở thành phố này.

Hồi tháng trước, chị làm việc khoảng 20 giờ/tuần, trong thời gian các con ở trường học. Bây giờ, với tình trạng kinh tế xuống dốc, chị chỉ còn làm việc khoảng 12 giờ/tuần với mức thù lao sau khi trừ thuế khoảng $120 Úc kim.

Nhờ các khoản trợ cấp của Chính phủ cho cha/mẹ đơn chiếc, đây cũng là khoản tiền mà chị Thanh Th. còn dư để xoay sở trong gia đình mỗi tuần sau khi thanh toán các hóa đơn cần thiết như điện nước, thuê nhà, thực phẩm, di chuyển và học phí cho con cái.

Rất may, chị vừa nhận được một số tiền cứu nguy khá hậu hĩ từ Thủ tướng Kevin Rudd trong kế hoạch $42 tỷ của Chính phủ Lao Động nhằm kích hoạt nền kinh tế.

Trong trường hợp của chị, số tiền đó gồm $950 đô-la Úc cho mỗi đứa con, $900 cho chị (vì đã có khai thuế lợi tức cá nhân trong năm ngoái) và các khoản trợ giúp đặc biệt cho phụ huynh để mua sắm học cụ hoặc sách vở cho con cái... Hàng trăm ngàn gia đình Úc khác cũng đã được nhận "món quà đúng lúc" ấy trong tuần qua.

Chị Thanh Th. không phải là trường hợp cá biệt trong hoàn cảnh kinh tế khó khăn của Úc hiện nay. Vòng xoáy suy thoái được công khai nhìn nhận là "tệ hại nhất trong 60 năm qua" đã ảnh hưởng đến mọi cá nhân và gia đình.

Cộng đồng người gốc Việt không phải là một ngoại lệ mà ngược lại, có lẽ còn chịu tác động trầm trọng hơn là đàng khác.

Phần đông họ sinh sống trong khu vực tây nam Sydney, gồm những vùng ít có công nghiệp cao cấp và hầu như chẳng có cơ quan chính phủ liên bang hoặc cơ sở kinh doanh lớn nào. Một số siêu thị và cửa hàng lớn của Úc trong khu vực này như Go-Lo, Spotlight, Best & Less v.v... cũng đã phải đóng cửa hoặc giảm hoạt động vì mức doanh thu sa sút.

Thành phố Fairfield - bao gồm cả vùng Cabramatta, nơi thường được nhắc đến như "thủ đô của người Việt tỵ nạn ở Úc" - là một trong các thành phố có tỷ lệ thất nghiệp cao nhất nước.

Thất nghiệp cao

Image caption Nhiều người mất việc đột ngột

Ông Lâm Thanh, 52 tuổi, một cựu thuyền nhân đến Úc cách đây gần 20 năm và đang sống ở vùng Cabramatta, thông thạo cả ba thứ tiếng Anh, Việt và Hoa, cũng đã trở thành "một con số thống kê" trong những người vừa bị mất việc.

Từ nhiều năm qua, ông hành nghề tự do và có mức thu nhập tương đối thoải mái. Để chuẩn bị cho giai đoạn về hưu, ông đã tìm một việc làm bền vững và ổn định hơn trong lãnh vực bán công với chức vụ nhân viên đa ngữ. Nhưng cơn lốc suy thoái kinh tế toàn cầu đã thổi bay tan tác dự định của ông.

Nơi ông Thanh làm việc, một cơ quan tư nhân cung cấp dịch vụ xã hội cho chính phủ ở Sydney, khoảng 20 đồng nghiệp của ông cũng bị ngưng việc trong đợt "giảm biên chế" vừa qua. Số tiền bồi thường ít oi không hề là sự mong đợi của họ trong thời buổi khó khăn này. Những người còn lại đang ở trong tâm trạng nơm nớp lo sợ đến phiên mình. Nét căng thẳng và lo âu hiện rõ trên khuôn mặt của chính họ, thay vì như thường thấy ở thân chủ của họ.

Thị trường nhân dụng ở Úc đang có những giao động mạnh. Hàng chục ngàn việc làm toàn thời đã đột ngột biến mất trong đầu hôm sớm mai, kể cả ở các ngân hàng và công ty lớn.

Nhiều người cảm thấy việc làm của họ rất bấp bênh trong hoàn cảnh hiện nay, họ muốn "nhảy xuống biển trước khi tàu bị đắm" nhưng dường như bên ngoài mặt biển cũng đen ngòm. Một số người khác cũng muốn "phòng thủ an toàn" bằng cách tìm một việc làm bán thời hay công nhật xen lẫn với việc làm toàn thời hiện có của họ, nhưng cơ hội trên thị trường lao động bây giờ rất ít chỗ trống.

Một số hãng xưởng áp dụng biện pháp giảm giờ làm việc để giữ công nhân. Họ làm việc 4 ngày thay vì 5 ngày như trước. Có nơi, công nhân luân phiên tuần làm, tuần nghỉ. Tuy lợi tức bị giảm, nhưng bù lại họ có thể yên tâm phần nào về việc giữ được việc làm qua cơn nguy khó để chờ đợi một ngày tươi sáng hơn.

Tỷ lệ thất nghiệp trên toàn quốc hiện nay là 5.2%, dự đoán trong năm tới sẽ tăng đến 7%.

