Skip to main contentAccess keys helpA-Z index
BBCVietnamese.com
chinese
russian
french
Other Languages
 
28 Tháng 4 2006 - Cập nhật 12h37 GMT
 
Gửi trang này cho bè bạn Bản để in ra
Sự cứu rỗi cuối cùng
 

 
 
Dương Thu Hương
Bà Dương Thu Hương ký tên vào sách cho khách thăm Liên hoan sách Paris 2006
Lần đầu tiên nhà văn Dương Thu Hương đã đến Mỹ và hiện đang có mặt ở New York, tham dự một liên hoan văn học do Hội Văn bút Quốc tế (PEN) tổ chức.

Hôm thứ Tư, 26-4, bà Dương Thu Hương có bài tham luận đọc tại liên hoan "Faith & Reason: Writers Speak."

Đi cùng bà là dịch giả Nina McPherson, người dịch tác phẩm mới nhất của Dương Thu Hương sang tiếng Anh, Chốn vắng (No Man's Land, dịch chung với Phan Huy Đường, 2005)

Chủ đề của liên hoan xoay quanh lý trí và đức tin, và vai trò của văn học trong mối quan hệ này.

Tham dự liên hoan này còn có nhiều nhà văn nổi tiếng quốc tế như Chinua Achebe, Martin Amis, Nadine Gordimer, Toni Morrison, Salman Rushdie và Zadie Smith.

Theo lịch, vào Chủ nhật, tác giả sẽ có buổi nói chuyện, với người dẫn chương trình là nhà văn Mỹ Robert Stone, tại Thư viện New York.

Được sự cho phép của tác giả, chúng tôi xin đăng lại toàn văn bài tham luận vừa đọc hôm thứ Tư, có tựa đề "Sự cứu rỗi cuối cùng."

Nhu cầu được cứu rỗi có lẽ là nhu cầu sớm nhất của nhân loại. Nó xuất hiện cùng lúc với con người đầu tiên đi bằng hai chân, lưng thẳng đứng, quyết định rời bỏ cánh rừng để tiến về chân trời phía trước. Chân trời hoang vắng kia chính là định mệnh của loài người, vừa cám dỗ vừa hàm chứa hiểm nguy, đem lại cùng một lần hy vọng và lo âu, say đắm và khắc khoải. Chính bởi con đường dẫn đến tương lai bao giờ cũng được cắm mốc bởi những bất an, nên con người cần có sự cứu rỗi. Nhu cầu về sự cứu rỗi là một hằng số, kể từ con người đầu tiên, đầu tóc đầy chấy rận, che thân bằng lá rừng cho đến nhân loại ngày hôm nay, một năm tiêu thụ hàng chục triệu lọ thuốc nhuộm tóc và hàng chục vạn tấn quần jean.

Trên con đường dài đặc của lịch sử, tấm áo giáp tinh thần đầu tiên che chắn cho tâm hồn mong manh của con người chính là niềm tin. Một quyền năng tối cao phải ra đời để mang đến cho họ sức mạnh đặng có thể vượt qua mọi thử thách, đứng vững trước những chân trời giông bão, trước những ngọn sóng thần, những hỏa diệm sơn, những bệnh dịch ma quái và những cuộc cạnh tranh sinh tồn khốc liệt. Nhưng vì đã có tháp Baben để con người chịu lời nguyền chia rẽ về ngôn ngữ nên phải có một thứ Baben khác để con người chịu lời nguyền thứ hai: Sự chia rẽ về niềm tin. Đấng Omnipussant xuất hiện dưới những gương mặt khác nhau, mặc những thứ trang phục khác nhau, đòi những món ăn khác nhau trong ngày lễ và sau rốt, ra những chỉ định khác nhau cho con chiên của họ. Vì những khác biệt này, sự cứu rỗi của nhân loại đã trở thành duyên cớ cho biết bao cuộc chiến tranh kinh khủng, tàn độc trong lịch sử.

