Nguyễn Hưng Quốc không được nhập cảnh

Tiến sĩ Nguyễn Hưng Quốc, Chủ nhiệm Ban Việt học, ĐHTH Victoria, Úc
Image caption Nguyễn Hưng Quốc nói ông bị trục xuất sau khi đặt chân xuống phi trường Nội Bài

Tiến sĩ Nguyễn Hưng Quốc, tên thật là Nguyễn Ngọc Tuấn, Chủ nhiệm Ban Việt Học, khoa Truyền thông và Nghệ thuật, thuộc Đại học TH Victoria của Úc vừa bị từ chối không được nhập cảnh tại sân bay Nội Bài hôm Chủ nhật ngày 5 tháng Tư vừa qua, mặc dù đã được Sứ quán Việt Nam tại Úc cấp visa.

Ông Nguyễn Hưng Quốc cho biết mục đích chuyến về Việt Nam lần này của ông là tham dự một Hội thảo quốc tế về đề tài: Quan điểm từ Á Châu: Vai trò của ngôn ngữ và giáo dục đa văn hóa trong việc hướng dẫn các cộng đồng địa phương trong nền kinh tế toàn cầu, mà trong đó ông là một người có tham luận.

Hội Nghị Ngôn Ngữ Học này do trường Monash University của Úc và Đại Học Mở Hà Nội cùng tổ chức vào ngày 7 và 8 Tháng Tư, 2009 tại Hà Nội và bài tham luận của ông có tiêu đề: Duy trì tiếng Việt ở Úc: Một quan điểm từ những gia đình giao ngôn Úc gốc Việt.

Cho tới nay ông Nguyễn Hưng Quốc vẫn chưa rõ lý do thực sự của việc không được phép nhập cảnh Việt Nam là gì, ngoài biên bản chính thức được giao cho ông tại sân bay Nội Bài, một biên bản mẫu in sẵn, tên ông được điền tay, và lý do từ chối được đánh ở mục: "Nhà nườc Việt Nam không hoan nghênh việc nhập cảnh của khách".

Tại cửa khẩu, trước câu hỏi là nếu nhà nước Việt Nam không hoan nghênh việc nhập cảnh của ông thì tại sao Tòa đại sứ Việt Nam tại Úc lại cấp thị thực nhập cảnh cho ông, thì công an Việt Nam đáp: "Chuyện ấy thì anh về hỏi lại Tòa Đại sứ ở Úc", và visa nhập cảnh do Đại sứ quán Việt Nam tại Úc cấp đã bị đóng dấu "Hủy" tại sân bay.

Image caption Biên bản tại cửa khẩu Nội Bài ghi lý do về việc khách không đủ điều kiện nhập cảnh Việt Nam

Năm 2005, ông Nguyễn Hưng Quốc đã từng bị chặn không được nhập cảnh tại sân bay Tân Sơn Nhất khi ông đưa một nhóm sinh viên về Việt Nam thực hiện du khảo, với lý do ghi trong biên bản chỉ vọn vẹn mấy chữ: "Theo lệnh trên".

Sau lần đó, ông Nguyễn Hưng Quốc cho biết trường Đại học nơi ông giảng dạy đã viết thư chính thức hỏi Đại sứ quán Việt Nam tại Úc giải thích lý do không cho ông nhập cảnh nhưng cho tới nay, sau bốn năm, vẫn chưa hề nhận được câu trả lời, tuy nhiên khi ông trực tiếp hỏi Bí thứ thứ nhất Tòa đại sứ Việt Nam tại Úc, ông Nguyễn Văn Nhật, thì ông Nhật đáp: "Chuyện này nó phức tạp lắm, trả lời khó lắm anh ạ".

Khi được hỏi cảm xúc của ông khi bị yêu cầu rời khỏi Việt Nam ngay khi mới đặt chân tới Nội Bài, dù mục đích chuyến đi của ông là để đóng góp tại Hội thảo những nghiên cứu về việc gìn giữ tiếng Việt, bản sắc dân tộc Việt ở hải ngoại, ông cho biết trước hết là cảm giác ngỡ ngàng, không tin đó là sự thật.

