Hiện đại hóa phương pháp sử Việt Nam

Bìa sách
Image caption Sách được NS Minh Khai phát hành trên mạng Internet

Tình trạng lạc hậu của khoa học xã hội nói chung và sử học nói riêng ở Việt Nam đã được nhiều chuyên gia đầu ngành nhắc đến, nhưng công trình của GS Vũ Minh Giang là một trong số ít những viên gạch góp phần hiện đại hóa phương pháp nghiên cứu lịch sử cho Việt Nam.

Quyển "Lịch sử Việt Nam - Truyền thống và Hiện đại" vừa được NXB Giáo Dục xuất bản trong năm 2009, trong loạt "sách tham khảo đặc biệt".

Trong chương về phương pháp tiếp cận mới cho sử học Việt Nam, GS Vũ Minh Giang nhận định sự lạc hậu trong ngành sử học Việt Nam "biểu hiện rõ nét nhất trong lĩnh vực phương pháp và kĩ thuật nghiên cứu", khiến cho "sử học đang tỏ ra lúng túng, bất cập trước những yêu cầu to lớn của công cuộc đổi mới đất nước hiện nay đặt ra".

Chuyển từ nền sử học chuyên về biên khảo (biên niên, cương mục, chí, sự tích, hành trạng) sang sử học dù là Mác-xít nhưng lại phổ biến loại công trình "dùng phương pháp luận làm công cụ vạn năng, thay thế cho cả phương pháp nghiên cứu cụ thể" đang là hiện trạng của ngành sử học Việt Nam đương đại.

Theo GS Vũ Minh Giang, nhiều phương pháp phổ biến trên thế giới như hệ thống hóa và khu vực học, chưa kể đến các ứng dụng toán học như ma trận hoán đổi và lượng hóa thông tin, đều vẫn còn "tương đối xa lạ đối với sử học nước ta".

Khoảng cách về phương pháp kéo theo nguy cơ "dần dần chúng ta sẽ trở thành nơi khai thác tư liệu điền dã của các nhà sử học nước ngoài, và các nhà sử học Việt Nam sẽ không thể đối thoại bình đẳng với giới sử học quốc tế".

Hơn vậy, "nếu cứ để khoảng cách ngày càng xa thì sẽ đến lúc chúng ta không hiểu nổi các công trình do người nước ngoài viết" - GS Vũ Minh Giang cảnh báo.

Không chỉ dừng lại ở phân tích và phê phán, công trình của GS Vũ Minh Giang đã đặt tiếp một số viên gạch về lý thuyết (trong phần Ba), đi kèm minh họa bằng các nghiên cứu mẫu cụ thể (trong phần Bốn), nhìn nhận lại một số nhân vật lịch sử của Việt Nam như Lí Công Uẩn, Trần Hưng Đạo, Hồ Quí Li và Đào Duy Từ.

Hơn vậy, toàn bộ hai phần Một và Hai của quyển sách chính là hệ qui chiếu lịch sử hiện đại, theo chiều thời gian - Truyền thống và Hiện đại - và không gian tư duy - Lịch sử và Văn hóa, có thể coi là giáo trình lý thuyết cần phải đọc đối với sinh viên và nghiên cứu sinh ngành sử ở Việt Nam.

Thế nhưng, đó cũng là điều khó khăn nhất đối với tác giả công trình, tức là việc "tổ chức giảng dạy các phương pháp nghiên cứu hiện đại ở các cơ sở đào tạo cán bộ nghiên cứu lịch sử", mà "hiện nay mới chỉ bắt đầu được tiến hành ở khoa Lịch sử trường ĐHKHXHNV, ĐHQG Hà Nội".

Tin liên quan

Kết nối Internet liên quan

BBC không chịu trách nhiệm nội dung các trang bên ngoài