Suy thoái toàn cầu có nghĩa gì?

Image caption Lãnh đạo các nước lớn nhóm họp nhiều lần trong thời gian qua bàn cách khắc phục

Nhiều nước hiện nay đang suy thoái kinh tế và kinh tế thế giới không mấy sáng sủa.

Các tổ chức kinh tế hàng đầu và giới lãnh đạo kinh doanh nói về cái gọi là "suy thoái toàn cầu".

Tuy nhiên đây là cụm từ khó định nghĩa một cách rõ ràng. Phóng viên kinh tế BBC World Service Andrew Walker tìm hiểu xem "suy thoái toàn cầu" có nghĩa gì?

Thực ra cụm từ này tùy thuộc vào ý người ta muốn nói gì.

Thậm chí trong khuôn khổ kinh tế một nước thì từ "suy thoái" cũng không chỉ có một nghĩa đơn thuần.

Có thể hiểu kinh tế một nước suy thoái khi GDP hai quí liên tục sụt giảm, hoặc GDP cả năm giảm, hoặc trong trường hợp Hoa Kỳ thì đó là đánh giá của một ủy ban mà các thành viên là kinh tế gia từ Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia.

Nhưng mặc dù có nhiều cách định nghĩa thì khái niệm này đang được hiểu và sử dụng một cách rộng rãi.

Thực ra người ta dùng cụm từ suy thoái toàn cầu chưa thực sự đúng.

'Dữ liệu toàn cầu'

Dữ liệu hàng quí khó có được ở qui mô toàn cầu.

Việc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) quan ngại về tính đồng bộ của số liệu giữa các quốc gia nên không công bố báo cáo gộp các quốc gia theo quý.

Vì vậy, chúng ta phải xét đến dữ liệu của cả năm và tôi nghe mỗi kinh tế gia trưởng tại IMF giải thích một kiểu về việc coi suy thoái tính bằng năm là theo thước đó nào.

Image caption Nhiều nước đang bị sụt giảm tăng trưởng

Họ nói là sản lượng toàn cầu dưới 3%, 2,5%, và 2%.

Một ý tưởng khác là tăng trưởng tính theo đầu người dưới số không. Dân số thế giới thì tăng khoảng 1,2% vào năm ngoái, tức là cũng có hệ lụy không nhỏ.

Một số kinh tế gia khác lại coi suy thoái là sự sụt giảm rất nhanh về tăng trưởng toàn cầu.

Đó là chưa kể khi bàn tới GDP thì mỗi nước lại sử dụng một loại tiền tệ khác nhau.

Đơn giản là người ta dùng tỷ giá hối đoái. Thế nhưng điều đó lại cho thấy sản phẩm làm tại các nước đang phát triển rẻ hơn cùng sản phẩm đó nhưng làm tại nước phát triển.

Cũng có thể điều chỉnh bằng cái gọi là chỉ số cân bằng sức mua (PPP).

Và nếu tính theo chuẩn của IMF tức tăng trưởng 0.5% (sử dụng PPP) và -0.6% nếu sử dụng tỷ giá hối đoái trên thị trường thì nếu coi dự đoán là đúng thì suy thoái là rõ ràng.

Nhiều người từng gọi kinh tế thế giới hồi năm 2001 là suy thoái toàn cầu.

Nhưng IMF cho rằng nói vậy là gần như sai.

Nhưng dù ta muốn nói gì thì cũng không thể không nói tới thực tế về cảnh ngộ những người bị mất công ăn việc làm, giảm thu nhập và thậm chí cả doanh nghiệp phá sản.

Dùng từ 'suy thoái'

Image caption Nhiều nền kinh tế chứng kiến tỷ lệ thất nghiệp cao

Và cũng nên tự hỏi xem cái từ "suy thoái" tự nó có làm mọi thứ tồi tệ hơn hay không bởi chính cái từ đó làm giảm lòng tin.

Đó là bởi khi Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Hoa Kỳ thông báo kinh tế Mỹ suy thoái, tin này càng làm cho bức tranh Wall Street thêm ảm đạm vì đây chính là ngày chẳng may mắn gì cho các nhà đầu tư.

Lịch sử cũng đã cho thấy hệ lụy của việc dùng tới từ "suy thoái".

Năm ngoái, Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Henry Paulson đưa ra thuật ngữ mới là kinh tế "tụt dốc".

Rồi nhớ lại chuyện xa hơn là hồi một quan chức cao cấp của chính quyền Jimmy Carter của Hoa Kỳ, kinh tế gia Alfred Kahn.

Ông bị rầy la vì làm cho người ta sợ hãi khi nói về "Suy thoái" và thậm chí là từ "Đại Suy thoái".

Vậy ông sau đó làm gì, có bị người ta uốn nắn cách ăn nói không?

Không. Ông đã nhạo báng oái oăm bằng cách tìm một từ khác, đó là "chuối".

Hoa Kỳ có nguy cơ kinh tế bị "chuối" nhất trong 45 năm.

Trong một chừng mực nào đó cũng có thể liên tưởng tới một câu trong vở Romeo và Juliet của Shakespeare là: "Gọi đóa hồng bằng tên gọi gì thì cũng đâu mất đi hương thơm của nó".

Nhưng vào thời điểm này, chúng ta không thấy hương thơm của hoa hồng mà ngày càng phảng phất mùi chuối nẫu.

Tin liên quan