'Bóng đá và khủng hoảng tài chính'

Image caption Liệu khủng hoảng tài chính toàn cầu có làm 'thủng lưới' môn bóng đá?

Tạp chí thể thao 'Sport' của Anh tuần này ra số đặc biệt với chủ đề về bóng đá trước khủng hoảng kinh tế toàn cầu.

Ngay trên bìa ngoài, tờ tạp chí giật tít:"Bóng đá giàu có và các ngân hàng cũng vậy. Nhưng liệu môn thể thao này có thể tồn tại qua cơn khủng hoảng tài chính?"

Tờ Sports đưa ra danh sách 20 câu lạc bộ giàu có nhất với ngưỡng tổng thu nhập riêng mùa bóng 2007-2008 vừa qua từ đội thấp nhất tới cao nhất là hơn 82 triệu tới gần 300 triệu bảng Anh.

Các CLB đứng đầu trong Tốp 5 các đội có thu nhập nhiều nhất các năm qua là Real Madrid (£ 289,6 triệu), Manchester United (£257,1 triệu), Barcelona (£ 244,4 triệu), Bayern Munich (£ 233,8 triệu), (£212,9 triệu.)

Tổng thu nhập của 20 đội bóng nhà giàu này lên tới 3,1 tỉ bảng Anh trong mùa bóng trước.

Các đội bóng có ba hợp phần tạo nên thu nhập nổi bật. Đó là thu nhập từ truyền thông (bản quyền truyền hình), thu nhập trực tiếp từ các trận đấu (bán vé vào sân) và thu nhập từ các hoạt động thương mại.

Real Madrid năm ngoái thu được 107 triệu bảng từ truyền thông, trong khi MU thu được 91 triệu bảng. Riêng về khoản thu từ các trận đấu, đội bóng hoàng gia Tây Ban Nha chỉ thu được 80 triệu bảng, trong khi quỷ đỏ MU kiếm tới £ 101 triệu.

Nhưng Real lại thu được tới 102,1 triệu bảng, so với MU (£ 64 triệu) từ các hoạt động thương mại cũng mùa bóng 2007-08.

Ảnh hưởng và miễn nhiễm

Tờ Sport của Anh cho rằng khủng hoảng tài chính có ảnh hưởng trực tiếp tới nhiều đội bóng.

Tờ này trích dẫn việc phá sản của nhà tài trợ áo đá bóng của Real Madrid là hãng BenQ, cũng như việc nhà tài trợ áo thi đấu của MU là AIG phải yêu cầu cứu trợ tài chính từ chính phủ Hoa Kỳ.

"Bóng đá sẽ kháng cự song vẫn không thể miễn nhiễm trước các ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng," theo nhận định của Tập đoàn Kinh doanh thể thao Deloitte.

Sự kháng cự mà Dan Jones, một đối tác của tập đoàn Deloitte nói tới đây có thể được liên hệ tới các hợp đồng dài hạn về truyền hình và thương mại mà nhiều CLB vẫn được hưởng.

Chẳng hạn, tài chính của Real Madrid vẫn được đảm bảo qua bản hợp đồng truyền hình kéo dài tới 7 năm ký kết với hãng truyền thông Tây Ban Nha, Mediapro.

Trong khi đó, Manchester United vẫn còn một bản hợp đồng trị giá 300 triệu bảng ký kết với Nike với hiệu lực tới tận năm 2013.

Riêng đối với giải ngoại hạng Anh, một nguồn lực quan trọng đối với nhiều CLB không phải là nhà giàu, phải nói tới là nguồn thu từ các hợp đồng truyền hình.

Tổng trị giá các hợp đồng TV cho giai đoạn từ 2007 tới 2010 của các đội bóng ở giải Premier League là 2,7 tỉ bảng.

Lợi nhuận từ truyền hình

Nhờ có các hợp đồng truyền hình đại chúng này, nguồn thu của các CLB ở giải bóng hàng đầu đảo quốc Anh đã tăng vọt từ vỏn vẹn 170 triệu bảng mùa bóng năm 1991-92 lên tới 1,9 tỉ bảng vào mùa bóng 2006-07.

Image caption Đằng sau các nụ cười, mỗi cầu thủ có số tiền lương lĩnh mỗi tuần khác nhau

Hàng năm, giải ngoại hạng Anh kiếm chung bình 766 triệu bảng từ nguồn thu này. Và mỗi đội qua đó kiếm trung bình 23,1 triệu bảng.

Trên thực tế, mức thu nhập kết hợp các khoản thưởng (bonus) các đội lãnh được không đồng nhất. Chẳng hạn, trong 20 đội bóng mùa giải 2007-98, năm đội đứng đầu được hưởng như sau.

Man Utd hưởng 49,9 triệu bảng, Arsenal (47,5 triệu), Chelsea (46,1 triệu), Liverpool (45,9 triệu) và Aston Villa (42,7 triệu.)

Trong khi đó các đội ở tốp từ 16 tới 20 của nhóm này đạt từ 32,4 triệu bảng (như Bolton) xuống thấp nhất là 29 £,5 triệu (Derby).

Thế nhưng, theo một khảo sát tiến hành với các giám đốc tài chính ở giải ngoại hạng, nhiều CLB Anh hiện đang ngày một lo lắng.

78% trong số này cảm thấy khó khăn hơn trong việc tìm kiếm nguồn tài chính. 89% các đội bóng đã phải động tới hơn 90% nguồn lực tài chính của mình ở các ngân hàng, trong khi 67% sẽ phải 'tái cơ cấu đội bóng'.