Trong cộng đồng người gốc Việt, tỷ lệ đó có lẽ còn cao hơn vì phần lớn tập trung vào những ngành nghề bị ảnh hưởng nặng nhất; như may mặc, chế biến, sản xuất, xây dựng và tiểu thương.

Image caption Hàng quán ở Cabramatta vẫn đông đúc

Một số kinh tế gia còn cho rằng đó là một tỷ lệ... lạc quan, vì nó có thể vọt đến "số kép" - tức 10% trở lên. Chính Thứ trưởng Ngân khố Chris Bowen cũng cảnh báo về "một viễn cảnh u ám hơn trước khi mùa xuân kinh tế ló dạng" khi ông phát biểu trên đài truyền hình SBS hồi tuần trước rằng tình trạng suy thoái có thể kéo dài đến 3 năm nữa .

Trên đường phố ở các vùng Cabramatta, Bankstown và Marrickville - ba khu vực có mật độ tập trung đông đảo người gốc Việt nhất ở Tiểu bang New South Wales - đâu đâu người ta cũng bàn tán về chuyện việc làm, giá cả và các biện pháp "kích hoạt kinh tế" mà Chính phủ Lao Động đang thực hiện.

Họ kháo nhau về "Cơn mưa tiền" $42 tỷ đô-la mà Thủ tướng Rudd vừa dội lên nhằm khuyến khích dân chúng "thả ga tiêu xài" để kích thích sự phát triển.

'Trúng số'

Có lẽ, đối với cộng đồng người gốc Việt, đó là biện pháp trực tiếp và thiết thực nhất để họ chống đỡ với nỗi ám ảnh bị mất việc làm, doanh thu tụt giảm; hoặc nguy ngập hơn, không trả nổi tiền góp hàng tháng cho món nợ vay mua nhà. Sự giảm sút thấy rõ số lượng hành khách về Việt Nam trong dịp Tết vừa qua đã chứng minh nỗi lo âu đó!

Nhưng, nếu rãnh rỗi dạo phố vào những ngày cuối tuần ở những vùng trên, bạn cũng sẽ chứng kiến những quang cảnh sầm uất đến mức... nghịch lý!

Dòng người mua sắm vẫn tấp nập, hàng quán vẫn đông đúc thực khách và các dịch vụ thiết yếu khác như mua bán nhà đất, bảo lãnh di trú, luật sư, kế toán v.v... vẫn bận rộn như chẳng hề có mảy may liên hệ gì với "cơn khủng hoảng kinh tế toàn cầu".

Chả bù với quanh cảnh đìu hiu vào dịp cuối tuần ở những khu phố người Úc! (Một điểm cần ghi chú để tránh ngộ nhận: người Việt, dù đã định cư ở Úc trong hơn 3 thập niên, vẫn giữ thói quen "đi chợ" vào dịp cuối tuần, trong khi người Úc bản xứ thường sử dụng những ngày nghỉ này để... nghỉ).

Ông Sonny Trần, một thương chủ về dịch vụ địa ốc ở Cabramatta, nhận xét rằng cơn khủng hoảng kinh tế hiện nay cũng có nhiều mặt tích cực của nó, như: lãi suất thấp, giá cả tụt xuống, một số dịch vụ "phất" lên bất ngờ như du lịch nội địa và du học quốc tế (nhờ tiền Úc tụt giá so với đô-la Mỹ nên thu hút được nhiều khách hàng hơn), mua bán bất động sản (nhờ các biện pháp trợ cấp cho dân Úc mua căn nhà đầu tiên) v.v...

Ông nói: "Chúng tôi không có đủ nhà để bán, vì Chính phủ dúi vào tay những người mua căn nhà đầu tiên hàng chục ngàn đô-la để họ đặt cọc và chi trả các khoản lệ phí thủ tục. Tôi cũng thấy số du học sinh từ Việt Nam sang Úc trong thời gian gần đây tăng lên so với Hoa Kỳ hoặc Canada vì đời sống và hối suất của tiền Úc rẻ hơn..."

Đối với những người bị cuốn vào cơn lốc suy thoái, ưu tư và ưu tiên của họ chỉ tập trung vào một điểm: phải nhanh chóng tìm ra việc làm để cầm cự trong thời gian tới. Họ không thể chỉ trông cậy vào sự giúp đỡ từ Chính phủ.

Ông Thanh nói: "Tôi không mong đợi được Chính phủ cho tiền, dù rất cần trong lúc này. Tôi chỉ mong ước nền kinh tế nhanh chóng phục hồi để có cơ hội tự lực lo liệu cho bản thân và gia đình mình. Tôi bây giờ đã qua tuổi 50 và chỉ còn hơn chục năm để làm việc. Con cái tuy đã lớn nhưng tôi muốn một đời sống độc lập..."

Chị Thanh Th. cũng cùng một tâm trạng như vậy: "Nhận tiền trợ cấp của Chính phủ là điều bất đắc dĩ thôi, ông ạ. Các con của tôi còn nhỏ quá (1 đứa mới bắt đầu trung học và 2 đứa còn ở tiểu học) nên tôi không thể bỏ bê chúng để đi làm việc toàn thời được. Hơn nữa, việc làm công nhật với giờ giấc phù hợp hoàn cảnh riêng của tôi bây giờ không dễ kiếm... Hay là, ông nhà báo có biết việc làm gì bán thời không, xin mách cho với!"

Tin liên quan

Kết nối Internet liên quan

BBC không chịu trách nhiệm nội dung các trang bên ngoài