'Lắng nghe mùa Xuân về'

Thụy Khuê (giữa) (Hình: RFI)
Image caption Nhà phê bình Thụy Khuê (giữa) đang hoàn thành một hồ sơ về thời kỳ Nhân Văn Giai Phẩm trong dịp Tết.

Nhân Tết Nguyên đán và Xuân Canh Dần, BBC Việt ngữ 'gõ cửa' một số văn nghệ sỹ, họa sỹ, nhà phê bình văn học ở hải ngoại và trong nước để hỏi thăm họ về việc ăn tết và những dự định cho năm mới.

Vị khách đầu tiên được 'ghé thăm' là nhà phê bình văn học Thụy Khuê, đang sinh sống tại Pháp.

Thụy Khuê cho BBC biết bà dành hầu hết thời gian trong dịp Tết này để hoàn tất một hồ sơ tiếp theo, thuộc loạt bài mang tính chất 'văn học sử' mà bà đang công bố trên đài RFI của Pháp về phong trào Nhân văn Giai phẩm.

Trong loạt bài này, bà đã lần lại lịch sử, lật lại các 'nghi án văn chương, chính trị' và lần lượt giới thiệu hàng loạt các khuôn mặt văn học, văn nghệ, tư tưởng... thuộc phong trào này, từ Lê Đạt, Trần Dần, Phùng Quán, Hoàng Cầm, cho tới Nguyễn Hữu Đang, Thụy An, Trương Tửu, Nguyễn Mạnh Tường, Trần Đức Thảo, cùng nhiều nhân vật khác.

"Trong tết này, tôi đang hoàn thành phần viết về Hoàng Cầm. Thú thật là viết phần nào cũng rất vất vả, tốn nhiều công sức, thời gian.

"Tôi dự định sẽ cho xuất bản bằng tiếng Việt trong năm nay tới bằng sách, toàn bộ các bài viết một khi hoàn thành.

"Sách sẽ được in bằng tiếng Việt, còn sau đó nếu nhà xuất bản nào quan tâm, thì họ có thể dịch ra các thứ tiếng," nhà báo Thụy Khuê, tác giả của nhiều khảo cứu văn học nổi tiếng ở hải ngoại như 'Sóng từ trường,' 'Cầu trúc thơ," nói.

Xem ra, nhà phê bình văn học từ thủ đô của nước Pháp đã lựa chọn cách ăn Tết một cách rất đặc biệt, bằng cách tìm niềm vui và làm bạn với văn chương và những con chữ, không ngưng nghỉ.

'Về nước mới có'

Image caption Họa sỹ Trần Trọng Vũ muốn tìm một đối thoại mới về cái đẹp

Họa sỹ Trần Trọng Vũ, con trai của cố thi sỹ Trần Dần là vị khách tiếp theo mà chúng tôi ghé thăm qua đường dây điện thoại viễn liên. Anh hiện đang sinh sống và làm việc tại Paris.

Họa sỹ cho hay đã lâu anh và gia đình chưa có dịp về Việt Nam:

"Cái Tết gần nhất mà chúng tôi ăn ở Việt Nam cũng phải cách đây tới năm, sáu năm rồi. Ở bên này cũng có tới bốn, năm hội đoàn Việt Nam thường tổ chức các lễ hội vào dịp này.

"Tết thì chúng tôi cũng ăn các đồ ăn Việt Nam, như bánh trưng v.v... nhưng đồ Việt bên này không được ngon như ở trong nước. Những thứ ngon, thì phải để dành về Việt Nam thưởng thức, mới có."

Cách đây bốn năm, Trần Trọng Vũ đã có một triển lãm gây tiếng vang trong nước, được tổ chức tại Trung tâm Văn hóa Pháp ở Hà Nội, L'Espace, có tựa đề là "Chúc sống lâu. " Còn sang năm Canh Dần, anh sẽ có dự kiến gì mới?

"Tôi cũng đang ấp ủ một đề tài, song song với các đề tài khác, về các cuộc thi hoa hậu ở Việt Nam.

"Vì tôi thấy ở Việt Nam, những chương trình văn hóa nói chung khá ít. Song một số chương trình thi hoa hậu lại ít nhiều có được sự quan tâm của mọi người.

"Trong chừng mực nào đó cái này có thể thay mặt được cho văn hóa Việt Nam và tôi muốn làm một cái gì đó để đối thoại về đề tài này," Trần Trọng Vũ cho biết.

'Nói xấu Tô Hoài?'

Image caption Ông Vương Trí Nhàn vừa công bố những ghi chép cá nhân về Tô Hoài.

Vị khách tiếp theo mà BBC 'gõ cửa' đầu năm Canh Dần là nhà phê bình văn học Vương Trí Nhàn, người đang sống và làm việc tại Hà Nội.

Ngay trước Tết, cây bút này gây xôn xao văn đàn Việt Nam về một tiểu luận được cho là 'động chạm' tới đời tư của nhà văn gạo cội, được nhiều người biết đến, Tô Hoài.

Trong Tết này, ông Nhàn cho biết, ông đang tha thiết với một chủ đề khác, vẫn mang đặc trưng và phong cách rất riêng của ông, với cái nhìn có tính phê phán theo kiểu những bài viết về 'người Việt xấu xí' đã giúp ông nổi tiếng.

