Lời cảnh báo từ David Attenborough

Máy của bạn không hỗ trợ nghe xem
David Attenborough xuất hiện tại Hội nghị thượng đỉnh về biến đổi khí hậu của LHQ diễn ra tại Katowice

Sir David Attenborough dành gần như cả cuộc đời mình (gần 70 năm) để làm phim về thế giới hoang dã.

Ông là một nhà tự nhiên học xuất chúng với lối dẫn chuyện minh triết và hấp dẫn, góp công lớn biến những series phim về thế giới hoang dã của kênh truyền hình BBC lan tỏa khắp thế giới và thu hút hàng tỷ người xem.

Sẽ ra sao nếu ta phải làm việc đến 100 tuổi?

Tại sao sinh vật biển ăn đồ nhựa đến chết?

Mới đây, David Attenborough đã xuất hiện tại Hội nghị thượng đỉnh về biến đổi khí hậu của LHQ diễn ra tại Katowice (Ba Lan) và đưa ra lời cảnh báo về tương lai của Trái Đất. "Nếu chúng ta không hành động kịp thời, sự sụp đổ của các nền văn minh và sự tuyệt chủng của phần lớn thế giới tự nhiên đang ở đường chân trời".

Đó hoàn toàn không phải là lối nói thậm xưng của ông. Trong rất nhiều series truyền hình nổi tiếng phát sóng trên BBC, David Attenborough đã nhiều lần cảnh báo điều đó với những số liệu cụ thể mà ông thu thập được trong suốt cả cuộc đời nghiên cứu về thế giới tự nhiên của mình.

Hai anh em - hai huyền thoại của điện ảnh và truyền hình

Sir David Attenborough là một trong những huyền thoại của điện ảnh và truyền hình Anh. Ông sinh ngày 8/5/1926 tại London và là em trai của một diễn viên, đạo diễn huyền thoại khác là Lord Richard Attenborough (1923-2014).

Nếu anh trai Richard chọn con đường điện ảnh để cống hiến và để lại những vai diễn, những bộ phim nổi tiếng do ông đạo diễn (như bộ phim Gandhi đoạt 8 giải Oscar năm 1983) thì David lại chọn một con đường khác hẳn anh trai. Ông không thích diễn xuất mà đam mê bộ môn khoa học tự nhiên và chọn ngành học này tại trường Đại học Cambridge. Sau khi tốt nghiệp năm 1947, David bắt đầu phục vụ Quốc gia trong Hải quân Hoàng gia.

Năm 1952, ông gia nhập Đài truyền hình BBC và năm 1954, bắt đầu loạt phim truyền hình đen trắng về khoa học tự nhiên có tên Zoo Quest nổi tiếng của mình. Loạt phim dài tập này đã bắt đầu cho sự nghiệp làm phim về thế giới hoang dã và nghiên cứu tự nhiên kéo dài trong suốt 7 thập niên cho đến tận ngày hôm nay của ông.

Zoo Quest ghi lại những chuyến đi thu thập các loài động vật hoang dã khắp thế giới, phối hợp với vườn thú London và đưa lên màn ảnh. Nhiều địa điểm và loài vật trong loạt phim này chưa từng xuất hiện trên truyền hình hoặc trong phim ảnh trước đó. Trong một tập phim, ông đã kể hành trình đi loài bò sát lớn nhất trên thế giới, sống trên hòn đảo nhỏ ở Indonesia. Đó là hòn đảo Komodo, nơi sinh sống của loài rồng Komodo nổi tiếng thế giới sau này. Tại thời điểm đó, rất ít người từng biết về sự tồn tại của loài động vật này, ngay cả người Indonesia cũng không ai hoàn toàn chắc chắn về vị trí của hòn đảo Komodo. Nhưng David và ê kíp làm phim của ông đã tìm ra hòn đảo sau nhiều ngày lênh đênh trên biển và ghi hình những chú rồng Komodo đầu tiên để đưa lên truyền hình. Loạt phim đó đã tạo ra một cơn sốt thực sự.

