Quốc ca Pháp: Biểu tượng của tình đoàn kết

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption La Marseillaise là quốc ca vĩ đại nhất từng có, và lịch sử của nó chắc hẳn chỉ làm ta ngưỡng mộ hơn, theo Alex Marshall.

Dường như lúc này chỉ có một bài hát trên thế giới mà ai cũng ca, theo tôi đó là bài La Marseillaise, quốc ca vĩ đại của tất cả các quốc ca.

Nó được chơi trên các đài phát thanh giữa các bài hát pop. Nó được hát say sưa trong các phòng hòa nhạc, đặc biệt nhất là của đoàn Metropolitan Opera của New York gần đây.

Hàng chục người đưa lên mạng video của họ hát bài này. Và tối 27/11, hoành tráng hơn hết cả, khoảng 70.000 người hâm mộ bóng đá đã hát vang nó ở sân vận động Wembley khi đội Pháp đấu giao hữu với đội Anh, điều mà phần lớn những người hâm mộ bóng đá Anh không bao giờ tưởng tượng mình có thể làm thế.

Chỉ trong một vài ngày bài hát này đã không còn là quốc ca Pháp nữa, nó trở thành biểu tượng tối cao của đoàn kết, một cách để mọi người trên thế giới, bất luận họ nói tiếng Pháp hay không, biểu lộ sự đoàn kết với Paris sau thảm họa ngày 13/11 và thể hiện rằng họ chia sẻ thách thức với đất nước Pháp.

Nhưng một trong những điều đáng chú ý nhất đối với mọi người khi hát La Marseillaise là, mặc dù họ không để ý, nhưng mọi ca sĩ đã hòa nhập vào chính ý nghĩa cội nguồn của bài hát này.

La Marseillaise được Claude Joseph Rouget de Lisle viết vào năm 1792 khi là một người lính 31 tuổi và chơi vi ô lông nghiệp dư. Ông đang ở Strasbourg vào cái đêm 25/4 mà Áo sắp xâm chiếm với ý định trấn áp cách mạng Pháp và khôi phục quyền lực cho vua Louis XVI. Thị trưởng thành phố này đang tìm một cách vô vọng cái gì đó để làm điểm điểm tựa về tinh thần cho thành phố trước họa bị tàn phá và đêm đó ông đã khẩn khoản đề nghị Rouget de Lisle viết cái gì đó, bất kỳ cái gì, có thể giúp.

Rouget de Lisle chạy về phòng mình, ngà ngà say sau cuộc họp đó, và chỉ trong vài giờ đã viết xong La Marseillaise. Chắc rằng ông đã mượn phần nhạc từ một bài hát ưa thích ngày đó, và chắc chắn mượn một nửa phần lời từ những câu viết trên tường ở khắp thành phố, nhưng những gì mà ông sáng tác ra vào đêm đó là không thể phủ nhận được, một bài ca thách thức mà bất kỳ ai nghe nó là thấy hy vọng.

Đúng, ông đã làm cho bài ca rất khát máu. Một câu ca là “Các bạn có nghe chúng đến vùng nông thôn để cắt cổ vợ con các bạn không?” Trong khi lời ca đồng thanh thét vang “Hỡi công dân, hãy cầm vũ khí .. lấy máu đen tối của chúng mà tưới cánh đồng.”

Nhưng Rouget de Lisle biết rằng ông cần làm cho bài ca có yếu tổ gây sốc mạnh thì mới động viên được lòng người. Ông cũng biết những lời lẽ đó không phải là những lời chính. Nó ở phần mở đầu của đoạn đầu “Hãy vùng lên, những đứa con của tổ quốc, ngọn cờ đẫm máu của bạo quyền đã dương lên”. Đó là những lời ca như đang được vang lên khắp thế giới vào lúc này.

Bản quyền hình ảnh Reuters

Nếu bạn không nghĩ rằng la Marseillaise là vĩ đại về mặt nhạc lý, thì bạn chỉ cần xem bài ca này đã được các nhạc sĩ khác sử dụng như thế nào để bạn thay đổi ý kiến. Mọi người, từ Wagner cho đến The Beatles, từ Debussy cho đến Serge Gainsbourg, tất cả coi bài ca này như của mình. Có lẽ nổi tiếng nhất là nó được Tchaikovsky sử dụng trong Overture (Khúc Mở Màn) vĩ đại của ông năm 1812. Ông định dùng bài ca này để biểu tượng cho nước Pháp, nước sắp sửa bị quân Nga đánh bại, nhưng giai điệu của nó mạnh quá nên ai nghe cũng sẽ nghĩ là Pháp là nước chiến thắng trong trận chiến đó.

Nó là bài ca đã gây cảm hứng cho nhân dân Pháp suốt trong lịch sử của đất nước. Một đại tướng Pháp có lần đã nói nó đáng giá bằng có thêm 1.000 lính trong chiến trận. Một nhà thơ Đức một lần viết là nó chịu trách nhiệm về cái chết của 50.000 người Đức.

Trong cả hai Thế chiến Một và Hai nó đã được hát liên tục ở Pháp với cố gắng để thôi thúc con người vượt lên (mặc dù Chính Phủ cấm nó). Cảnh nổi tiếng trong phim Casablanca về một đám đông người Pháp, đầy nước mắt và quyết tâm, hát vang bài ca này để át các lính Đức đang ăn mừng, cảnh này không một chút nào là cường điệu cái xúc cảm mà bài hát đó có thể khơi dậy.

Việc hát tại sân vận động Wembley vào tối hôm 17/11 trong trận giao hữu Pháp Anh chắc chắn đã làm lay động mạnh mẽ như mọi lần diễn xuất trong quá khứ.

Bài gốc tiếng Anh đã đăng trên BBC Culture

Tin liên quan