Thương mại TQ-châu Phi 'bội thu'

Image caption Nhiều nơi ở châu Phi có các dự án xây dựng do Trung Quốc thi công.

2010 là năm bội thu trong thương mại giữa Trung Quốc và châu Phi.

Người khổng lồ châu Á đói nguồn lực để chạy cỗ máy kinh tế và nhiều quốc gia châu Phi xác định họ là đối tác cung cấp cho Bắc Kinh để rồi thịnh vượng qua thương mại.

Sự bùng nổ thương mại Trung-Phi đã gây quan ngại tại một số nước.

Tuy nhiên 2011 dự kiến sẽ thấy kinh doanh giữa Trung Quốc và châu Phi đạt mức kỷ lục. Có lẽ là yếu tố lớn nhất chúng tôi đã nhận thấy trong chuyến đi tìm hiểu châu Phi khi làm chương trình Business Report. Ethiopia là một ví dụ dễ thấy để xem tác động đầu tư của Trung Quốc.

Thủ đô Addis Ababa thật đông người – chẳng phải điều gì ngạc nhiên khi quí vị biết rằng Ethiopia là nước đông dân thứ hai ở châu Phi, ước tính khoảng 88 triệu người.

Thành phố này tràn ngập các công trình xây dựng - ở khắp mọi nơi bạn tới đều thấy có công trường và cần cẩu.

Và nhiều công trình xây dựng đang được thực hiện bởi người Trung Quốc.

Tiềm năng lớn Mặc dù Ethiopia trên thực tế vẫn còn là một nước nghèo, nhưng nước này lại được xem là có tiềm năng rất lớn, đó là lý do tại sao Trung Quốc lại đầu tư mạnh mẽ vào đây như vậy.

Trụ sở mới của Liên minh châu Phi - một dự án có uy tín - đang được người Trung Quốc xây dựng.

Image caption Hiện có bất bình từ nhà nông ở châu Phi về sự cạnh tranh từ 'nhà đầu tư' TQ

Các dự án khác cũng có thể thấy là là đường sá, cầu cống trên toàn quốc.

Cho đến nay, không có gì gây tranh cãi cả.

Nhưng khi quí vị coi nguồn tài nguyên châu Phi đang hút sự chú ý của Trung Quốc thì cũng có một số vấn đề nan giải.

Trung Quốc - và những nước khác - đang mua nhiều lô đất rộng để tăng gia thực phẩm và rồi chuyển về nước.

Thực trạng này làm nhà nông Ethiopia bất bình.

Nông nghiệp cũng là điểm nhức nhối tại các nơi khác ở châu lục.

Giới chăn nuôi và chế biến gia cầm Zambia phàn nàn rằng những gì khởi đầu dưới dạng đầu tư của Trung Quốc trong lĩnh vực này đã trở thành việc cạnh tranh trực tiếp và cạnh tranh không lành mạnh.

"Những người Trung Quốc, họ từng đến đây như là nhà đầu tư," một người đàn ông than phiền.

"Nhưng họ chính là người bán lẻ."

Nhưng người Trung Quốc phủ nhận họ có bất cứ lợi thế bất bình đẳng nào và nói rằng họ đang giúp để giữ cho thị trường gia cầm Zambia phát triển tốt.

Các câu hỏi đầu tư Nhưng không chỉ là các nhà nông nuôi gà cảm thấy bức xúc. Hiện ngày càng có nhiều sự giận dữ đối với sự hiện diện của các cửa hàng cỡ nhỏ của Trung Quốc trong lĩnh vực bán lẻ.

Image caption Andrew Chipwende, Giám đốc Cơ quan Phát triển Zambia

Andrew Chipwende, người đứng đầu Cơ quan Phát triển Zambia, nói rằng sẽ phải có hành động.

"Những gì chúng tôi sẽ làm là đưa ra khuôn khổ nhằm điều tiết một số lĩnh vực chỉ dành riêng cho các doanh nghiệp địa phương," ông giải thích.

"Vì vậy, quí vị sẽ thấy những gì được mô tả như các doanh nghiệp "sống còn", chẳng hạn như hàng quán ngoài chợ, tiệm hớt tóc, hoặc chạy xe taxi, đó là những việc chắc chắn sẽ được dành riêng cho người Zambia."

Hiện cũng có một số người chỉ trích rằng nhiều công ty Trung Quốc đem công nhân của họ sang làm nhưng lại trả lương cho nhân viên vào các ngân hàng ở Trung Quốc, do đó hạn chế lưu lượng tiền mặt thực sự đổ vào châu Phi.

Họ cũng nói thấy rằng tay nghề của lao động Trung Quốc không được chuyển giao cho công nhân châu Phi và không áp dụng đúng quyền lợi cho công nhân. Tuy nhiên, một số nhà quan sát nói rằng họ thấy có việc Trung Quốc mới đây sẵn lòng thực hiện các tiêu chuẩn quốc tế về thực hành pháp luật đối với qui định về môi trường và luật lao động.

Năm bội thu nữa Trung Quốc dự kiến thương mại với châu Phi sẽ vượt quá ngưỡng 110 tỷ đôla trong năm 2011 và công nghệ có thể là mặt trận mới.

Một trong những người nghĩ như vậy là Edward George, chuyên gia về các vấn đề châu Phi tại Economist Intelligence Unit.

"Đó có thể là một trong những khu vực có tiềm năng tăng trưởng lớn nhất ở châu Phi," ông nói.

"Chúng tôi đã nhìn thấy sự tăng trưởng bùng nổ trong thị trường viễn thông trong mười năm qua. Châu Phi vừa lắp hệ thống hạ tầng cáp quang mới trên khắp lục địa. Vì vậy, điều này có nghĩa là sẽ tiến tới phát triển các dịch vụ 3G, Internet qua điện thoại di động.

"Các công ty Trung Quốc rõ ràng có thể dẫn đầu trên toàn châu Phi. Nhưng chúng ta cũng phải để mắt tới cả các dự án đầu tư lớn của Brazil và Ấn Độ".

Châu Phi quyết tâm tìm đường phát triển - và Trung Quốc cũng không kém phần kiên quyết trong nỗ lực đẩy mạnh phát triển kinh tế đang có đà tăng trưởng mạnh. Mối quan hệ này chỉ có thể phát triển với tầm quan trọng.