Hà Nội muốn cấm xe máy theo giờ nhưng có khả thi?

Thành phố Hà Nội đang bắt đầu nghiên cứu thí điểm cấm xe máy theo giờ đối với một số tuyến đường.

Máy của bạn không hỗ trợ nghe xem
Ô nhiễm không khí thực ra là gì?

Đây là giải pháp của Sở Giao thông Vận tải nhằm chuẩn bị cho kế hoạch dừng hoạt động xe máy ở Hà Nội vào năm 2030.

Nghị định cấm xe máy ở Hà Nội được đưa ra vào năm 2017 bởi Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội, và gặp nhiều phản ứng trái ngược.

Tin tức trong tháng 2/2019 nói TP Hà Nội đang nghiên cứu thí điểm cấm xe máy theo giờ trên sáu tuyến phố Nguyễn Trãi, Xuân Thủy, Giải Phóng, Nguyễn Văn Cừ, Lê Văn Lương và Trần Duy Hưng.

Hít bụi mịn, ắt chết sớm

Trung Quốc, Việt Nam và ô nhiễm không khí

Hà Nội: Xe máy cũ và tình trạng ô nhiễm

Cấm loại phương tiện giao thông hiện đang phổ biến nhất Việt Nam có phải là một hành động đúng đắn?

Vì sao cấm xe máy?

Với hơn 7,7 triệu người đang sinh sống và hàng ngàn xe máy luân chuyển qua mỗi ngày, Hà Nội đang là một trong những thành phố ô nhiếm nhất Đông Nam Á.

Dừng hoạt động của xe máy sẽ giảm thiểu số lượng khí thải thoát ra và lượng xăng dầu tiêu thụ, đặc biệt khi xe máy có số ghế chở người ít hơn so với ô tô.

Ngoài ra, giới bình luận cho rằng đa số các trường hợp vi phạm giao thông đều là xe máy, và việc cấm xe máy sẽ giúp đảm bảo an toàn giao thông và bớt gây tắc nghẽn.

Một trong những lý do của việc đề xuất cấm xe máy là để giúp người dân làm quen và sử dụng các phương tiện giao thông cá nhân.

Nhưng hiện có nhiều ý kiến cho rằng cơ sở hạ tầng của Việt Nam hiện giờ không thể đáp ứng điều này.

Image caption Một trạm xe bus ở HN

Hiện nay thành phố Hà Nội vẫn chưa có hệ thống tàu điện.

Tuyến tàu cao tốc Cát Linh Hà Đông mới chỉ đang trong thời gian chạy thử, sau khi khởi công từ năm 2011.

Với tốc độ này, không gì đảm bảo Hà Nội sẽ có một hệ thống giao thông công cộng đủ tốt để thay thế các phương tiện cá nhân vào năm 2030.

Trên thực tế, chính phủ vẫn chưa có động thái gì trong việc phát triển các ý tưởng công hoặc tư để cải thiện hệ thống giao thông công cộng ở Hà Nội nói chung và Việt Nam nói riêng.

Ô tô có hiệu quả hơn xe máy?

Ùn tắc giao thông không chỉ là vấn đề của riêng của Hà Nội, mà của hầu hết các thành phố lớn. Sẽ là bất công khi đổ thừa cho xe máy vì vấn nạn này.

Cũng có ý kiến cho rằng thi hành luật cấm xe máy sẽ dẫn tới một bài toàn khác, đó là quá tải ô tô.

Bản quyền hình ảnh Linh Pham
Image caption Độ ô nhiễm không khí tại thủ đô VN đã lên tới mức báo động

Trên trang The Diplomat, Luke Hunt viết rằng:

"Xe bốn bánh khá phiền phức và không cần thiết, đặc biệt ở những thành phố lớn vì chúng chiếm không gian diện tích lớn, mặc dù đôi khi chỉ chở một người. Chúng đỗ trên các phố đi bộ và gây tắc nghẽn giao thông.''

Vậy tại sao không cấm ô tô?

Việc cấm xe máy được cho chỉ giúp giới trung lưu trên vì chỉ họ mới đủ điều kiện mua xe hơi.

Là thị trường mô tô lớn thứ tư thế giới, xe máy từ lâu đã trở thành phương tiện phục vụ lao động của nhiều người dân Việt Nam.

Từ xe ôm, các xưởng lắp ráp xe máy đến các ứng dụng giao thông như Grab, cấm xe máy sẽ ảnh hưởng đến 'cần câu cơm' của nhiều người lao động.

Việc quy hoạch đô thị cũng là điều cần thiết khi nhiều hình thức kinh doanh diễn ra ở trong các ngõ hẻm, chợ dân sinh nơi mà ô tô không vào được.

Đây là tình trạng mà đông đảo người lao động Việt Nam đang phải đối mặt.

Họ làm việc trong một môi trường mà tính di động là điều cần thiết, có thể là để đi làm hoặc giao hàng hóa hoặc dịch vụ cho người tiêu dùng, vì vậy sở hữu một phương tiện giao thông tiện lợi như xe máy là cần thiết.

Bài học từ các thành phố khác

Bản quyền hình ảnh BAY ISMOYO
Image caption Xe máy và xe bus ở Jakarta, Indonesia

Năm 2016, chính quyền thành phố Baguio, Phillipines sau khi ra lệnh cấm phương tiện hai bánh, bao gồm cả xe đạp, đã phải thay đổi quyết định vì phản ứng từ cộng đồng mạng.

Thành phố Yangon, Myanmar đã có lệnh cấm xe máy từ năm 2003 và được giữ nguyên đến nay, tuy nhiên tình trạng ùn tắc giao thông vẫn diễn ra thường xuyên.

Năm 2014, trong nỗ lực giảm thiểu tắc nghẽn giao thông, chính quyền Jakarta đã thử nghiệm luật cấm xe máy được áp dụng ở hai tuyến đường chính Jalan M.H. Thamrin và Jalan Medan Merdeka Barat trong trung tâm thủ đô Jakarta.

Tuy nhiên, vào tháng 11 năm 2017, Tòa án Tối cao Indonesia đã hủy bỏ lệnh cấm này, do phản ứng của người dân về sự hạn chế trong cơ sở hạ tầng và hệ thống giao thông.

Một cuộc khảo sát của Trung tâm nghiên cứu Pew năm 2015 đã chỉ ra số lượng xe máy sở hữu trong dân ở 44 quốc gia trên thế giới.

Bảy nước đứng đầu về xe máy nằm ở châu Á, với hơn 80% hộ gia đình ở Indonesia, Malaysia, Thái Lan và Việt Nam sở hữu ít nhất một xe máy.

Những con số này cho thấy việc thay đổi hẳn một mô hình giao thông - sinh hoạt của hàng chục triệu người sẽ không hề đơn giản.

*Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả tại London, Anh Quốc.

Tin liên quan