Tiểu sử Dương Thu Hương
Sinh năm 1947, hiện sống ở Hà Nội
Từ 1991, tiểu thuyết bị cấm ở VN và được gửi ra nước ngoài để in
Nhận huân chương chính phủ Pháp (1994)
Chung kết giải Prix Femina (1992, 1996)
Một số tiểu thuyết:
Những thiên đường mù
Tiểu thuyết vô đề
Chốn vắng

Vì cớ gì Chúa của người Do Thái khác Chúa của người Thiên Chúa giáo, từ những dữ kiện nào, được ghi nhận vào năm tháng nào, và do ai chịu trách nhiệm về tính chân thật?...Dường như không có lời giải đáp. Vậy mà trong gần hai mươi thế kỉ, những cuộc tàn sát người Do Thái diễn ra không ngưng nghỉ cho đến tận ngày Giáo Hoàng Paul II chính thức nói lời đề nghị tha thứ trước toàn thể dân cư trên hành tinh.

Thêm nữa, dưới chỉ định nào của Jesus mà suốt mấy trăm năm những người Thiên Chúa giáo dồn những người theo đạo tin Lành lên các vùng núi trong một cuộc chiến tranh tàn khốc cho đến nỗi những giáo dân Tin Lành chỉ được quyền làm bánh mì một lần trong năm, chỉ được ăn bánh mới một ngày độc nhất trong 365 ngày. Nhiều thế kỉ đã trôi qua, nhưng ngày hội bánh mới vẫn còn và những ngôi nhà của người Tin Lành trên các vùng núi nước Pháp vẫn nguyên vẹn với những bức tường dày hơn cả tường của các pháo đài xưa cũ.

Giờ đây, nếu nhìn lại quá khứ, liệu có lý thuyết nào xứng đáng để biện minh cho những tầng xác chết của giáo dân vùi dưới lòng đất, những con người cùng đeo thánh giá, cùng múc những nguồn cảm xúc tinh thần trong Kinh Phúc Âm và cùng quỳ gối trước một ông thánh bị đóng đinh?

Chỉ có thể lý giải: Mọi niềm tin đều có khả năng điên rồ và chúng đã dẫn tới sự điên rồ.

Có lẽ vì mệt mỏi với những cuộc chiến tranh tôn giáo, con người tìm nguồn cứu rỗi trong lý trí trong sự khôn ngoan, trong các loại biện chứng pháp, và sức mạnh thần kỳ của nền kĩ trị. Vào thế kỷ 18 và 19, đã có lúc con người của chủ nghĩa duy lý tin rằng họ là những Pha-ra-on cuối cùng của nhân loại và từ nay về sau, mọi chân trời đều khép kín, hạnh phúc đã vĩnh định trong các sơ đồ vẽ sẵn.

 Lý trí khi bị dẫn dắt bởi vị ngã cũng dẫn con người tới cùng một vực sâu như đức tin, vì nó là thành phẩm của con người.
 
Dương Thu Hương

Từ năm 1968 cho tới gần đây, nhiều giáo sư triết học Pháp đã hớn hở tìm những vấn đề trong tương lai còn khiến dân chúng quan tâm. Nói cách khác, họ đặt từ cuối cùng cho nhân loại: Người thì tin rằng từ đó là Tiện Nghi, người gọi từ tối hậu là Sex…Họ tin chắc rằng sau cuộc cách mạng tình dục, nước Pháp sẽ không còn con bệnh tâm thần, và mọi cuộc cởi trói sẽ biến xã hội Pháp thành cõi thiên đường nơi hạ giới…

Nhưng ngày hôm nay, người ta có thể gặp những người mất thăng bằng tinh thần, những con bệnh tâm thần thực thụ ngay trên đường phố Paris, ấy là chưa kể đến những khu vực bidon-ville ở ngoại ô.

Như vậy là sự thông minh cũng có thể nhầm lẫn, cũng có thể hàm hồ. Những hy vọng thái quá ở sức mạnh của lý trí cũng dẫn đến một sự điên rồ khác. Sự điên rồ của nền kĩ trị, sức tàn phá không thể so sánh của nó trong việc hủy hoại môi sinh và sỉ nhục con người. Những vấn đề ấy không còn là mới mẻ.

