Vì sao thua bạc mà vẫn say?

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Có thể việc trong đánh bạc cảm giác phấn chấn cũng quan trọng như việc thắng (Ảnh: Getty Images)

Không ai là thích thua, ngay cả các con bạc bệnh hoạn. Nếu như nhà cái luôn thắng, vì sao lại cứ đánh bạc? Những người cờ bạc cho hay là mặc dù thua liểng xiểng, cảm hứng say sưa vẫn lôi họ đến đánh bài.

“Lúc nào tôi cũng muốn đánh bạc” Một người từng cờ bạc kể lại với báo Scientific American năm 2013. “Tôi thích cái cảm giác say bạc.”

Mới đây, một chuyên viên Wall Street thú nhận đã lừa đảo gia đình, bạn bè và các người khác 100 triệu USD để đánh bạc.

“Đó là một cách để tôi có tiền thỏa mãn thú đánh bạc,” ông nói trước tòa.

Nhưng nếu ai đó cuối cùng mất tiền (thậm chí mất việc hoặc mất nhà do đánh bạc) thì làm sao cái thú say bạc đó lại có thể chiến thắng những mất mát?

Điều đầu tiên phải ghi nhận là người ta không chỉ đánh bạc để hòng thắng. Mark Griffiths, một nhà tâm lý học ở đại học Nottingham Trent chuyên về nghiện cờ bạc, chỉ rõ rằng người cờ bạc có một loạt động lực của thói xấu này.

Trong một cuộc điều tra 5.500 người cờ bạc thì triển vọng “thắng một khoản tiền lớn” là yếu tố mạnh nhất. Nhưng tiếp ngay theo sau là “vì để cho vui” và “vì nó rất lý thú”.

“Ngay cả khi khi bạn thua bạc thì cơ thể bạn cũng sản sinh ra chất adrenalin và endorphins,” ông nói. “Người ta bỏ tiền ra để tiêu khiển.”

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Cảm giác phấn chấn của việc thắng bạc có thể sẽ còn mạnh hơn sau khi thua liên tiếp (Ảnh: Getty Images)

Điều này cũng được một nghiên cứu năm 2009 của chuyên gia đại học Stanford ở California ủng hộ, họ thấy rằng khoảng 92% người chơi bị “mất ngưỡng” (mà dưới ngưỡng đó thì họ sẽ không chơi). Tuy nhiên, thực tế xét tổng thể có thể là họ mất tiền sau khi vào sòng bạc nhưng không vì thế mà ảnh hưởng đến sự thích thú nói chung của việc đánh bạc.

“Người ta cảm thấy thỏa mãn với việc thắng nho nhỏ, và sẽ chấp nhận những mất mát nhỏ,” đồng tác giả Sridhar Narayanan nói. “Họ có ý thức là về lâu dài họ dễ bị thua hơn là thắng.”

Và việc thua bài thực tế có thể, ít nhất là trong giây lát, thúc đẩy phản ứng để thắng. Đó là vì những mong đợi thắng của con bạc thay đổi trong vận thua liên tục.

Robb Rutledge, một nhà thần kinh học ở University College, London, cùng đồng nghiệp đã thực hiện một thí nghiệm với 26 người, não họ được quét khi họ thực hiện một loạt lựa chọn, mỗi lựa chọn có thể ra một kết quả chắc chắn hoặc một kết quả không chắc chắn (tức là một trò may rủi). Người tham gia cũng sẽ cho biết mức độ thích thú sau mỗi 2 lần hoặc 3 lần chọn. Ngoài ra, một thí nghiệm tương tự (nhưng không quét não) được tiến hành ở hơn 18.000 người qua một ứng dụng của điện thoại thông minh.

Trong nhiều phát hiện lý thú, đội ngũ nghiên cứu thấy rằng khi những người tham gia có mức hy vọng thắng thấp thì phản ứng với phần thưởng được nâng cao. Điều này có được bằng chứng ở cả lời khai của chính đối tượng về mức vui sướng cũng như ở số liệu của mày quét não cộng hưởng từ fMRI. Số liệu này cho thấy có hoạt động tăng cường ở vùng não liên quan đến các nơ ron dopamine. Dopamine (một chất truyền dẫn thần kinh phức tạp) có thể trong trường hợp này có liên quan đến những thay đổi trạng thái cảm xúc.

