Vaccine sốt rét thử nghiệm có triển vọng

Ký sinh trùng sống nhưng đã bị suy yếu được dùng trong vaccine mới chống sốt rét
Image caption Ký sinh trùng sống nhưng đã bị suy yếu được dùng trong vaccine mới chống sốt rét

Một loại vaccine sốt rét cho thấy những kết quả khả quan trong các thử nghiệm lâm sàng ở giai đoạn đầu, các nhà nghiên cứu cho biết.

Các nhà nghiên cứu phát hiện thấy vaccine này, hiện đang được điều chế tại Mỹ, đã bảo vệ được 12 trong số 15 bệnh nhân không bị nhiễm bệnh, khi dùng với liều cao.

Phương pháp này là không bình thường vì phải tiêm trực tiếp ký sinh trùng sốt rét loại còn sống nhưng đã suy yếu vào bệnh nhân để kích hoạt khả năng miễn dịch.

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science.

Tác giả chính của nghiên cứu, Tiến sĩ Robert Seder, từ Trung tâm Nghiên cứu vaccine tại Viện Y tế Quốc gia, ở Maryland, Hoa Kỳ, cho biết: "Chúng tôi rất hào hứng và vui mừng trước kết quả này, nhưng điều quan trọng là chúng tôi phải lặp lại thử nghiệm, mở rộng nó và thực hiện với số lượng lớn ".

Miễn dịch

Từ vài thập niên người ta vẫn biết là tiếp xúc với muỗi đã xử lý bằng xạ trị có thể chống lại bệnh sốt rét.

Tuy nhiên, các nghiên cứu đã cho thấy phải cần tới hơn 1.000 lần bị muỗi đốt thì qua thời gian mới tạo ra được khả năng miễn dịch cao, điều đó khiến nó trở thành một phương pháp không thực tế về bảo vệ phòng chống sốt rét trên diện rộng.

Thay vào đó, một công ty công nghệ sinh học của Hoa Kỳ mang tên Sanaria đã dùng muỗi được nuôi trong phòng thí nghiệm, chiếu phóng xạ vào chúng và sau đó trích lấy ký sinh trùng sốt rét (Plasmodium falciparum), tất cả đều làm trong điều kiện vô trùng.

Những ký sinh trùng sống nhưng suy yếu này sau đó được đếm và đặt vào trong các ống thuốc, và chúng họ có thể được tiêm trực tiếp vào máu của bệnh nhân. Vaccine này được gọi là PfSPZ.

Để thực hiện thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 1, các nhà nghiên cứu đã xem xét một nhóm 57 tình nguyện viên, những người chưa từng bị sốt rét.

Trong số này, 40 người được tiêm những liều vaccine khác nhau, trong khi 17 người thì không. Tất cả những người này sau đó tiếp xúc với muỗi mang ký sinh trùng sốt rét.

Các nhà nghiên cứu thấy rằng những người không được tiêm vaccine và những người được tiêm liều thấp, gần như tất cả đã đều bị nhiễm bệnh sốt rét.

Tuy nhiên với nhóm nhỏ những người được tiêm liều cao nhất, chỉ có ba trong số 15 bệnh nhân bị nhiễm bệnh sau khi có tiếp xúc với muỗi mang bệnh sốt rét.

Tiến sĩ Robert Seder cho biết: "Căn cứ vào lịch sử, chúng tôi biết liều lượng là quan trọng bởi vì bạn cần 1.000 vết muỗi đốt mới có thể được bảo vệ - thử nghiệm này đã xác nhận đó.

"Nó cho phép chúng tôi tăng liều và thay đổi lịch trình của vaccine để tối ưu hóa nó ở các nghiên cứu trong tương lai. Câu hỏi tối quan trọng tiếp theo sẽ là liệu vaccine này có giữ được trong thời gian dài hay không và liệu vaccine có thể bảo vệ chống lại các chủng khác của bệnh sốt rét hay không".

Ông nói thêm rằng thực tế là vaccine đã được tiêm vào mạch máu hơn là tiêm vào da hoặc dưới da làm cho việc thực hiện khó khăn hơn.

Triển vọng

Image caption Bệnh sốt rét giết hại khoảng 600.000 người mỗi năm và lây nhiễm hơn 200 triệu người

Bình luận về nghiên cứu này, Tiến sĩ Ashley Birkett, thuộc Sáng kiến Vaccine Sốt rét PATH, cho biết: "Rõ ràng là họ đang ở giai đoạn thử nghiệm ban đầu với số lượng người tình nguyện còn khá nhỏ, nhưng chúng tôi vô cùng khích lệ trước những kết quả đó."

Ông nói thêm rằng các vaccine thử nghiệm mới nhất hiện nay nhắm mục tiêu vào các bộ phận của ký sinh trùng P. falciparum thay vì nhắm vào toàn bộ cơ thể chúng.

"Cách tiếp cận này gây ra một phản ứng rộng tới rất nhiều mục tiêu khác nhau trên ký sinh trùng", ông nói.

Hiện tại có khoảng 20 vaccine thử nghiệm phòng sốt rét đang được thử nghiệm lâm sàng.

Tiên tiến nhất là RTS, S/AS01, được công ty dược phẩm GlaxoSmithKline phát triển, và đang trong thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 với 15.000 trẻ em ở châu Phi.

Theo các số liệu mới nhất của Tổ chức Y tế Thế giới - WHO, ước tính có khoảng 219 triệu trường hợp mắc bệnh sốt rét trong năm 2010 và ước tính có khoảng 660.000 trường hợp tử vong.

Tin liên quan