Trong series phim truyền hình ngắn David Attenborough: 60 Years in the Wild (2012), ông từng chia sẻ về sự nghiệp làm phim của mình: "Tôi có thể nói rằng tôi rất may mắn khi được sống trong thời kỳ có thể được coi như kỷ nguyên vàng của ngành làm phim nghiên cứu thiên nhiên. Gần như năm nào, chúng tôi cũng khám phá ra phương pháp mới để giới thiệu những điều mới mẻ về tự nhiên. Vào những năm 50, phần lớn cuộc sống hoang dã trên trái đất vẫn chưa được ghi hình, thậm chí chưa được biết tới. Và trong suốt 60 năm sau đó, những cải tiến về công nghệ liên tiếp đã tạo điều kiện cho chúng tôi có thể cho thấy nhiều hơn về thế giới tự nhiên và ngày càng chi tiết hơn."

Bản quyền hình ảnh Netflix
Image caption Sir David Attenborough

Những thước phim đầu tiên của thập niên 50, ngày nay xem lại rất bình thường, nhưng trong quá khứ, người xem rất yêu thích, bởi những gì nhóm làm phim của David Attenborough đưa lên màn ảnh đều mới lạ và phần lớn người xem chưa từng được biết trước đó.

Phấn khích trước thành công, trong những năm sau đó họ xách những chiếc máy camera cầm tay và đi khắp thế giới.

Nhưng rồi truyền hình đã nhanh chóng thay đổi. Truyền hình màu thay thế cho truyền hình đen trắng. Sự phát triển của công nghệ cũng giúp cho những nhà làm phim có thể tiếp cận thế giới hoang dã một cách dễ dàng hơn, đặc biệt là thế giới dưới đại dương.

Vào năm 1965, David được giao phụ trách kênh truyền hình BBC về thế giới tự nhiên. Để mang đến cảm giác màu sắc một cách chính xác và dễ chịu nhất, ông đã chỉ đạo thực hiện một series phim về Lịch sử mỹ thuật với tên gọi Văn minh nhân loại. Series này tạo được tiếng vang lớn, vì vậy David và những cộng sự đã tiếp tục với những series phim khác với quy mô tương tự về khoa học, kinh tế và lịch sử nước Mỹ. Nhưng ông biết những thước phim màu tuyệt vời nhất chắc chắn là về thiên nhiên hoang dã.

Sau 8 năm ở vị trí quản lý, David muốn quay trở lại công việc làm phim. Và ông lên ý tưởng BBC sẽ thực hiện một series phim màu dài 13 tiếng ghi lại toàn bộ lịch sử của sự sống trên trái đất, đó là series kinh điển có tên Life on Earth (1979).

Nhờ có sự phát triển của máy bay phản lực, đoàn làm phim của ông đã có thể đặt chân tới hơn 30 quốc gia trên khắp thế giới để quay phim.

Trong David Attenborough: 60 Years in the Wild (2012, ông chia sẻ: "Khi tôi bắt đầu làm những chương trình truyền hình đầu tiên về thế giới hoang dã thì nguồn gốc của sự sống và cấu trúc ADN vẫn chưa biết tới. Việc các mảng lục địa có thể trôi nổi trên bề mặt trái đất là một điều nực cười. Khi đó, khoa học chỉ bó buộc trong các viện bảo tàng và phòng thí nghiệm. Giờ đây, mọi thứ đã thay đổi, các nhà khoa học đã đi tới những nơi tận cùng của trái đất. Và nhờ những thành quả nghiên cứu của họ, chúng ta đã có thể hiểu được, những điều mà cách đây chỉ một thời gian vẫn là một bí ẩn kỳ quặc. Và trong suốt 60 năm qua, tôi đã lần theo con đường họ đã đi, cố gắng giải thích những khám phá của họ thành phim."