Vậy chúng ta sẽ sống ra sao đây giữa hai làn đạn chéo? Sự điên rồ của niềm tin và Sức mạnh phá hủy của sự duy lý?...Chúng ta sẽ sống ra sao đây giữa các tầng mây nhiễm phóng xa và tiếng gào thét của những phần tử cực đoan đạo Hồi?

 Nhà văn cần phải thức tỉnh lương tâm con người. Bởi lương tâm thường mệt mỏi và luôn thiu thiu ngủ.
 
Dương Thu Hương

Liệu chúng ta có thể lấp đầy vực thẳm phân ly giữa niềm tin và lý trí? Câu hỏi này có vẻ như ngớ ngẩn bởi dù đức tin hay lý trí, chúng cũng đều xuất phát từ con người, cấu thành một phần bản thể Người.

Đức tin khi bị dẫn dắt bởi sự vị ngã sẽ dẫn nhân loại tới sự suy đồi, độc ác. Bởi lúc đó, dù là đấng Tối cao của người Do Thái, chúa Jesus, hay thánh Allah thì họ cũng chỉ là những cái cớ sang trọng để biện minh cho sự phóng chiếu bản năng gốc của con người. Nhân loại cần những ông thánh để hợp lý hóa sự tham tàn của họ, nhu cầu thù ghét tha nhân mà họ được nuôi dưỡng từ thuở hồng hoang khi phải tranh cướp con mồi. Bản năng xâm kích song sinh với bản năng tình dục, một kẻ dẫn đường không kém phần uy lực trong suốt cuộc tồn sinh.

Lý trí khi bị dẫn dắt bởi vị ngã cũng dẫn con người tới cùng một vực sâu như đức tin, vì nó là thành phẩm của con người, do con người sáng chế, nó không thể tránh khỏi vòng quay ma quỷ của dục vọng. Dục vọng được biểu tượng như một chiếc túi không có đáy. Với số đông, ý thức được sự vô bờ bến của dục vọng dường như quá khó khăn.

Nhưng có lẽ nhiệm vụ của những người cầm bút là ở nơi khó khăn này.

Họ cần phải thức tỉnh lương tâm con người. Bởi lương tâm thường mệt mỏi và luôn thiu thiu ngủ. Họ cần kêu gọi lòng từ ái, bởi trước những bản năng sâu xa nhất tồn tại vĩnh cửu nơi con người, lòng từ ái, sự hy sinh quả là điều rất đỗi mong manh.

Nếu như cả đức tin lẫn lý trí đã chứng minh khả năng tàn phá, hủy diệt với tất thảy những chiều kích của sự điên rồ, thì chỉ còn lại phẩm chất duy nhất có thể cứu rỗi chúng sinh, ấy là lòng tốt. Một mai đây, nếu hành tinh này còn có thể tồn tại được, chắc chắn là nhờ ơn phước của những con người từ ái, cao thượng, những người có Trái tim vàng, chứ không thể là các lãnh tụ tôn giáo hoặc các kĩ trị gia.

Để kết thúc bài viết này, tôi xin được mượn lời Nguyễn Du, nhà thơ lớn của dân tộc Việt Nam:

Ngẫm hay muôn sự tại trời,
Trời kia đã bắt làm người có thân.
Bắt phong trần phải phong trần,
Cho thanh cao mới được phần thanh cao.
Có đâu thiên vị người nào,
Chữ tài chữ mệnh dồi dào cả hai,
Có tài mà cậy chi tài,
Chữ tài liền với chữ tai một vần.
Đã mang lấy nghiệp vào thân,
Cũng đừng trách lẫn trời gần trời xa.
Thiện căn ở tại lòng ta,
Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài.

Lời quê chắp nhặt dông dài,
Mua vui cũng được một vài trống canh.