“Nếu người ta thua bạc một bó tiền và vì thế hy vọng suy giảm, thì mức vui sướng của họ sẽ dâng cao khi cuối cùng họ thắng,” Rutledge nói.

Chỉ điều này thôi cũng là rất hấp dẫn rồi. “Mặc dù vậy bạn nên rời khỏi canh bạc vào lúc này.”

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Một số máy đánh bạc có thể được thiết kế để cám dỗ chúng ta lao vào đánh bạc bằng các màu sắc sử dụng (Ảnh: Getty Images)

Nhưng các thiết bị như máy đánh bạc có lôi cuốn hay không? Griffiths viết về các ám hiệu mà máy cờ bạc điện tử tác động đến người chơi. Hiện còn nhiều điều chưa rõ về tác động, nhưng nhiều máy và casino sử dụng màu đỏ và các màu tương tự được coi là gây khuấy động. Rồi còn tiếng động nữa. Griffiths không biết các lời trêu chọc của máy The Simpsons có tác động tiêu cực thế nào đối với người chơi.

Thí dụ khi một người chơi bị thua thì nhân vật Mr Smithers của máy có thể tuyên bố “Bạn bị đuổi rồi!”

“Theo giả thuyết của lý thuyết về bực tức và hối tiếc thì điều này làm cho máy chơi cờ bạc lý thú hơn,” Griffiths viết trong một bài nghiên cứu.

Một yếu tố chính về mức say mê của bất kỳ trò chơi nào là mức thường xuyên mà người chơi đặt cược. Bởi vì việc có cơ hội chơi bạc có liên quan đến mức độ đánh bạc trong một cộng đồng nào đó, Griffiths lập luận rằng đó là số lượng phần thưởng có thể có (không phải phần thưởng thực tế hoặc cách thức đánh bạc) mà nó lôi cuốn người nghiện cờ bạc.

Bản quyền hình ảnh Getty Images
Image caption Xét cho cùng có lẽ quá trình đánh bạc là sự lôi cuốn mạnh nhất (Ảnh: Getty Images)

Cờ bạc và máy đánh bạc trường cũng được thiết kế để đảm bảo người chơi quan tâm bằng cách cho những phần thưởng thay thế, như tín dụng bổ sung hoặc (sau khi thua) khả năng thắng lớn hơn thường lệ trong lần tiếp theo.

“Nếu bạn đưa vào những lô có thưởng nhỏ không nhất thiết phải là tài chính thì điều đó sẽ duy trì được sự hưởng ứng của người chơi,” Griffiths nói.

Và điều thú vị là có những trường hợp mà người chơi cố gắng xây dựng một “kỹ năng giả tạo” là một cách để bào chữa cho việc săn tìm phần thưởng tiềm năng này. Griffiths đưa ra một thí dụ của máy đánh bạc ở Anh được thiết kế với logic thích nghi, nghĩa là nó có thể trả nhiều tiền hơn là số tiền họ lấy được của khách hàng trong một giai đoạn nào đó, sau đó nó máy quay trở lại với chế độ kém hào phóng hơn. Như vậy có nghĩa là một số người chơi tìm cách mò những máy nào cho đến nay đang giữ hầu bao để rồi họ sẽ tới máy đó khi nó “xả phần thưởng”.

Tất cả những điều này bổ sung cho ý kiến là chủ yếu cờ bạc hoàn toàn không phải là việc thắng. Đó là quá trình đỏ đen và tất cả các yếu tố kèm theo làm nó thú vị. Trong khi việc cờ bạc bệnh lý không thể giải thích một cách đơn giản (thường có nhiều lý do vì sao việc mê đánh bạc lại xảy ra ở một người) chắc chắn sẽ thú vị để tìm hiểu làm sao mà sự xao xuyến bối rối có thể gắn bó với kiểu và cơ chế của loại đánh bạc nào đó.

Và ngay cả khi không phải là một sự ám ảnh khó hiểu thì cờ bạc hình như vẫn còn là điều vui chơi tiêu khiển cho những người khi về đến nhà là hết sạch tiền. Bạn có nên đặt cọc tất cả vào đỏ hoặc đen không? Có thể cũng chẳng quan trọng.

Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Future

Tin liên quan