Mạc Ngôn có nhắc Lưu Hiểu Ba không?

Cập nhật: 15:57 GMT - thứ tư, 5 tháng 12, 2012
Nhà văn Mạc Ngôn, Trung Quốc

Chưa rõ Mạc Ngôn có nhắc tới ông Lưu Hiểu Ba, người đang bị bỏ tù hay không

Nhà văn Trung Quốc đoạt giải Nobel về Văn chương, ông Mạc Ngôn, lên đường tới Thụy Điển vào thứ Tư để nhận giải thưởng này, BBC Tiếng Việt giới thiệu bài của AP từ Bắc Kinh về bối cảnh và sự trông đợi từ ông nhân lễ trao giải:

Ông Mạc Ngôn ở trong một tình thế khá tế nhị trước giới chức trách Trung Quốc và có lẽ ông sẽ tránh không nhắc tới ông Lưu Hiểu Ba, người được tặng giải Nobel Hòa bình nhưng đang bị bỏ tù tại Trung Quốc.

Ông Mạc Ngôn được ca ngợi như một anh hùng dân tộc kể từ khi giải thưởng này được công bố hồi tháng Mười, và các tác phẩm của ông đã lọt vào danh sách bán chạy nhất ở Trung Quốc.

Nhưng ông cũng phải chịu những chỉ trích từ các nhà vận động, những người gọi ông là con rối của Đảng Cộng sản cầm quyền.

Truyền thông nhà nước đưa tin nhà văn này sẽ rời Trung Quốc vào thứ Tư để tới Thụy Điển, nơi ông sẽ có bài nói chuyện đặc biệt dành cho những người đoạt giải Nobel vào thứ Sáu trước khi diễn ra buổi lễ trao giải vào thứ Hai tuần sau.

Cho tới trước khi được tặng giải này ông Mạc Ngôn đã được các nhà phê bình văn học khen ngợi nhưng người đọc nói chung ít biết về các tác phẩm của ông, vốn pha trộn những câu chuyện thực tế đầy khắc nghiệt về cuộc sống ở nông thôn Trung Quốc với vẻ châm biếm tưởng tượng và đôi khi kỳ cục, bao gồm cả chuyện ăn thịt người và những cuộc ăn uống truy hoan.

Nhưng việc ông đoạt giải Nobel Văn chương đã khiến người đọc Trung Quốc đổ xô tìm đọc sách của ông và để lại những kệ sách trống không trên cả nước.

Trước Mạc Ngôn có Cao Hành Kiện là công dân Pháp gốc TQ đã nhận Nobel Văn chương

Tiền nhuận bút ông thu được năm nay là 21,5 triệu nhân dân tệ (tương đương $3,5 triệu), và trở thành nhà văn Trung Quốc có thu nhập cao đứng thứ hai, theo một khảo sát thường niên.

Huyện Cao Mật, quê hương ông, đã công bố các dự án trị giá $107 triệu để vinh danh ông, trong đó có "Khu Trải nghiệm Văn hóa Mạc Ngôn" và trồng những dải cao lương đỏ vì tác phẩm nổi tiếng xuất bản năm 1987 của ông mang tên giống cây này.

Khen chê

Truyền thông nhà nước ca ngợi ông là người đầu tiên của Trung Quốc đoạt giải Nobel Văn chương, mặc dù một người gốc Trung Quốc khác, sau này nhập quốc tịch Pháp, đã từng đoạt giải thưởng này vào năm 2000 - đó là ông Cao Hành Kiện và các tác phẩm của ông này bị cấm tại Trung Quốc.

Ông Lưu Hiểu Ba bị bỏ tù năm 2009 vì kêu gọi có những thay đổi dân chủ. Ông được tặng giải Nobel Hòa binh một năm sau đó, nhưng chính quyền Trung Quốc chỉ trích quyết định này là can thiệp vào công việc nội bộ của Trung Quốc.

"Suốt một thời gian dài ông Mạc Ngôn giữ một vị trí trong chế độ này nhưng không hoàn toàn nằm trong chế độ đó. Các tác phẩm của ông thường chỉ trích xã hội và chính trị - ông là một người quá phức tạp để có thể chịu bị đặt trong khuôn khổ."

