Giá thực phẩm leo thang vẫn gây quan ngại

Image caption Chi phí chế biến thịt cao hơn sản xuất ngũ cốc

Việc giá thực phẩm tăng mạnh trong năm 2007 và đầu năm 2008 đã khiến hàng trăm triệu người rơi vào tình trạng đói nghèo.

Biểu tình đã diễn ra tại Hy Lạp, Ấn Độ, Indonesia và hàng loạt các nước khác trước thực trạng tăng giá gạo và lúa mì.

Kể từ mức đỉnh điểm năm ngoái, xu hướng về giá cả thực phẩm toàn cầu ngày càng có nhiều biến động phức tạp.

Mặc dù vậy, những nghiên cứu riêng của BBC về vấn đề này cho thấy việc leo thang giá thực phẩm vẫn sẽ là mối quan ngại lớn đối với nhiều người tại nhiều nơi trên toàn thế giới.

Năm 2007 và đầu 2008, có một số nguyên nhân đã được chỉ ra. Đã xảy ra nhiều vụ mất mùa tại các nước sản xuất lúa gạo.

Giá xăng dầu tăng khiến cho những chi phí về vận chuyển và sản xuất tăng.

Bên cạnh đó, nhu cầu sử dụng các loại nhiên liệu sinh học tăng đồng nghĩa với việc tỷ lệ đất trồng trọt bị giảm đi.

Cuối cùng là do nhu cầu thực phẩm tăng lên tại một số nền kinh tế đang phát triển mạnh, nổi bật lên là Trung Quốc, cùng với những thay đổi về chế độ ăn uống – thịt đòi hỏi nhiều nhiên liệu để sản xuất hơn là các loại ngũ cốc.

Là biện pháp kiểm chứng về leo thang giá thực phẩm, chỉ số giá thực phẩm do Tổ chức Lương Nông Liên Hợp Quốc (FAO) cung cấp đã tăng 82% trong hai năm vừa qua, đạt mức cao nhất vào tháng 6 năm 2008.

Chỉ số này theo dõi những biến động về giá bán buôn của năm loại thực phẩm cơ bản: thịt sữa, ngũ cốc, đường và dầu, chất béo.

Diễn biến

Image caption Giá thực phẩm tại các nước đang phát triển tăng

Kể từ năm ngoái, những nhân tố khiến giá cả thị trường thực phẩm vụt leo thang đã dần bị đảo ngược.

Mất mùa nhường chỗ cho những vụ mùa bội thu. Ví dụ như thu hoạch lúa mì năm 2008 đạt mức cao nhất từ trước tới nay.

Đứng thứ nhì được dự đoán là vụ lúa mạch năm nay, trừ việc mất mùa tại Argentina.

Khủng hoảng kinh tế tại nhiều nước đã giảm nhu cầu về các sản phẩm lương thực.

Giá dầu hạ cũng giảm thiểu chi phí sản xuất và vận chuyển.

Quan ngại vẫn còn

Mặc dù đã có những biến động khả quan như vậy, những nghiên cứu riêng của BBC cho biết việc tăng giá thực phẩm là mối quan tâm lo ngại của nhiều người.

Trong vòng 12 tháng qua, Chỉ số Giá thực phẩm của BBC cho thấy người tiêu dùng đã phải trả như thế nào cho một số mặt hàng lương thực cơ bản tại bảy thành phố: Washington DC, Jakarta, Delhi, Brussels, Buenos Ares, Nairobi và Moscow.

Trong suốt quá trình nghiên cứu, giá thực phẩm nhìn chung đã tăng lên gần 5%.

Tuy nhiên có những khác biệt đáng kể giữa những thành phố này.

Tại Nairobi, giá lương thực tăng khoảng 30%, trong khi tại Buenos Ares tăng 20%.

Cả hai thành phố đều nằm tại các quốc gia đang phát triển.

Trong khi đó, tại hai thành phố giàu nhất, Washington DC và Brussels, giá của những mặt hàng chủ yếu lại giảm đáng kể - 17% tại thủ đô nước Mỹ và 10% tại trung tâm Châu Âu.

Mặc dù báo cáo này chưa thực sự toàn diện nhưng nó cũng đã chỉ ra một số xu hướng ngầm hiện nay.

Bài toán giá cả

Image caption Người tiêu dùng bị giảm thu nhập do mất việc làm

Những nguồn tài liệu khác lại cho rằng giá thực phẩm sẽ giảm đáng kể từ giờ tới cuối năm do rất nhiều nền kinh tế lâm vào tình trạng khủng hoảng, nhưng thực tế giá đã lại leo thang, mặc dù không ở mức đỉnh cao như tháng 6 năm 2008.

Tháng 5 năm 2009, Chỉ số Giá thực phẩm của FAO thấp hơn 29% so với mức kỷ lục tháng 6 năm 2008. Tuy nhiên, chỉ số này vẫn cao hơn 10% so với mức thấp nhất vào tháng 2 năm 2009.

FAO chỉ ra rằng mặc dù giá thực phẩm quốc tế đã giảm đi so với mức cao kỷ lục năm 2008, mức giá thị trường sẽ không thể giảm so với trước thời kỳ khủng hoảng lương thực và nguy cơ bất ổn định giá cả vẫn luôn tiềm ẩn.

Tổ chức này cho biết giá cả những mặt hàng lương thực chủ yếu tại các quốc gia phát triển vẫn ở mức ‘cao ghê ghớm’ so với tiêu chuẩn trước kia.

Một điểm quan trọng khác là tình trạng khủng hoảng kinh tế hiện nay đã khiến sức mua của nhiều người bị cắt giảm – do mất việc hoặc bị giảm thu nhập.

Có nghĩa là những người này sẽ khó khăn hơn trong chi phí cho các loại thực phẩm họ vẫn mua từ năm ngoái khi mà giá thực phẩm thậm chí còn cao hơn.

Đây giống như một bài toán nhằm giải thích tại sao giá thực phẩm vẫn sẽ còn leo thang.

Nhiều nền kinh tế đang lâm vào khủng hoảng đồng nghĩa với việc giảm thiểu các nhu cầu về thực phẩm, trong khi sản lượng lương thực toàn thế giới vẫn ở mức cao.

Có thể những nhân tố lâu dài như tốc độ phát triển dân số, nhu cầu tiêu thụ thịt tăng trong tầng lớp trung lưu tại những nền kinh tế đang phát triển mạnh sẽ khiến cho giá thực phẩm vẫn giữ mức cao so với trước khủng hoảng lương thực năm 2007/2008.

Bài viết nằm trong loạt bài "Bắt mạch Kinh tế Toàn cầu" tức Taking the Pulse of the Global Economy của BBC World Service. Mời quý vị đọc các bài tiếng Anh ở đường dẫn bên tay phải.

Tin liên quan