Thế nhưng, một trong các 'cú đòn' mạnh nhất mà khủng hoảng kinh tế - tài chính toàn cầu đang giáng vào môn thể thao vua này, là việc càng ngày càng có nhiều khán giả, fan hâm mộ trả lại vé.

Lượng khán giả giảm

Lý do đưa ra thật rõ ràng, thu nhập của nhiều gia đình giảm, nhiều người mất việc, giá cả nhiều mặt hàng gia tăng, do đó nhu cầu tới sân xem trực tiếp cùng với hầu bao rộng rãi như trước của nhiều khán giả trung thành đã phải nhường bước.

Theo thống kê, từ khi khai trương giải Premier League, chưa bao giờ xảy ra việc có nhiều fans xem xét việc huỷ các vé coi các trận bóng toàn mùa giải của họ như thời gian qua.

Con số này theo một khảo sát mà Sports trích dẫn là 24%, trong khi thống kê cũng cho thấy giá vé trung bình coi một trận bóng ở giải Premier League của anh vốn ở mức 34 bảng, đã gấp đôi giá vé ở giải ngoại hạng Đức.

Kết quả là, nhiều CLB nay đang lo sốt vó. Chẳng hạn như Wigan, Blackburn, Bolton, Sundderland và Middlesborough đang chỉ có thể sử dụng được hết 80% công suất ghế ngồi trên khán đài.

"Nhiều người có thể lựa chọn để cắt giảm chi tiêu ở nhiều lĩnh vực khác, chẳng hạn như đi ăn tiệm, các kỳ nghỉ hoặc thậm chí mua sắm cuối tuần, nếu muốn duy trì việc mua vé cả mùa bóng của họ," Dan Jones của tập đoàn thể thao Deloitte xác nhận.

Hiện nay, nhiều CLB Anh đã bắt đầu chuẩn bị các chiêu khuyến mãi, giảm giá nhưng vẫn lo là bị mắc kẹt giữa việc giá cứ cao so với túi tiền của fan, trong khi các chi phí vận hành và trả lương các cầu thủ, ông bầu khó giảm.

Trong tốp 21 cầu thủ có mức lương tuần cao nhất ở các CLB thuộc các giải ngoại hạng quốc tế, người ta thấy mức này giao động từ 105 nghìn bảng/tuần (như của Robinho, Man City) ở vị trí 21 tới Ibrahimovic (Inter Milan) và Kaka (AC Milan) - đứng thứ nhất và thứ hai, cùng kiếm được 166 nghìn bảng/tuần.)

Cầu thủ và ông bầu

Riêng tại giải Premier League, ngoài Robinho, John Terry và Frank Lampard của Chelsea kiếm £140 nghìn/tuần, Cristiano Ronaldo (MU, £125 nghìn/tuần), Michael Ballack (Chelsea, £120 nghìn/tuần), Steven Gerrard (Liverpool) và Rio Ferdinand (MU) cùng kiếm được £120 nghìn/tuần, Wayne Rooney (MU) và Michael Owen (Newcastle) cùng kiếm được £110 nghìn/tuần mỗi người.

Trong khi, mức lương hàng năm giành cho các ông bầu cũng cao ngất ngưởng. Trong số 6 ông bầu hưởng lương cao nhất, Arsene Wenger của Arsenal lĩnh 4,5 triệu bảng/năm.

Các vị khác như Alex Ferguson, MU, lĩnh 3,6 triệu bảng/năm, David Moyes (Everton, £3,2 triệu), Harry Redknapp (Tottenham, £ 3 triệu), Mark Hughes (Man City, £ 3 triệu) và Rafael Benitez (Liverpool, 2,5 triệu bảng).

Các vị này tuy thế đều thua xa người đặc biệt, Jose Mourinho, người đang cầm quân tại Inter Milan. Ông Mourinho lĩnh tới 7 triệu bảng.

Tuy nhiên, các chuyên gia tài chính thể thao cho rằng, khủng hoảng tài chính sẽ ít tác động vào khu vực các siêu sao cầu thủ và siêu huấn luyện viên, vì đây vẫn là khu vực có quy luật đặc biệt.

Trong một bài báo cùng chủ đề về tài chính bóng đá trên tờ The Guardian cách đây không lâu, một chuyên gia bóng đá được tờ này trích thuật cho rằng khu vực chịu nhiều ảnh hưởng sẽ là các bản hợp đồng chuyển nhượng ở cầu thủ và HLV ở các cấp thấp hơn.

Chuyên mục 'Bên lề sân cỏ' với các thông tin về chuyển nhượng của BBC Sports cũng nhiều lần cho thấy các phản ứng hoặc tức giận từ phía các fans hâm mộ trước các 'bản hợp đồng' đắt giá nhưng ít hiệu quả.

Hoặc đó là sự thất vọng của các ông bầu lĩnh ấn chỉ đạo nhưng hầu bao quá hạn hẹp để mua sắm, chuyển nhượng cầu thủ, hầu dĩ thay đổi trận thế.

Xem ra, khủng hoảng tài chính đang diễn ra có những tác động thực sự và nhiều mặt tới bóng đá, môn thể thao vua trên quả đất.

Ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng có vẻ không bỏ qua bất kỳ đối tượng nào từ khán giả tới các cầu thủ, ông bầu, các ông chủ CLB và những nhà tài trợ, quản lý...

Chỉ có điều người ta chưa lường được hết ngay mối quan hệ trực tiếp giữa 'hàm' tài chính này đối với chất lượng của các giải đấu, vì có thể những lần suy thoái kinh tế trầm trọng toàn cầu như lần này khá hiếm khi xảy ra.