Bản quyền hình ảnh PA
Image caption Sir David được Nữ hoàng Anh tặng một giải thưởng năm 2005

Tận hưởng từng giây phút của cuộc đời

Series Life on Earth được trình chiếu trên 100 quốc gia khác nhau và thu hút sự chú ý của khoảng 500 triệu người xem. Lúc này phim khoa học về thiên nhiên đã trở thành một trào lưu trên khắp toàn cầu, đem đến những câu chuyện kỳ diệu nhất của thế giới tự nhiên cho tất cả mọi người, đặc biệt là thế giới bí ẩn dưới các đại dương.

Trong series này, ê kip làm phim của David đã kết hợp cả cải tiến về màu sắc và thiết bị lặn để đem lại những hình ảnh hoàn toàn mới về thế giới đại dương.

Chúng cũng là tiền đề cho 2 series truyền hình The Blue Planet (2001) và Blue Planet II (2017) với những cải tiến vượt trội về công nghệ và kỹ thuật quay phim của những nhà làm phim BBC khiến khán giả phải một lần nữa lên cơn sốt.

Image caption Nhà môi trường học đã viết và dẫn nhiều chương trình tự nhiên cho BBC

Cho tới tận những năm 1980, người ta vẫn chỉ có thể quay được liên tục 10 phút dưới nước rồi phải lên trên bờ, mở vỏ chống nước và lấy camera ra ngoài để thay cuộn phim mới. Nhưng rồi video camera đã giải quyết được vấn đề này. Những cuộn băng video chạy suốt 30 phút và cuối cùng các nhà làm phim đã có thể ghi lại đầy đủ những tập tính dưới nước của động vật. Thêm vào đó, video camera có độ nhạy sáng vượt trội, vì thế họ có thể ghi hình với cường độ ánh sáng thấp hơn, và không cần dùng đến dụng cụ tạo ánh sáng nữa. Đó thực sự là một bước ngoặt trong công nghệ quay phim dưới nước và là yếu tố quyết định tới thành công của series phim The Blue Planet vào năm 2001. Giờ đây, lần đầu tiên họ đã có thể ghi lại toàn bộ cảnh săn mồi của cá kiếm. Các biển và đại dương lúc đó tràn ngập các loại động vật sinh sống. Từng loại lại có những tập tính hết sức đặc sắc mà tới lúc đó chưa ai từng được chứng kiến. Và kỹ thuật quay phim ngày càng được hoàn thiện hơn.

The Blue Planet (2001) và The Planet Earth (2006) thu hút hơn nửa tỉ người xem, là những cột mốc mới của BBC trong mảng phim truyền hình dài tập về thế giới tự nhiên hoang dã. Cuối năm 2017 vừa qua, Planet Earth 2 lại tiếp tục chinh phục khán giả toàn cầu nhờ kỹ thuật quay phim vượt trội và những câu chuyện hấp dẫn về đặc tính của từng loài động vật qua giọng dẫn chuyện trác tuyệt của David Attenborough.

Lúc này, dù đã ngoài 90 tuổi, David vẫn xuất hiện trong phần đầu phim trên một khinh khí cầu màu xanh, bay trên đỉnh ngọn núi tuyết Aps ở Thụy Sĩ ở độ cao khoảng 3km, nhìn xuống Trái đất - thế giới mà ông và những đồng nghiệp của mình đã khám phá - rồi giới thiệu tiếp về phần 2.

Ông nói: "Loạt phim mới này sẽ tiếp cận các loài động vật hoang dã gần hơn bao giờ hết và chưa bao giờ thế giới hoang dã lại mong manh, quý báu như lúc này trước sự tàn phá thiên nhiên của con người và ảnh hưởng của biến đổi khí hậu.

Năm nay, dù đã ở tuổi xưa nay hiếm (92), David Attenborough vẫn tiếp tục cống hiến cho công việc yêu thích suốt gần 70 năm qua của mình với sự xuất hiện trở lại cho loạt phim truyền hình dài 6 tập có tên Our Planet sẽ phát sóng vào năm sau.