Nhưng trước hết, Vương Trí Nhàn phản hồi những bình xét trong nước, đặc biệt của các bạn viết Phan Thị Vàng Anh và Phạm Khải, vốn cho rằng ông hoặc đã 'nói xấu' hoặc đã có thái độ 'hai mặt' với Tô Hoài trong tiểu luận "Tô Hoài nhìn ở một khoảng cách gần" được công bố mới đây.

"Thực ra đây là những ghi chép trong sổ tay hai chục năm qua của tôi. Trước khi công bố, chính tôi đã đưa Tô Hoài đọc. Ông đã đọc rất kỹ, suốt trong một năm. Ông có nói với tôi là nên bỏ đi hai chỗ, về gia đình của ông, còn lại, ông bảo là đăng được."

Còn về chủ đề cho năm mới, ông Nhàn cho hay: "Tôi đang và sẽ viết tiếp các bài về văn hóa Việt Nam. Và một trong số đó là chủ đề về chính cách ăn Tết của người Việt.

"Tôi nghĩ chúng ta phải ăn Tết khác đi, như nhà thơ Xuân Diệu trước đây từng nói, chúng ta lười quá, chúng ta nghỉ lâu quá và nhân dịp tết, chúng ta chơi bời nhiều quá," nhà phê bình hào hứng đưa ra nhận xét.

Tứ tấu ở Manchester

Image caption Khắc Uyên trong một cuộc trình diễn nhạc Trịnh Công Sơn tại London.

Năm 2009 là một năm bận rộn đối với nghệ sỹ violon kiêm chỉ huy dàn nhạc Khắc Uyên, người đang sinh sống và hoạt động âm nhạc tại Anh Quốc.

Tết này, khi được BBC phỏng vấn, anh đang theo một tua biểu diễn tứ tấu tại Manchester. Tuy bận rộn, Khắc Uyên vẫn cho biết về Tết của anh và gia đình:

"Chúng tôi luôn ăn tết càng dân tộc càng tốt, nên trong nhà có đủ bánh trưng, giò, chả, rồi kiệu v.v...

"Bánh chưng, chúng tôi mua cũng có mà tự gói lấy cũng có. Hôm mùng Một Tết, tất cả gia đình và bạn bè mới tập trung đến nhà tôi để ăn tết vì ngày ba mươi, chúng tôi vẫn bận diễn."

Khắc Uyên cho biết anh có dự định làm các chương trình để phục vụ cộng đồng Việt trong tương lai.

"Tết này, tất cả các chương trình biểu diễn của tôi đều không dính tới Tết ta của mình, vì chúng tôi quá bận các chương trình khác.

"Nhưng tôi cũng muốn tổ chức các cuộc biểu diễn cho người Việt trong dịp Tết, tuy hiện giờ vẫn chưa có điều kiện. Nhưng đó sẽ là kế hoạch của tương lai."

Với những bạn bè và người hâm mộ âm nhạc cổ điển, nhân dịp này, nhạc sỹ cho biết anh sẽ có một quà tặng đặc biệt:

"Sang năm, chúng tôi dự định hoàn thành một trang web công bố toàn bộ các tác phẩm mà chúng tôi đã trình diễn, diễn tấu, chỉ huy, các ensemble.

"Và các bạn hâm mộ nhạc cổ điển có thể vào đó trực tiếp thưởng thức, nghe và xem nữa," Khắc Uyên cho biết.

Tết đầu tiên sum họp

Image caption Thu Phương dự định làm một CD nhân một nghìn năm Thăng Long

Vị khách cuối cùng mà BBC ghé thăm là ngôi sao nhạc nhẹ Thu Phương, hiện chị đang định cư với gia đình tại Hoa Kỳ. Thu Phương cho biết chị rất hạnh phúc vì đây là lần đầu được ăn Tết với toàn thể con cái, như chị cho biết:

"Nguyên một năm vừa rồi, Phương hầu như phải ngưng toàn bộ các chương trình của mình để lo cho gia đình. Hai con lớn của Thu Phương đã sang Mỹ định cư được một năm và Phương lại sinh thêm một 'baby' nữa.

"Năm nay là Tết đầu tiên được sum họp với toàn thể chồng con... Còn cho Tết, thì Phương có cúng ông Công, ông Táo, rồi cúng giao thừa. Phương cúng tất niên vào buổi chiều. Cũng có gà, có miến, có xôi, có canh, có đủ thứ...

Sang năm mới, Thu Phương cho biết chị có dự định về Việt Nam và làm một CD gắn với Hà Nội:

"Năm nay, có rất nhiều dự định. Phương có kế hoạch về nước biểu diễn và làm một CD mới, nhân một nghìn năm Thăng Long, với toàn bộ các bài hát là về Hà Nội, qua các giai đoạn lịch sử, các thời khắc khác nhau.

Và trước khi chia tay, Thu Phương không quên hát tặng các thính giả của đài BBC và các fan hâm mộ nhạc nhẹ, mấy câu trong một ca khúc của nhạc sỹ Dương Thụ, mà chị cho biết vẫn thường hát mỗi dịp Xuân về:

"Kìa tiếng chim rộn hót trên trời, cánh hoa đào bỗng như cười, lắng nghe mùa xuân về. Và chúng ta lại đón Giao thừa, phút mong chờ ấy mong chờ, chứa chan niềm tin yêu..."

<i>Mời quý vị truy cập đường dẫn ở phía trên, bên phải bài này, để theo dõi các cuộc trao đổi được thu thanh với Thu Phương và các văn nghệ sỹ khác nhân dịp này.</i>

Tin liên quan