---------------------------------------

Chi, Hà Nội
Tôi đánh giá rất cao bài viết của cô Dương Thu Hương, Tôi thật lấy làm khâm phục năng lực như cô, sống giữa Hà Nội mà vẫn hiên ngang, Thế hệ hậu sinh chúng tôi thật lấy làm hổ thẹn, chỉ biết cần mẫn sống như con giun cái kiến, đất nước thì toàn tham quan ô lại. Tài năng văn học như cô, hậu sinh sẽ đánh giá cao, tôi cam đoan là vậy.

Quốc Vinh, San Jose
Chào bà Dương Thu Hương: Tôi ủng hộ quan điểm "Tự Do Ngôn Luận", nhưng cho rằng bà hơi "lộng ngôn", đi xa, và lan man trong bài tiểu luận của bà. Những ngôn từ "vĩ đại" (đao to búa lớn) của bà thoáng nghe qua có vẻ triết lý, nội tại, nhưng xét cho cùng, không logic và liền lạc với nhau.

Tôi nghĩ, một họa sỹ có quyền vẽ những gì anh ta thích, một nhà văn có quyền viết những gì bà ta muốn nhưng cái tự do ấy rất không nên đụng chạm và phê phán tôn giáo, lịch sử, và tư tưởng người khác một cách vô căn cứ. Xin đừng vội nghĩ rằng in ra một cuốn sách đã là ghê gớm, và xuất ngoại sang Mỹ là chuyện kềnh cang.

1. Về "Nhu cầu cứu rỗi". Nó không thể là nhu cầu sớm nhất. Bà nên coi lại những bậc thang nhu cầu của con người (Ăn, mặc, an toàn, v..v).

2. "Nhu cầu cứu rỗi" cũng không thể là hằng số. Ở mỗi điều kiện, hoàn cảnh, và khả năng kinh tế, sức khoẻ, trình độ khác nhau, ngừời ta có niềm tin, và mức độ tin khác nhau.

3. Sự thật, đã có cuộc "Thập Tự Chinh", nhưng những "cuộc tàn sát trong suốt 20 thế kỷ là gì"? (Dường như không có lời giải đáp. Vậy mà trong gần hai mươi thế kỉ, những cuộc tàn sát người Do Thái diễn ra không ngưng nghỉ cho đến tận ngày Giáo Hoàng Paul II chính thức nói lời đề nghị tha thứ trước toàn thể dân cư trên hành tinh.) Chúng tôi không hiểu bà nói gì.

4. "Thêm nữa, dưới chỉ định nào của Jesus mà suốt mấy trăm năm những người Thiên Chúa giáo dồn những người theo đạo tin Lành lên các vùng núi trong một cuộc chiến tranh tàn khốc cho đến nỗi những giáo dân Tin Lành chỉ được quyền làm bánh mì một lần trong năm, chỉ được ăn bánh mới một ngày độc nhất trong 365 ngày." Xin cho biết thông tin này từ đâu? ai viết? Và cũng xin bà đọc kỹ lại lịch sử về đạo Công Giáo và Tin Lành, trước khi phát biểu suy nghĩ của mình.

5. "Mọi niềm tin đều có khả năng điên rồ và chúng đã dẫn tới sự điên rồ." Câu kết luận như vậy có hấp tấp quá không? Vậy bà có nghĩ rằng nếu không có tôn giáo, liệu con người có tử tế như ngày nay không?

Thu Phong, Silver Spring
Nếu có thượng đế thì không có những tôn giáo và cũng không có “Những Thiên Đường Mù”. Hãy ngẫm nghĩ tư tưởng của Cao Bá Quát : “Sao được cho ra cái giống người”. Câu này tuy rất đơn giản nhưng ít người chịu áp dụng trong cuộc sống.

Đoàn Hậu, Hải Phòng
Bây giờ thì tôi đã hiểu vì sao tiểu thuyết của bà bị cấm tại Việt Nam. "Mọi niềm tin đều có khả năng điên rồ và chúng đã dẫn tới sự điên rồ." Tôi không tin tư tưởng của bà và cho rằng nếu ai tin bà thì sẽ nguy tai.