"Tôi đã dành cả cuộc đời làm phim về thế giới tự nhiên và đã đi đến nhiều vùng hẻo lánh và ấn tượng trên khắp địa cầu. Và tôi thực sự yêu thích mỗi giây phút đó của cuộc đời" - ông chia sẻ.

Nhưng ngay sau đó, như thường lệ ở phần kết mỗi loạt phim, ông cũng không quên cảnh báo đến những biến đổi của khí hậu đã tác động tiêu cực đến Trái Đất và môi trường sống của các loài động vật hoang dã như thế nào.

Con người nhỏ bé và tài nguyên hữu hạn

Trong loạt phim David Attenborough: 60 Years in the Wild, ông chia sẻ: "Với tôi, và nhiều người khác, thế giới tự nhiên luôn là kho báu quý giá nhất. Nhưng cũng chính trong quãng thời gian hơn 60 năm làm phim về thế giới tự nhiên, tôi nhận ra đây là quãng thời gian mà con người chúng ta đã tàn phá nó nặng nề nhất, hơn cả toàn bộ phần còn lại của lịch sử loài người gộp lại. Thực tế, nhiều bộ phận quan trọng của thế giới tự nhiên lúc này đang ở bên bờ vực bị phá hủy hoàn toàn."

Image caption Sir David Attenborough

Ông kể rằng, khi nhóm làm phim của ông đến đảo Borneo lần đầu tiên năm 1956, rừng mưa nhiệt đới ở đây như trải dài vô tận. Ngày nay, mọi thứ đều đã rất khác, không còn gì ngoài những khu vườn của nhà máy dầu dứa công nghiệp. Cả cánh rừng và cả sự đa dạng sinh thái của động thực vật trước đây đã bị phá hủy hoàn toàn.

"Hết lần này đến lần khác, tôi đã thấy sự bất lực đến tuyệt vọng khi con người vô tâm lấy hết những gì chúng ta muốn từ tài nguyên đất đai mà không để ý đến cái giá phải trả."

"Nhìn xuống Trái Đất từ ngoài khoảng không vũ trụ, chúng ta nhận ra thế giới của con người nhỏ bé như thế nào và tài nguyên của nó hữu hạn ra sao. Điều này cũng giúp chúng ta hiểu rằng con người phải trân trọng không chỉ các sinh vật đơn lẻ, cũng không chỉ những vùng lẻ tẻ khác nhau của thiên nhiên hoang dã mà cả toàn bộ hành tinh như một hệ sinh thái thống nhất. Chính ở các đại dương ta mới thấy mối hiểm họa con người mang lại một cách rõ ràng nhất. Tôi sẽ không bao giờ quên cảm giác được nhúng mình xuống biển và nhìn thấy bao bọc xung quanh mình là cả một rặng san hô và thấy được sự đa dạng và giàu có với một vẻ đẹp không thể tin được. Mặc dù san hô chỉ chiếm 1% trên các đại dương, chúng hỗ trợ đến ¼ toàn bộ cá trong đại dương." - ông nói tiếp.

Sự mỏng manh của những hệ sinh thái phức tạp này đột nhiên rơi vào tình trạng báo động vào năm 1998. Gần như chỉ sau một đêm, trên các đại dương ở Trái Đất, phần lớn san hô chuyển sang một màu trắng. Nhiệt độ của biển đã tăng lên và điều này đã phá hủy 16% số lượng san hô trên toàn thế giới.

David cho rằng, ngay cả khi nước biển chỉ tăng 1 độ c thôi cũng đủ để giết chết các vi sinh vật cấu thành nên san hô, để lại bộ xương đá vôi trắng xóa của nó. Nếu nước biển chỉ nóng lên trong một thời gian ngắn thì san hô có thể phục hồi được, nhưng nếu tình trạng này tiếp tục duy trì, thì toàn bộ san hô có thể chết đi. Và tình trạng san hô trắng này đã cho thấy một vấn đề thậm chí còn nghiêm trọng hơn nữa: nhiệt độ trung bình của trái Đất đã tăng lên 0.7 độ c trong thế kỷ vừa qua và có xu hướng tăng hơn nữa trong tương lai và điều này có thể dẫn tới sự tăng lên của mực nước biển. Ngay cả khi nhiệt độ nước biển tăng một lượng nhỏ thôi, thì điều đó cũng để lại một hậu quả tàn khốc, những đảo nhỏ có thể bị nhấn chìm hoàn toàn, nhiều thành phố lớn có thể gặp nguy hiểm. Và nguyên nhân ẩn đằng sau điều này nằm cách xa nơi này, ở địa điểm mà các thay đổi mới bắt đầu được chú ý đến: vùng Cực.

