Trung-Mỹ xử lý các vấn đề hóc búa

Nhân dân tệ TQ Bản quyền hình ảnh BBC World Service
Image caption Mỹ nói họ sẽ tiếp tục gây sức ép lên TQ về vấn đề tiền tệ

Các quan chức hàng đầu của Mỹ và Trung Quốc đang có hai ngày gặp gỡ tại Washington, bắt đầu từ hôm 9/5.

Lãnh đạo 16 cơ quan chính phủ Mỹ và đại diện từ 20 bộ trong chính phủ Trung Quốc sẽ thảo luận những vấn đề khó khăn nhất trong mối quan hệ phụ thuộc và phức tạp giữa hai quốc gia.

Chương trình Đối thoại Kinh tế Chiến lược thường niên diễn ra chỉ bốn tháng sau cuộc gặp song phương giữa Tổng thống Barack Obama và Chủ tịch Hồ Cẩm Đào.

Giới quan sát cho rằng sẽ không có kết quả cụ thể nào thu được từ các cuộc gặp lần này; thay vào đó, bên nào cũng hi vọng sẽ tác động được quan điểm của bên kia.

Điều này có nghĩa là sẽ có một loạt các tuyên bố và giải thích từ lãnh đạo của hai nước về nhiều vấn đề, từ tỉ giá hối đoái đến chủ nghĩa bảo hộ, thâm hụt mậu dịch của Mỹ đến hồ sơ nhân quyền Trung Quốc.

Nhóm kinh doanh có lẽ có nhiều ảnh hưởng nhất tại Mỹ, là Phòng Thương Mại Hoa Kỳ, nói họ lo ngại nhất về tình trạng các doanh nghiệp Mỹ bị giảm mức độ tiếp cận thị trường khổng lồ của Trung Quốc.

Theo ông Myron Brilliant, phó chủ tịch phụ trách về đối ngoại, “Làm ăn với Trung Quốc bây giờ khó hơn cách đây 5 năm nhiều”.

Đặc biệt, Phòng Thương mại Mỹ nói chính sách “đổi mới bản địa” của Trung Quốc làm cho sân chơi nghiêng về phía các công ty Trung Quốc, gây thiệt hại cho các doanh nghiệp Mỹ.

Bộ trưởng Thương mại Mỹ, Gary Locke, nói trước cuộc gặp là các công ty Mỹ tại TQ “thường xuyên bị đẩy ra ngoài lĩnh vực hoạt động hoặc bị buộc phải chia sẻ công nghệ để tiếp cận thị trường”.

Tường chắn TQ?

Image caption Lãnh đạo hai nước biết vẫn còn nhiều vấn đề tồn đọng

Tuy nhiên, Trung Quốc cũng có những tuyên bố là bị phân biệt đối xử. Bắc Kinh lập luận rằng Hoa Kỳ áp đặt các hạn chế đối với đầu tư của TQ vào Mỹ, thường viện dẫn quan ngại về an ninh quốc gia làm cái cớ.

Chuyên gia Trung Quốc, giáo sư Shang-Jin Wei, từ đại học Columbia ở New York, nhận xét cả hai nước nay đều cởi mở hơn về thương mại và đầu tư so với phần còn lại của thế giới.

Tuy nhiên, những bất đồng lớn về các vấn đề quan trọng vẫn tồn tại.

Bộ trưởng Ngân khố Mỹ, Timothy Geithner, sẽ đồng chủ tọa cuộc gặp về kinh tế với phó Thủ tướng Vương Kỳ San, trong khi Ngoại trưởng Hillary Clinton và Ủy viên Quốc vụ viện Đới Bỉnh Quốc sẽ chủ tọa đối thoại về chiến lược.

Ông Geithner nói ông sẽ lại gây sức ép lên Trung Quốc về chính sách tiền tệ, là vấn đề tiếp tục gây mâu thuẫn giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Trung Quốc đáp trả rằng họ kiên quyết là những lời kêu gọi tăng giá nhân dân tệ sẽ ít có tác dụng.

Thứ trưởng Bộ Tài chính TQ, Chu Quang Diệu, nói trong một phiên họp trước các cuộc gặp gỡ này là cả hai nước nhất trí về hướng cải cách nhân dân tệ, ngay cả nếu họ bất đồng về tốc độ thay đổi.

Hoa Kỳ phàn nàn trong nhiều năm là Trung Quốc giữ giá nhân dân tệ thấp một cách giả tạo nhằm giúp cho các nhà xuất khẩu nước này.

Rất nhiều dân biểu Mỹ cho rằng nhân dân tệ bị định giá quá thấp, ở mức từ 15 đến 40%.

Kể từ tháng Sáu đến nay, nhân dân tệ đã tăng giá chừng 5%.

Vấn đề thương mại

Tuy nhiên, Hoa Kỳ muốn tiền tệ TQ phải tăng giá thêm nữa, một phần cũng là vì thâm hụt mậu dịch ngày càng tăng giữa hai nước.

Mặt khác, Trung Quốc lại nhìn về thâm hụt ngân sách khổng lồ của Mỹ.

Trung Quốc là nước cho Mỹ vay nhiều nhất, và Bắc Kinh đã đề nghị Washington trong nhiều lần là phải đưa ra những trấn an về mức độ nợ của chính phủ và sức mạnh của đồng đôla.

Thâm hụt liên bang tại Mỹ dự kiến sẽ lên tới mức 1.4 nghìn tỉ đôla trong năm nay.

Đây là quan ngại nghiêm trọng cho các chính phủ như TQ, vốn đầu tư mạnh vào trái phiếu ngân khố Mỹ và các tài sản bằng đôla khác.

Cuối cùng, các cuộc đối thoại cũng không chỉ bàn về kinh doanh.

Chính quyền Obama nói họ sẽ nêu hồ sơ nhân quyền của TQ tại sự kiện này, sau khi hội đàm song phương gần đây không đưa lại kết quả cụ thể nào.

Những người chỉ trích thì nói các cuộc đối thoại về mậu dịch và kinh doanh đã làm lấn át đi tình trạng đối xử với giới bất đồng chính kiến và nhân quyền tại Trung Quốc.