Gặp tỷ phú cần kiệm Trung Quốc

Image caption Sau hơn hai chục năm hoạt động, quầy hàng nhỏ của Tông Khánh Hậu đã vươn lên chiếm 15% thị phần đồ uống giải khát ở Trung Quốc.

Tôi gặp Tông Khánh Hậu (Zong Qinghou - 宗慶後), người được cho là giàu nhất Trung Quốc nếu dựa trên một số thước đo nhất định, tại văn phòng của ông - một tòa nhà vô danh nằm gần ga xe lửa Hàng Châu.

Công ty Wahaha của ông chiếm 15% thị trường nước giải khát của Trung Quốc, và có doanh số đạt gần một tỷ đô la một năm trong lĩnh vực quần áo trẻ em.

Trước khi thực hiện cuộc phỏng vấn, chúng tôi được đưa tới căng-tin tập thể dành cho nhân viên, một căn phòng rộng hình chữ nhật, đơn sơ với những chiếc bàn làm bằng phooc-mica, nơi lãnh đạo hàng đầu công ty cùng ăn uống như các công nhân.

Khi chúng tôi đến phòng làm việc của ông, tôi nhận thấy bữa ăn tương tự cũng đã được bày ra cho ông chủ lớn.

Tông vô cùng tận tụy với công việc. Một nhân viên cũ nhớ lại ông đích thân kiểm tra mọi chi tiêu trong văn phòng, kể cả việc mua một cây chổi.

Ông vẫn tự mình để dấu hiệu cá nhân trong mỗi quyết định chi phí lớn. Trong văn phòng của ông có hai két sắt, trong đó ông nói với tôi có giữ con dấu công ty của toàn bộ khoảng 200 công ty con của ông.

Ông nói ông sống với mức chi tiêu khoảng 20 đô la một ngày.

"Môn thể dục duy nhất của tôi là nghiên cứu thị trường. Sở thích duy nhất của tôi là hút thuốc lá và uống trà," ông nói với tôi (và khi tôi hỏi, thì ông cho biết ông ưa trà Lipton).

Đi lên từ đồ uống

Image caption Thức uống bổ dưỡng của Wahaha được ưa chuộng trên thị trường.

Trải qua hơn hai chục năm, ông phát triển công ty đi lên từ một cửa hàng nằm trong trường học, chuyên bán kem mút và thức uống có vitamin.

Năm 1989, ông thành lập Nhà máy Thực phẩm Chức năng Oa Cáp Cáp (Wahaha) tại Hàng Châu để sản xuất Thức uống cho trẻ em.

Nhu cầu về đồ uống dinh dưỡng chính là nền tảng để ông thành lập nên đế chế của mình.

Khi doanh thu tăng vọt, chính phủ mời ông mua lại một nhà máy đồ hộp thua lỗ ở cùng thành phố.

Hai công ty được sáp nhập vào năm 1991, sau một chiến dịch tuyên truyền cay nghiệt trên truyền thông do các nhân viên của công ty đồ hộp lèo lái. Họ cáo buộc ông là một nhà tư bản.

Tông Khánh Hậu điều hành công ty cùng vợ và con gái. Sự tham gia của các thành viên trong gia đình là điều phổ biến tại các doanh nghiệp tư nhân tại Trung Quốc.

Các ông chủ công ty tin cậy vào các thành viên gia đình hơn so với các nhân viên quản lý cao cấp khác.

Con gái ông điều hành các bộ phận quan trọng của doanh nghiệp, nhưng Tông nói rằng ông vẫn chưa chọn cô làm người kế nghiệp. Cô có hộ chiếu Mỹ.

Tông Khánh Hậu là người khác thường so với các doanh nhân Trung Quốc khác ở chỗ ông rất chú trọng việc làm từ thiện. Tuy nhiên, ông không phải chỉ bỏ tiền ra.

Ông nói làm việc chăm chỉ là chìa khóa giúp người nghèo bứt ra khỏi cảnh túng quẫn. Nếu cho họ tiền, "họ chỉ chi tiêu hết mà thôi," ông nói với tôi.

Tông Khánh Hậu nói mối quan tâm chính của ông trong việc hợp tác với các công ty nước ngoài là để nhập khẩu các sản phẩm mà các công ty Trung Quốc không giỏi sản xuất.

Tuy nhiên, liên doanh với hãng Danone nhằm thành lập các nhà máy Trung Quốc đã chấm dứt trong chua cay.

Hiện vị doanh nhân 67 tuổi đang bận rộn lên kế hoạch mở rộng lớn hoạt động bán lẻ.

Trong khi các tập đoàn Walmart và Carrefours đang rút hoạt động khỏi Trung Quốc, thì ông Tông Khánh Hậu có kế hoạch mở 100 siêu thị lớn ở các thành phố hạng nhì và hạng ba ở nước này.