Ông lập luận rằng, nếu ông là người hoạt động chính trị thì sự tiếp đón thù nghịch như vậy có thể giải thích được. "Bất cứ một chính phủ nào cũng có quyền từ chối một số người nào đó có thái độ, ý đồ, hoặc hành động chống phá lại họ."

Theo ông Quốc thì "Trong trường hợp đó tôi hoàn toàn thông cảm. Cái quyền đó cần phải được tôn trọng, không phải chỉ ở Việt Nam mà khắp nơi trên thế giới".

Nhưng ông Quốc nói rằng ông không phải là người hoạt động chính trị hay có dính dáng gắn bó với bất cứ tổ chức chính trị nào, mà chỉ là một nhà trí thức, một nhà văn, một nhà phê bình.

Ông nói thêm: "Tôi có lên tiếng phê phán chuyện này chuyện kia thì cũng từ góc độ của một nhà trí thức với thiện chí làm thế nào để xây dựng đất nước mình, văn học mình, văn hóa mình mỗi ngày một tốt hơn".

Theo ông Nguyễn Hưng Quốc, mặc dù ông có viết một số cuốn sách, bài báo không làm hài lòng chính quyền Việt Nam, nhưng ông không cho rằng những bài báo, cuốn sách có tính chất học thuật như vậy lại bị coi như một sự thù nghịch hay là một nỗi nguy hiểm, một kẻ thù của chế độ.

Một trong những tác phẩm như vậy là cuốn "Văn học Việt Nam dưới chế độ Cộng sản", do nhà xuất bản Văn Nghệ phát hành năm 1991 và được tái bản năm 1996.

"Cảm giác như bị lừa"

Ông cũng cho biết ngoài cảm giác ngỡ ngàng, hoang mang ban đầu thì sau đó là cảm giác buồn khi là một người Việt, đặt chân trên đất nước mình, quê hương mình, nơi mình tha thiết mong được trở về mà đã đặt chân tới nơi rồi lại bị từ chối.

Không những thế việc đã được cấp visa tại Úc và rồi không được phép nhập cảnh còn khiến ông có cảm giác như người bị lừa vì theo ông nếu không đồng ý cho ông vào thì đừng cấp visa chứ không nên cấp visa rồi khi tới cửa khẩu thì bảo rằng nhà nước không hoan nghênh và như vậy với ông câu chữ "Nhà nước không hoan nghênh" là hoàn toàn mơ hồ và thậm chí là vô nghĩa.

Tuy nhiên ông cho biết, nếu trong tương lai có một dịp nào đó có điều kiện thì ông sẽ lại xin visa và nếu có visa thì ông vẫn về Việt Nam vì đối với ông một điều rất đơn giản là Việt Nam là đất nước quê hương ông.

Ông Nguyễn Hưng Quốc sinh năm 1957, người Quảng Nam, vượt biên khỏi Việt Nam năm 1985, đầu tiên sang Pháp, sau đó định cư tại Úc từ năm 1991. Ông tốt nghiệp ngành sư phạm tại thành phố Hồ Chí Minh và lấy bằng tiến sĩ văn học tại ĐHTH Victoria, Úc. Tại ĐHTH Victoria, ông giảng dạy về ngôn ngữ, văn học, văn hóa và chiến tranh Việt Nam. Ông đã hợp tác với một số tạp chí văn học hải ngoại như Văn, Văn Học, Hợp Lưu.v.v. và viết một số cuốn sách như "Tìm hiểu nghệ thuật thơ Việt Nam", "Văn học Việt Nam dưới chế độ cộng sản", "Văn học Việt Nam từ điểm nhìn hậu hiện đại", "Văn hóa văn chương Việt Nam", "Sống với chữ", "Mấy vấn đề phê bình và lý thuết văn học" .v.v.