Mã Tương Vũ, Giáo sư văn ĐH Bắc Kinh

Lãnh tụ tinh thần Tây Tạng, Đức Dalai Lama, cũng được tặng giải Nobel Hòa bình năm 1989.

Chính ông Mạc Ngôn đã bị chỉ trích vì nắm giữ một vai trò trong Hội Nhà văn Trung Quốc vốn được nhà nước hậu thuẫn, và đã tham gia một hành động được chính phủ phê chuẩn đó là bỏ ra khỏi một hội chợ sách ở Đức để phản đối sự có mặt của các nhà văn bất đồng chính kiến.

Nhà văn bất đồng sống lưu vong Dư Kiệt, được đài Deutsche Welle của Đức trích thuật đã gọi giải thưởng dành cho ông Mạc Ngôn là "vụ bê bối lớn nhất trong lịch sử giải Nobel Văn chương".

Tiểu thuyết gia người gốc Romania, Herta Mueller, người được tặng giải này năm 2009, gọi việc ông Mạc Ngôn đoạt giải là "tai họa", và nói: "Ông ca tụng kiểm duyệt. Thật buồn vô cùng."

Nhưng ông Mạc Ngôn đã khiến các nhà chỉ trích ngạc nhiên khi ông nhắc tới ông Lưu Hiểu Ba tại một cuộc họp báo hồi tháng 10. "Tôi hy vọng ông sẽ được tự do sớm nhất có thể được," ông nói.

Ranh giới mỏng manh

Ông Mạc Ngôn vẫn cố gắng tách biệt các tác phẩm của mình với chính trị và nói rằng việc đoạt giải thưởng Nobel của ông "là một thắng lợi về văn học chứ không phải chính trị."

Ông Lưu Hiểu Ba hiện vẫn ngồi tù ở Trung Quốc

Ông Mã Tương Vũ, một giáo sư về văn học tại Đại học Nhân dân ở Bắc Kinh, nói ông Mạc Ngôn phải lựa bước trên làn ranh giới mỏng manh giữa sự chỉ trích chính thể tại Trung Quốc và hợp tác với họ.

"Suốt một thời gian dài ông Mạc Ngôn giữ một vị trí trong chế độ này nhưng không hoàn toàn nằm trong chế độ đó," ông Mã nói. "Các tác phẩm của ông thường chỉ trích xã hội và chính trị - ông là một người quá phức tạp để có thể chịu bị đặt trong khuôn khổ."

Cũng vẫn theo cách suy nghĩ đó, ông nói "hoàn toàn không có chuyện" ông Mạc sẽ nhắc tới ông Lưu Hiểu Ba trong bài nói chuyện Nobel sắp tới.

"Ông sẽ không nhắc tới những vấn đề nhạy cảm trong bài nói chuyện này. Tôi cho rằng ông sẽ rất khiêm tốn. Tôi không nghĩ là ông sẽ trực tiếp chỉ trích chính phủ... nhưng tôi cũng không chờ đợi ông sẽ hết lời ca ngợi Trung Quốc," ông nói thêm.

Trong một lá thư ngỏ công bố hôm thứ Ba, hơn 130 người từng được giải Nobel đã thúc giúc tân lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc, ông Tập Cận Bình, hãy thả ông Lưu Hiểu Ba.

Đề tài này nhạy cảm tới mức ông Ngụy Anh Kiệt, một tác giả và nhà phê bình văn học, đã từ chối không nhắc tới tên ông Lưu Hiểu Ba.

"Có thể Hội Nhà văn và các viên chức chính phủ sẽ nhắc ông Mạc Ngôn không được nhắc tới các chủ đề nhạy cảm trong bài phát biểu của mình," ông nói.

"Tôi không nghĩ là có chuyện ông Mạc sẽ tự nhắc tới ông đó. Ông đã nói nhiều hơn những gì người sử dụng trang web tại Trung Quốc được phép nói trên mạng rồi."

Thêm về tin này

Chủ đề liên quan

BBC © 2014 BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.

Trang này hiển thị tốt nhất với phần mềm lướt mạng có mở CSS. Nếu không có chức năng này, hoặc phần mềm cũ, bạn vẫn đọc được nội dung trên trang này nhưng không tận dụng được hết các chức năng. Nếu có thể hãy nghĩ đến chuyện nâng cấp phần mềm hoặc mở CSS lên.