Đức, Hà Nội
Xin lỗi bà Dương Thu Hương. Tôi đọc bài viết này, tôi thấy bà có vẻ ngạo mạn. Bà là ai, và hiểu biết gì về bản thân bà mà viết bài này khinh thường đức tin tôn giáo. Tôi thấy kiến thức ở tuổi bà không thể nào đủ để phán quyết và chê bai lịch sử nhân loại.

Tôi xin nói thật, niềm tin bà là gì? bà viết theo chủ nghĩa vô thần, không biết gì về tôn giáo mà bà dám phê phán và viết như vậy. Bà viết gì thì đó là quyền tự do của bà. Nhưng bà không được đụng chạm đến các tôn giáo.

Tôi không thù oán gì cả, nhưng chỉ cầu mong lương tâm bà được soi sáng, và mong bà được an bình, tìm được đức tin, và lý trí để phục vụ, cống hiến cho nhân loại trong những ngày mà bà còn sống tạm ở trần gian này, và trong nền văn hóa suy đồi và hưởng thụ.

Tony, Toronto
Tôi rất thích đọc sách và các bài viết của DTH. Nhưng đọc bài tiểu luận này của bà đòi hỏi tôi phải mất thời gian nghiền ngẫm. Và cuối cùng tôi tự hỏi: Có thể nào 1 nhà văn khi đã nổi tiếng có thể hiểu được Thượng Đế, hay là có thể có khả năng nhìn được ra rằng Thượng Đế không hiện hữu?

Điều này lại làm tôi tự hỏi chúng ta ở đâu mà ra? Chẳng lẽ con người có thể hiểu được yếu điểm của con người mà lại không hiểu được con người từ đâu mà ra? Có lẽ đây là cái thiếu sót trong tiểu luận này, có nghĩa là trong phần mở đầu bà DTH chỉ để cập đến con người bắt đầu đi bằng 2 chân mà quên nói đến nguồn gốc của con người từ đâu mà ra.

Không lẽ Thượng Đế sinh ra con người để rồi khi hình hài đã thành thì lại chối bỏ các hành vi của Thượng Đế. Nói chung, tôi vẫn phải thán phục bà DTH có khả năng suy niệm phong phú và hợp lý. Bà đã chứng minh được điều quan trọng là khi con người có lý trí mà không có lương tâm thì con người quả thật là thú.

Tran Minh, tp HCM
Nhà văn Dương Thu Hương nói:"Chỉ có thể lý giải mọi niềm tin đều có khả năng điên rồ và chúng đã dẫn đến sự điên rồ".Nhà văn cũng nói đến sức mạnh phá huỷ của sự duy lý rồi kết luận:"Hành tinh này còn có thể tồn tại được chắc chắn là nhờ ơn phước của những con người từ ái cao thượng những người có trái tim vàng chứ không thể là các lãnh tụ tôn giáo hoặc các kỹ trị gia". Tôi lại nghĩ khác. Tôi nghĩ các lãnh tụ tôn giáo và kỹ trị gia vẫn có thể là những người có trái tim vàng và sức lan toả của họ lúc ấy còn cao hơn rất nhiều so với một người bình thường mà nhân ái. Cuộc sống là một sự đấu tranh không ngưng nghỉ. Tranh chấp chia rẽ, đau khổ chết chóc đổ nát rồi cũng từ đó vươn lên hàn gắn, hồi phục, xây dựng, hạnh phúc. Tất cả những mâu thuẫn xung đột tưởng như vô nghĩa đôi khi lại kích thích phát triển những tiềm năng bản năng con người. Do đó không hẳn là sự thụt lùi mà ngược lại có khi lại là động cơ thúc đẩy sự phát triển của nhân loại. Không có sự diệt chủng của Phát Xít thì không biết tổ chức LHQ có ra đời không?. Trong cuộc sống của lịch sử loài người đồng thời với quá trình thoái hoá là sự ti! ến hoá... Cái nhìn cũng không nên chỉ nhấn mạnh một điểm nào ví dụ như lương tâm và nhiệm vụ không chỉ có ở nhà văn.

