Sơ đồ nào, chiến thuật ấy

Emile Heskey và Wayne Rooney (PA)
Image caption Cặp trung phong Heskey và Rooney trong trận gặp Kazakhstan.

Có người nói bóng đá đơn giản chỉ là nghệ thuật của việc ghi bàn và ngăn chặn ghi bàn. Và để đạt được các mục tiêu này, người ta đã nghĩ ra nhiều cách thức, chiến thuật khác nhau.

Tùy theo ý nghĩa của từng trận đấu, đối thủ mạnh yếu ra sao, bản thân thực lực thế nào, các ông bầu có thể sử dụng các chiến thuật cơ bản như 4-4-2, 4-4-1-1, hay 4-5-1 hoặc 4-3-3 để đối phó.

Có trận bóng gặp các đối thủ lớn như Manchester United, nhiều đội dưới cơ biết là cửa hẹp và phải tử chiến, phải gồng mình tập trung phòng thủ hơn là dám so tài ngang sức theo kiểu 'ào ào xông lên' liều chết.

Nhưng tình thế cũng bắt buộc họ phải 'ào ào' như thế, khi bị dẫn điểm và có nguy cơ thua trận cầu mà họ cho là quan trọng. Vậy nên, một đội tý hon như West Brom hay Middlesbrough mới rớt hạng, khi buộc phải tăng cường tiền đạo trước các đối thủ sừng sỏ như Liverpool hay Chelsea cũng là dễ hiểu.

Mỗi lần thay đổi chiến thuật trước các 'đàn anh' như thế, các ông bầu đội chiếu dưới chắc phải ngồi nghĩ nát óc chứ không phải chơi.

Nếu bạn hỏi nhiều ông bầu ở giải Ngoại hạng Anh vừa qua rằng đâu là đội hình họ ưa thích nhất, thì bạn có thể nhận được nhiều câu trả lời khác nhau tùy theo tình hình, thực lực từng đội và sở trường của các ông bầu cũng như cầu thủ.

Thế nhưng, có lẽ ít ai tranh cãi rằng đội hình truyền thống, phổ biến nhất vẫn là 4-4-2, với bốn hậu vệ, bốn tiền vệ và hai trung phong.

Phối hợp ba tuyến

Image caption Arsenal sử dụng khá thành công đội hình chiến thuật này.

Đây là một đội hình có thể phái sinh nhiều phương án thích ứng cho các đội bóng và ông bầu của họ.

Với hai trung phong đặt ở phía trên, như có trận quý vị thấy Chelsea cho Didier Drogba chơi cặp với Nicolas Anelka, hay bầu Capello cho Emile Heskey đá cặp với Wayne Rooney ở đội tuyển những con sư tử, có vẻ như hàng công cần có sự độc lập hơn trong phối hợp với nhau.

Đương nhiên khi đã sắp đặt như thế, sự phối hợp này cũng cho phép họ ít phải chờ đợi một cách thụ động các hỗ trợ đôn lên từ hàng tiền vệ.

Đội hình 4-4-2 cũng cho phép ông bầu tạo ra sự tự do nhiều hơn cho hàng hậu vệ, những người sẽ có thêm thời gian cầm bóng so với hàng tiền vệ - những vị thủ lĩnh chơi ở giữa sân, nhất là khi đối thủ cũng chơi cùng đội hình chiến thuật này.

Trên thực tế, một số HLV trưởng còn chủ động sắp xếp đội hình này với dàn xương sống bản lề tiền vệ, cho phép hàng thủ vọt lên tấn công, trong các pha phản công, và lúc này bốn tiền vệ ở giữa sân lại là những người nắm vai trò phòng ngự.

Phù thủy David Moyes của Everton đôi lúc rất ưa thích các cú đột kích bất thần này của hàng thủ từ đội hình này, những điều tạo nên cái mà ông gọi là 'sự bất ngờ làm đối phương ngơ ngác.'

Image caption Anderson của MU hộ công tốt trước Arsenal nhưng mờ nhạt khi gặp Barcelona

Uyển chuyển tiền vệ

Đội hình 4-4-2, cũng có thể cho phép các ông bầu bố trí hai tiền vệ trung tâm thiên nhiều hơn tới tham gia các đợt tấn công, hay còn gọi là hộ công, khi giúp đỡ đắc lực cho hàng tiền đạo.

Trận Manchester United bị Barcelona qua mặt ở Roma trong trận chung kết Champions League vừa rồi cho thấy hai tiền vệ của Quỷ đỏ là Anderson và Si-Jung Park đã không thể thực hiện được tốt nhiệm vụ hộ công như họ vẫn thường làm được khi chơi, chẳng hạn trước Arsenal hay các đối thủ 'nội' khác.

Nếu thực hiện tốt công việc hộ công, hai tiền vệ 'quạt chả' và 'tiêm kích' này đôi khi cũng cho phép hàng thủ có thời gian để 'thở' và đọc trận đấu thuận lợi hơn.

Thế nhưng, hàng tiền vệ này cũng có thể được sử dụng linh hoạt cho cả nhiệm vụ hỗ trợ phòng thủ. Lúc này, ông bầu có thể bố trí một tiền vệ đá thấp hơn, sâu hơn phía nhà, để thiên hơn tới hỗ trợ phòng thủ.

Tuyển Anh cũng từng sử dụng Ledsley King hay Jamie Carragher cho nhiệm vụ này. Khi này, tiền vệ có vai trò hộ công sẽ có nhiều hơn sự tự do để di chuyển lên phía trước để yểm trợ hai trung phong.

Đội hình thông dụng 4-4-2 còn gọi là sơ đồ chiến thuật có hình kim cương vì trông giống như vậy. Sơ đồ này cũng được nhiều ông bầu sử dụng khi họ không thực sự có được trong tay các cầu thủ chạy cánh thật mạnh hoặc do những 'đôi cánh' của đội gặp chấn thương hay thẻ phạt mà không có sự thay thế thích hợp khác.

Tin liên quan