Cách đối phó nạn quan liêu, tham nhũng ở Nga

Khi Tremayne Elson tới sở thuế tại Moscow, lúc đó là 5 giờ sáng nhưng hàng người xếp hàng đã dài dằng dặc phía trước, rồng rắn ngoằn ngoèo qua nhiều tòa nhà.

Đó là hồi tháng Mười 2009, khi Elson làm việc cho một hãng tuyển dụng nhân sự cao cấp tại Nga, bận rộn mở văn phòng đầu tiên; nơi này hiện đã có 140 nhân viên.

Ông tới đó để nộp một mẫu mới theo yêu cầu của chính phủ Nga đối với mọi doanh nghiệp.

Bất kỳ người nước ngoài nào làm việc tại Nga cũng đều từng nghe tới chuyện tham nhũng, hối lộ, chuyện phải trả tiền để khỏi phải xếp hàng. Mà việc đi đường tắt để khỏi phải xếp hàng nghe thật là hấp dẫn.

Nhưng Elson nói công ty của ông, giống như hầu hết các tập đoàn nước ngoài khác, mạnh mẽ cấm làm điều đó.

Không những thế, hành vi trả tiền hối lộ tại Nga sẽ bị phạt nặng nếu bị phát hiện, về mặt lý thuyết mà nói.

Theo hãng luật Freshfields, Hạ viện Nga hiện đang cân nhắc ra luật chống tham nhũng mới, đặc biệt nhắm vào các công ty.

Những thay đổi này có thể khiến mức tiền phạt lên tới 30 triệu rouble (500 ngàn đô la Mỹ), dựa trên tỷ lệ phần trăm doanh thu phát sinh từ hành động phạm tội, và có thể dẫn tới việc hủy giấy phép kinh doanh hoặc cấm đảm nhận các hoạt động thương mại.

Bản quyền hình ảnh Thinkstock

Do vây, Elson đã đứng chờ đợi ròng rã sáu tiếng đồng hồ trong giá lạnh. Ông nhích lên được tới cửa chính của sở thuế vào lúc 11 giờ sáng, nơi đã có một hàng dài thứ hai xếp sẵn.

Thêm ba tiếng đồng hồ nữa, ông đến được cửa chính.

"Tất cả những gì tôi làm là tới quầy thu ngân, trình hộ chiếu và một vài tài liệu, rồi ký mẫu đơn," ông nhớ lại. "Tóm lại là mất độ 20 giây là xong, rồi tôi ra về."

Những gì Elson phải trải qua không phải là điều hiếm gặp. Làm ăn tại Nga có nghĩa là phải đối phó với một hệ thống phức tạp những quan liêu, trì trệ về hành chính.

Với các nhà quản lý nước ngoài tới đây làm việc, điều đó có nghĩa là phải sẵn sàng đón nhận những khó chịu phiền toái, từ phía các công sở nhà nước cho tới các nhân viên làm cùng, cũng như nhiều thách thức khác nữa.

Đối phó với nạn quan liêu

Đầu tiên, bạn cần biết rằng bạn không thể lách khỏi các quy định của chính phủ được.

Đừng đảm nhận vị trí quản lý mới tại Nga và cho rằng bạn sẽ nhanh chóng áp dụng được hệ thống các ý tưởng Tây phương, Eugenia “Zhenya” Kuyda, một người Moscow chính hiệu và là đồng sáng lập viên, CEO của

Luka, một app nhắn tin trợ lý cá nhân đặt tại San Francisco, nói.

Bản quyền hình ảnh Getty

Lý do là bởi chính quyền đòi văn bản đối với bất kỳ quyết định nào về nhân sự, gồm cả những đề nghị được nghỉ ít hôm, đi công tác, và cả thăng chức, Kuyda nói.

Không thể biết trước là khi nào bạn sẽ bị nhân viên kiểm toán từ Cục Thuế Liên bang tới kiểm tra, do vậy, bạn cần giữ hồ sơ luôn sạch sẽ. Mọi mẫu đơn từ đều phải được đóng dấu công ty đặc biệt để có giá trị chính thức.

"Về căn bản là quý vị phải có giấy tờ cho bất kỳ điều gì mình làm," Kuyda nói.

Các công ty cũng thường có những hệ thống quan liêu ở ngay trong chính bộ máy của mình. Do vậy, các nhà quản lý nước ngoài cần phải tìm ra xem những trình tự nào là cần thiết, cái nào là không, Kuyda nói.

Kết nối khoảng cách

Bí quyết để làm chủ được hàng đống giấy tờ hồ sơ thì khá đơn giản, Dmitry Grishin, một nhà đầu tư và là doanh nhân trên internet từ Moscow nói.

Hãy có một nhân viên bản địa trong văn phòng, là người sẽ trở thành nhân vật thứ hai của bạn. "Hãy tìm một người mà quý vị có thể tin cậy được," Grishin nói. "Một người có học vấn phương Tây và quay về Nga. Họ phải hiểu được là quý vị muốn điều gì."

Cũng sẽ là hợp lý, theo Grishin, nếu có một nhân viên kế toán là người Nga, và có lẽ thêm một luật sư riêng nữa.

Không phải là họ sẽ biết điền các mẫu đơn ra sao, bỏ qua không cần điền mẫu nào, mà họ sẽ còn giúp chuyển mệnh lệnh của bạn tới các nhân viên khác một cách chính xác.

Bản quyền hình ảnh Thinkstock

Vấn đề là người Nga không thích chuyện phải nghe người phương Tây ra lệnh về việc phải là thế nào cho tốt hơn, Grishin nói, ngay cả khi đó là các mệnh lệnh được đưa ra theo đúng trình tự trong công ty.

Do đó, có nhân viên bản địa thì bạn sẽ có người giúp chuyển tải các thông điệp đó. Chưa kể nhân viên bản địa cũng có tác dụng giúp bạn giao dịch với chính quyền, chẳng hạn như khi đệ đơn xin ký hợp đồng với chính quyền địa phương.

Nga đã có một số nỗ lực nhằm chặn tình trạng tham nhũng.

Các văn bản pháp luật có hiệu lực từ 2011 được áp dụng, khiến có 8 ngàn trường hợp bị kết tội trong vòng chín tháng đầu tiên của năm 2015, và 11 ngàn người khác bị khiển trách tại nơi làm việc, theo Điện Kremlin.

Bản phúc trình của tổ chức Minh bạch Quốc tế (Transparency International) về tình trạng tham nhũng trên toàn cầu nói rằng mọi thứ chỉ mới được cải thiện chút ít tại Nga - nước này đứng thứ 119 trong bảng xếp hạng mức độ nhận thức về tham nhũng, đứng dưới Guyana và Azerbaijan.

Hầu hết các công ty đa quốc gia đều thuê trung gian để làm các việc, từ xin visa cho lao động người nước ngoài cho tới việc mở văn phòng mới.

Elson hiện là giám đốc điều hành Hiệp hội Các công ty Cung cấp Nhân viên Chuyên nghiệp tại Frankfurt, Đức, nhưng ông vẫn thường xuyên đi lại tới Nga.

Ông nói một khi bạn đã thích nghi được với tình trạng quan liêu thì làm ăn tại Nga cũng sẽ thấy giống như ở bất kỳ nơi nào khác. Nhìn chung, ông đánh giá đây là nơi người dân địa phương rất vui mừng chào đón đầu tư nước ngoài.

Nhưng, Elson nói, hãy sẵn sàng chấp nhận hàng loạt những quy định khác nhau. "Bởi quy định được áp dụng ở mọi cấp độ với bất kỳ chuyện gì bạn làm."

Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Capital.

Tin liên quan