Giáo Hoàng Paul II cũng như Einstien hay Bill Gate đều là những con người hoàn hảo về cả phần trí thức, đạo đức, thể phách(khí dũng), và tài nghệ trong lãnh vực mà họ sinh hoạt. Sức lan toả sự ơn ích của họ đối với đời rất lớn. Thể phách của họ dũng khí của họ vượt xa những người mà ta thường gọi là những "anh hùng" của những trận đấu bách chiến bách thắng hay những vụ khủng bố nhân danh những lý tưởng cao đẹp. Nhờ có tài trí và đức độ họ không bao giờ xem thường hiểm nguy thử thách một cách mù quáng như ôm bom lao vào chốn đông người hay thí mạng quân sĩ trên chiến trường. Họ biết nhìn thẳng vào vấn đề xem xét chinh phục những thử thách và tìm cách vượt qua nó một cách êm ả không bạo động. Để tồn tại và thành công vẻ vang như hôm nay Bill Gate chắc chắn phải vượt qua nhiều thử thách, Giáo Hoàng Paul II thì sẵn sàng tha thứ cho kẻ đã ám sát ông. Chẳng lẽ những con người này không xứng đáng ư?

Nguyễn Quang Minh, Sài Gòn
Đọc thoáng qua ta thấy bà Thu Hương nhận xét có vẻ rất tinh tường và sâu sắc. Theo bà thì cả lý trí và đức tin chẳng qua cũng chỉ là thành quả của con người, thế mà bà lại khản cổ kêu gọi người ta phải thức tỉnh lưong tâm? Vậy lương tâm nó ở đâu ra vậy? Phải chăng cũng là thành quả của con người, là thành phần bản thể người? vậy là bà lại rơi vào vòng luẩn quẩn rồi: hết lý trí, đức tin, nay lại đến lương tâm? Nếu chỉ là thành quả của con người thì lấy cái gì làm chỗ co ó tựa nương? Lấy gì làm nền tảng để mà thức tỉnh?

Theo tôi, chữ Tài và chữ Tâm trong truyện Kiều còn hàm nhiều ý nghĩa sâu xa hơn bà Hương ghĩ. Muốn hiểu được nó phải thấm nhuần cả tinh thần triết lý của Người Việt, và nhất là trực giác trong tương quan của Tam tài..... Kinh Thượng Thư nói rằng: Nhân tâm duy nguy, đạo tâm đuy vi... Có nghiệm thấy cái "nguy" của nhân tâm và cái "Vi" của đạo tâm thì may ra mới có cơ hội hiểu được Nguyễn Du, răng: chữ tâm kia mới bằng ba chứ tài.

 
 
Tên
Họ*
Thành phố
Nước
Điện thư
Điện thoại*
* không bắt buộc
Ý kiến
 
  
Đài BBC có thể biên tập lại ý kiến của quí vị và không bảo đảm tất cả thư đều được đăng.
 
CÁC BÀI LIÊN QUAN
Dương Thu Hương và Chốn vắng
22 Tháng 3, 2006 | Văn hóa - Thể thao
Liên hoan sách Paris
19 Tháng 3, 2006 | Trang Ảnh
TRANG NGOÀI BBC
BBC không chịu trách nhiệm về nội dung các trang bên ngoài.
TIN MỚI NHẤT
 
 
Gửi trang này cho bè bạn Bản để in ra
 
   
 
BBC Copyright Logo ^^ Trở lại đầu
 
  Trang chủ| Thế giới | Việt Nam | Diễn đàn | Bóng đá |Văn hóa | Trang ảnh |
Chuyên đề| Learning English
 
  BBC News >> | BBC Sport >> | BBC Weather >> | BBC World Service >> | BBC Languages >>
 
  Ban Việt ngữ | Liên lạc | Giúp đỡ | Nguyên tắc thông tin cá nhân