Bản sắc mỹ thuật Việt Nam

Nora Taylor tại London
Image caption "Các họa sĩ Việt Nam là một phần của lịch sử"

Ghé BBC đúng dịp tái bản sách, GS Nora Annesley Taylor có dịp nhìn lại những suy nghĩ của mình từ hơn 15 năm trước, khi còn là nghiên cứu sinh tìm hiểu ngành hội họa Việt Nam.

"Các họa sĩ ở Hà Nội, một nghiên cứu dân tộc ký về mỹ thuật Việt nam" vừa được Đại học quốc gia Singapore tái bản, sau lần xuất bản trước của Đại học Hawaii năm 2004.

Viết lịch sử Việt Nam thời hiện đại qua cái nhìn nhân học, định vị và kể câu chuyện của các họa sĩ - những người có thể được coi là đã góp phần tích cực tạo ra lịch sử Việt Nam, những nhận định của GS Taylor vẫn tiếp tục là hệ tọa độ cần thiết cho ngành mỹ thuật Việt Nam.

"Các họa sĩ Việt Nam đừng ích kỷ, cũng đừng nghĩ quá về tiền bạc, mà hãy đóng góp nhiều cho văn hóa, vì họ là một phần của lịch sử", cô chia sẻ với BBC trong cuộc phỏng vấn ở London.

"Họ phải nghiêm túc với công việc nghệ thuật, vì người nước ngoài sẽ chú ý đến họ khi tìm hiểu Việt Nam".

Điểm khác biệt rất lớn giữa nghệ sĩ Việt Nam và các nghệ sĩ phương Tây, theo GS Nora Taylor là "các nghệ sĩ phương Tây, dù rất nhỏ, vẫn biết chỗ đứng của mình trên thế giới", cho nên "nghệ sĩ Việt Nam cần phải xác định vị trí nơi chốn của mình".

Bản sắc chính là tâm điểm trong nhiều vấn đề của ngành mỹ thuật Việt Nam, như kết luận được cô đưa ra trong câu cuối cùng của quyển sách, và tiếp tục theo đuổi trong nhiều năm qua.

GS Nora Taylor tham gia hội đồng nghệ thuật của cuộc triển lãm FOB II - đặt ra nhiều câu hỏi gây chấn động về bản sắc cộng đồng của người Việt ở California, đồng thời cũng là giám tuyển cho cuộc triển lãm Changing Identity - đang diễn ra trên đất Mỹ về con đường sáng tác của các nữ nghệ sĩ Việt Nam.

Image caption Trí thức Pháp học được tiếp nhận khác nhau trong cuộc cách mạng dân tộc

"Các nghệ sĩ châu Á phải biết thu xếp để tìm ra điểm cân bằng giữa nhu cầu khẳng định bản thân và phủ nhận, giữa cấu trúc và phản cấu trúc, xây dựng và xét lại các hình thành bản sắc cả bên trong cộng đồng của họ lẫn thế giới nghệ thuật quốc tế", một đoạn kết luận trong tác phẩm Painters in Hanoi: An Ethnography of Vietnamese Art.

GS Nora Taylor cho biết có tiếp thu nhiều ý kiến phản hồi từ giới lãnh đạo văn hóa ở Việt Nam, cho rằng một số nhận xét trong sách là "không đúng, không chính xác".

Nhưng câu trả lời là vì do chính họ, khi được cô phỏng vấn nghiên cứu đã "không cung cấp đủ thông tin", và chuyện "đúng" như trong câu chuyện về các bức tranh ở Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam bị coi là giả mạo cũng là "vấn đề phức tạp rắc rối".

Ngay chính sự kiện ngành mỹ thuật mang đậm ảnh hưởng hóa Pháp không những không bị loại bỏ như văn học hay âm nhạc, mà còn được đề cao như một thành phần quan trọng trong cuộc cách mạng dân tộc của Việt Nam cũng là một điều khó giải thích của lịch sử rồi, như đã được Nora Taylor dành hai chương để phân tích trong tác phẩm của mình.

Chia sẻ về tương lai, giáo sư Nora Taylor hi vọng sách của mình sẽ được xuất bản bằng tiếng Việt, nối tiếp các dòng lý luận mỹ thuật Việt Nam như Thái Bá Vân và Nguyễn Quân.

Tin liên quan

Kết nối Internet liên quan

BBC không chịu trách nhiệm nội dung các trang bên ngoài