Vĩnh biệt nhà văn Thảo Trường

Nhà văn Thảo Trường
Image caption Thảo Trường sang Mỹ năm 1993

Nhà văn Thảo Trường tên thật là Trần Duy Hinh, sinh 1936 tại Nam Định, nổi tiếng tại Miền Nam trước 1975, đã qua đời tại Quận Cam, California, Hoa Kỳ, ngày 26-8-2010 vì chứng ung thư gan, thọ 74 tuổi.

Sĩ quan Quân lực Việt Nam Cộng Hòa, cấp bậc thiếu tá, ông là một trong những người tù lâu năm nhất: 17 năm cấm cố qua 18 trạị giam từ Nam ra Bắc.

Di cư vào Nam năm 1954, ông vào trường Sĩ quan Thủ Đức, phục vụ ngành pháo binh vùng giới tuyến và bắt đầu viết văn.

Truyện ngắn đầu tiên Hương gió lướt đi đăng trên tạp chí Sáng Tạo, Sài Gòn, ký bút hiệu Thao Trường, đã gây ngay đựợc tiếng vang trong giới độc giả trẻ thời đó; tập truyện đầu tay Thử Lửa, 1962, vẫn ký Thao Trường, có tầm quan trọng đặc biệt: vừa là một thành tựu nghệ thuật, vừa đánh dấu một giai đoạn tạm gọi là "tiền chiến tranh" qua tâm lý một lớp thanh niên thành thị: lý tưởng, tin vào tình tự dân tộc không phân chia Nam Bắc thành chiến tuyến.

Sau đó Thảo Trường chuyển sang ngành An ninh quân đội, tìm hiểu chiến tranh sâu hơn ở khắp chiến trường Miền Nam.

Ông gần gũi với các nhóm trí thức độc lập Hành TrìnhTrình Bày, đặt lại vấn đề chiến tranh, mong nó chóng chấm dứt trong công lý, tình thương và hòa giải.

Khuynh hướng này được diễn tả qua những truyện nổi tiếng: Người đàn bà mang thai trên Kinh Đồng Tháp, 1964, đã được dịch ra tiếng Pháp trên tuần báo công giáo Témoignage Chrétien, phổ biến trên cả thế giới, hồi đó.

In lại trong tuyển tập Le crepuscule de la violence (Hoàng hôn của bạo lực), 1970.

Đồng thời ông còn có truyện Viên đạn bắn vào nhà Thục, nguyên tên là Nhãn hiệu Mỹ, vì có câu "đạn này nhãn hiệu Mỹ" bị kiểm duyệt đục bỏ, khiến giới bình luận xếp tác phẩm ông vào loại phản chiến, trong tư trào công giáo tiến bộ.

Tổng cộng tại Việt Nam trước 1975, ông đã xuất bản 14 tập truyện; và là tác giả truyện Bà Phi đăng hằng ngày trên báo Tiền Tuyến; truyện ăn khách, dài khoảng 1000 trang.

Ra tù 1992, sang Mỹ đoàn tụ với gia đình 1993, ông tiếp tục viết, in đựợc 8 cuốn.

Mới nhất là tuyển tập Những miểng vụn của tiểu thuyết, 2008.

Truyện về sau thường kể lại đời sống cơ cực, phi lý trong các trại giam: "tất cả đau khổ tàn nhẫn, xót xa mà anh em trong tù phải chịu, những cảnh trớ trêu mình gặp, hay sự dốt nát tội nghiệp của cai tù…đều đòi hỏi mình để tâm phân tích" (Thảo Trường trả lời phỏng vấn ngày 4-8-2008).

Đặc biệt trong phong cách Thảo Trường là lối kể chuyện, ly kỳ, hấp dẫn. Giai đoạn đầu thì hành văn dịu dàng, tình tứ, giai đoạn cuối: ngôn ngữ góc cạnh, chua cay, nhưng luôn luôn điểm nét hóm hỉnh.

Chất uy-mua nâng giọng nói lên một tần số cao hơn chính luận.

Sáng tác Thảo Trường trải qua đúng nửa thế kỷ và 3 giai đoạn khác nhau, vẫn có sợi chỉ mành thông suốt: đó là tấm lòng với con người, đất nước và lẽ phải.

Một tâm hồn nhân hậu và phóng khoáng như thế, mà phải trải qua vòng 17 năm lao lý qua 18 trại giam, sau khi chiến cuộc đã chấm dứt, là điều giới làm văn học không hiểu.

Ngày nào đó, chính trị phải trả lời văn học.

Tin liên quan

Kết nối Internet liên quan

BBC không chịu trách nhiệm nội dung các trang bên ngoài