Trong khoảng 30 năm trở lại đây, David đã nhiều lần đến Nam Cực và Bắc Cực để khảo sát hệ sinh thái phong phú ở vùng Cực và chuẩn bị tư liệu cho loạt phim Frozen Planet (2012)

"Dần dần tôi bắt đầu nhận ra rằng mọi thứ đang thay đổi theo hướng sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống hoang dã và cuối cùng là chính con người. Nhiệt độ ở Trái Đất nóng lên đã khiến bắc ở hai vùng Cực tan nhanh. Nếu như băng tiếp tục tan với tốc độ như thế này, chỉ trong vòng vài thập kỷ nữa thì vào mùa hè, toàn bộ Bắc Cực sẽ là đại dương nước mênh mông." - ông cho biết.

David cũng cho rằng, màu trắng của tuyết và băng cũng góp một phần vào sự cân bằng trên Trái Đất. Ánh sáng rọi xuống mặt băng bị bức xạ tới 90% trở lại vào không gian, và điều này giúp cho Trái Đất bớt nóng hơn. Nhưng khi băng ở hai cực bắt đầu tan, ánh sáng sẽ bức xạ bởi nước biển với màu tối. Nước biển sẽ không phản xạ nhiệt lượng từ mặt trời mà hấp thụ nhiệt, vì vậy nhiệt độ nước biển sẽ tăng lên nhiều. Ở vùng Bắc cực, khí hậu đang ấm dần lên với tốc độ gấp đôi so với sự nóng lên của những vùng còn lại trên Trái Đất. Và điều này có thể gây hệ quả toàn cầu, bao gồm cả việc dâng cao mực nước biển trên toàn thế giới.

Biến đổi khí hậu đã và đang ảnh hưởng tới cuộc sống của không chỉ các loài động vật hoang dã mà cả chính con người trên khắp hành tinh này.

"Mỗi chuyến đi làm phim dường như đã trở nên ngắn hơn và nhanh hơn, cứ như thể Trái Đất đang co lại. Nhưng rồi thật đáng buồn, tôi nhận ra thế giới thiên nhiên hoang dã đang co lại. Dân số thế giới tăng lên nhanh chóng đang có những tác động hủy diệt lên thế giới tự nhiên." - ông nói.

Với những kiến thức trong suốt 70 năm làm phim từ nghiên cứu khoa học tự nhiên và trải nghiệm thực tế, rõ ràng những tiếng nói của sir David Attenborough rất có giá trị tại diễn đàn Kotowice (Ba Lan) mới đây.

"Ngay bây giờ, chúng ta đang phải đối mặt với một thảm họa nhân tạo có quy mô toàn cầu. Và mối đe dọa lớn nhất đối với hành tinh chúng ta hiện nay là biến đổi khí hậu" - David phát biểu.

Trong những lời cảnh báo của mình, David Attenborough vẫn không quên đưa ra những mặt sáng của vấn đề, như cách ông truyền thông điệp tích cực trong mỗi loạt phim nổi tiếng trong suốt gần 70 năm nay của ông.

"Thật may mắn, con người đã bắt đầu có nhận thức về biến đổi khí hậu và đang hành động vì nó. Và tôi rất vui khi nghĩ đến việc các phim khoa học về thiên nhiên đã góp một phần vào sự thay đổi tích cực này."

Chủ đề liên quan

Tin liên quan